رشد آرام قیمت گاز و فرآورده

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی*
قیمت‌‌های آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌‌های ماه اول برای تحویل در سپتامبر ۲۰۱۱) طی دوره ۸ آگوست الی ۱۲ آگوست ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس به رغم افزایش سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۲۵ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۵ آگوست ۲۰۱۱، به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت‌‌های آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، از حدود ۹۳۵/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ آگوست ۲۰۱۱ تا بیش از ۰۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۲ آگوست ۲۰۱۱ افزایش یافت. همچنین قیمت‌‌های آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه سپتامبر ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۲۲۶۶/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ آگوست ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۶۱۷/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۲ آگوست ۲۰۱۱ افزایش یافت. قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌‌هاب از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۲۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۴ آگوست ۲۰۱۱ تا کمتر از ۰۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۰ آگوست ۲۰۱۱ کاهش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۸۴/۳۲ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ پایین‌تر است. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۵۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۴ آگوست ۲۰۱۱، با ۹ سنت (۲ درصد) کاهش تا کمتر از ۴۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۰ آگوست ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۲۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۴ آگوست ۲۰۱۱ تا کمتر از ۲۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۰ آگوست ۲۰۱۱ کاهش یافت. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۴۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳ آگوست ۲۰۱۱ تا کمتر از ۲۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۰ آگوست ۲۰۱۱ کاهش یافت. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۵۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳ آگوست ۲۰۱۱ با ۸ سنت کاهش، تا کمتر از ۴۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۰ آگوست ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE)، با ۱۸ سنت کاهش طی دوره ۳ آگوست ۲۰۱۱ الی ۱۰ آگوست ۲۰۱۱، از حدود ۳۸/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۲۰/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور کاهش یافته است. بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۵ آگوست ۲۰۱۱ در حدود ۲۷۸۳ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن، بیش از ۲۵ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. این ذخایر به میزان ۱۹۷ میلیارد فوت مکعب کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۵ آگوست ۲۰۱۰ بوده و به میزان ۸۰ میلیارد فوت مکعب (۸/۲ درصد) کمتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۰- ۲۰۰۶) است. میزان متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۲۸۶۳ میلیارد فوت مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۵ آگوست ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن، به میزان ۳۸ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۱۴۱۸ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است و به میزان ۱۲۴ میلیارد فوت مکعب (۸ درصد) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه کمتر است. ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و....) به میزان ۵۳ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۹۰۸ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن، به میزان ۲۱ میلیارد فوت مکعب کاهش یافته است. سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۱۰ میلیارد فوت مکعب (۱ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۵ آگوست ۲۰۱۰ کمتر است. سطح ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۵ آگوست ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۸ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۴۰۴ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است ولی معادل ۹ میلیارد فوت مکعب کمتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. به طور کلی سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۲۷۸۳ میلیارد فوت مکعب است، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱۲ آگوست ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بودند. بر این اساس طی هفته گذشته، در ابتدا به دنبال کاهش رتبه اعتباری آمریکا، ادامه سر در گمی معامله‌گران درباره وضعیت اقتصاد آمریکا، دورنمای مبهم بهبود شرایط اقتصادی در آمریکا، بلاتکلیفی بانک مرکزی این کشور در یافتن راه حلی برای کمک به بازسازی اقتصادی، افت شاخص اعتماد مصرف‌کنندگان آمریکایی به پایین‌ترین حد خود از دهه ۱۹۸۰ میلادی تا کنون، کاهش برآورد آژانس بین‌المللی انرژی، اداره اطلاعات انرژی آمریکا و دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) از تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۱ نسبت به برآورد قبلی این سازمان‌‌ها با توجه به نگرانی‌‌ها درباره بازگشت رکود اقتصادی و تاثیر آن بر مصرف نفت در کشورهای توسعه‌یافته، کاهش ارزش شاخص‌‌های بورس در بازارهای جهانی و افزایش ارزش دلار در مقابل یورو، قیمت بنزین سوپر بدون سرب، از حدود ۶۹۱۶/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۸ آگوست ۲۰۱۱ تا کمتر از ۶۶۷۶/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۹ آگوست ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا به دلیل کاهش نرخ بیکاری در آمریکا و افزایش امیدواری سرمایه‌گذاران، بهبود ارزش شاخص‌‌های بورس در بازارهای جهانی، افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۹ هزار بشکه در روز و کاهش سطح ذخیره‌سازی‌‌های بنزین آمریکا معادل ۶/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۵ آگوست ۲۰۱۱ و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب تا حدود ۸۲۲۲/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۲ آگوست ۲۰۱۱ افزایش یافت. قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی مذکور و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌‌های فرآورده‌‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۷۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۵ آگوست ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۸۰۱۷/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۸ آگوست ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۰۳۷/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۲ آگوست ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته طی دوره مذکور، کاهش تقاضای فرآورده‌‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۵۲ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۵ آگوست ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌رود.
قیمت‌‌های آتی گازوئیل اروپا نیز طی دوره مذکور به رغم تداوم نگرانی‌‌ها از شدت یافتن بحران بدهی‌ها در اروپا و کاهش رونق بازار‌های سهام و اوراق قرضه در این منطقه، کاهش درجه اعتبار اقتصاد فرانسه از نظر موسسات اعتبارسنجی با توجه به میزان بالای بدهی‌‌های این کشور و کاهش ارزش سهام بانک‌‌های فرانسه، به دلیل خرید اوراق قرضه دولتی کشورهای ایتالیا و اسپانیا توسط بانک مرکزی اروپا و واکنش مثبت اقتصاد اسپانیا و ایتالیا به این تصمیم، امیدواری به حل بحران بانک‌‌های فرانسوی، بهبود اعتماد به بازار اروپا و همچنین تداوم ناآرامی‌‌ها در لیبی و کاهش شدید تولید نفت خام این کشور و تشدید نگرانی‌‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام در بازار اروپا، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۹۲۴۲/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۸ آگوست ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۷۸۶/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۲ آگوست ۲۰۱۱ افزایش یافت. بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۱۱ آگوست ۲۰۱۱، قیمت‌‌های تک محموله فرآورده‌‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۳ آگوست ۲۰۱۱ الی ۱۰ آگوست ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی قابل توجه برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب و گازوئیل در بازار خلیج فارس به ترتیب به میزان ۷۷/۷۵ و ۰۶/۷۴ دلار به ازای هر تن متریک کاهش و به سطح ۹۲/۹۶۴ و ۴۱/۹۶۴ دلار رسید. این در حالی بود که در همین مدت مشابه میانگین بهای هر تن سوخت جت و نفت کوره طی روز ۱۰ آگوست ۲۰۱۱ با ۲/۷۵ و ۶۲/۵۲ دلار کاهش در سطوح ۴۸/۹۴۲ و ۲۴/۶۱۱ دلار قرار گرفتند.همچنین قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل و سوخت جت طی روز ۱۰ آگوست ۲۰۱۱ در بازار ژاپن به ترتیب به میزان ۹۶/۷۳، ۶/۷۳ و ۸/۷۴ دلار به ازای هر تن متریک کاهش و در سطوح ۱۰۱۶، ۵۱/۹۱۱ و ۸۴/۹۷۱ دلار قرار گرفتند. در بازار سنگاپور نیز روند تغییرات قیمت فرآورده‌‌های نفتی طی دوره مذکور به همین صورت بوده است. قیمت تمامی فرآورده‌‌های نفتی در بازارهای مدیترانه، شمال اروپا و آمریکا نیز طی دوره ۳ آگوست الی ۱۰ آگوست ۲۰۱۱ روند کاهشی را تجربه کرده‌اند، بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب و گازوئیل در بازار مدیترانه به ترتیب با ۲۵/۷۸ و ۷۵/۷۰ دلار کاهش نسبت به هفته قبل (۳ آگوست ۲۰۱۱)، در سطوح ۵۰/۹۶۶ و ۲۵/۸۸۳ دلار قرار گرفتند. همچنین قیمت بهای هر تن سوخت جت و نفت کوره در همین مدت مشابه به ترتیب با ۷۴ و ۲۵/۵۳ دلار کاهش به سطح قیمتی ۲۵/۹۶۴ و ۷۵/۶۱۸ دلار رسید.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)