فراز و فرود قیمت نفت در هفته گذشته

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۴ جولای الی ۸ جولای ۲۰۱۱) از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس طی هفته گذشته، در ابتدا به دنبال تشدید و تداوم ناآرامی‌های سیاسی در خاورمیانه، افزایش نگرانی فعالان بازار نفت از گسترش ناآرامی‌ها به سایر کشورهای تولیدکننده نفت خصوصا عربستان سعودی، تداوم اختلال در تولید نفت خام برخی کشورهای تولید کننده همچون لیبی و یمن، تداوم ناآرامی‌ها در لیبی به ویژه در مناطق نفت‌خیز این کشور و تردید معامله گران درباره زمان بازگشت نفت خام سبک صادراتی این کشور به بازار نفت و پالایشگاه‌های اروپا، انتشار اخبار بهتر از سطح انتظار از بخش‌ خرده فروشی کالاهای گوناگون در آمریکا، انتشار اخبار مثبت از بخش صنعت این کشور، افزایش سفارش‌های دریافتی کارخانه‌های آمریکا در ماه مه سال جاری و به دنبال آن افزایش امیدواری‌ها برای بهبود اقتصاد جهانی و رشد تقاضای نفت این کشور در نیمه دوم سال ۲۰۱۱، خروج تدریجی بازار از شوک آزادسازی ذخایر سوخت آژانس بین‌المللی انرژی، تعدیل کاهشی برآورد بانک آمریکایی گلدمن ساچس درباره تاثیر تصمیم آژانس بین‌المللی انرژی در آزادسازی ذخایر سوخت اعضای این سازمان، اظهار نظر برخی کارشناسان بازار نفت مبنی براحتمال کاهش تولید نفت خام عربستان در صورت افت قیمت نفت خام به پایین‌تر از ۹۰ دلاردر هر بشکه، پیش‌بینی موسسه اویل موومنتس مبنی بر کاهش صادرات نفت خام اوپک از مسیر دریا در ۴ هفته منتهی به ۱۵ جولای ۲۰۱۱، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۹۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۱ جولای ۲۰۱۱، قیمت نفت خام WTI در بازار بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، با بیش از ۷۲/۳ دلار افزایش، از حدود ۹۵/۹۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۴ جولای ۲۰۱۱ تا بیش از ۶۷/۹۸ دلار در هر بشکه در تاریخ ۷ جولای ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا به دلیل انتشار گزارش رشد نرخ بیکاری در آمریکا و تاثیر آن بر چشم انداز اقتصادی جهان، با بیش از ۴۷/۲ دلار کاهش تا سطح ۲/۹۶ دلار در هر بشکه در تاریخ ۸ جولای ۲۰۱۱ کاهش یافت.
بانک آمریکایی گلدمن ساچس برآورد خود درباره تاثیر تصمیم آژانس بین‌المللی انرژی در آزادسازی ذخایر سوخت اعضای این سازمان را مورد بازبینی قرار داده است. دلیل این بازبینی مقدار واقعی نفت تزریق شده به بازار معادل ۳۹ میلیون بشکه است، زیرا بسیاری از اعضای آژانس بین‌المللی انرژی تنها در قالب کاهش حداقل ذخایر اجباری پالایشگاه‌های خود، با این تصمیم آژانس همراهی کرده‌اند. تاکنون کشورهای آمریکا، ژاپن، کره، آلمان و هلند فرآیند عملی تزریق نفت به بازار را آغاز کرده‌اند و کشورهایی همچون انگلستان، فرانسه، ایتالیا، اسپانیا، حداقل ذخایر اجباری شرکت‌های نفتی را کاهش داده‌اند و لهستان و ترکیه نیز با استفاده از سازکارهای ویژه خود، با تصمیم آژانس همراهی خواهند کرد.
طی دوره مذکور، انتشار برخی اخبار و اطلاعات نظیر تمدید مهلت آزادسازی ذخایر سوخت دولت فرانسه برای همراهی با آژانس بین‌المللی انرژی تا ماه دسامبر ۲۰۱۱، وقوع اعتراضات مردمی در پی اجرای طرح ۴۷ میلیارد یورویی ریاضت اقتصادی در ایتالیا و افزایش نگرانی‌ها درباره گسترش بحران کسری بودجه در سایر کشورهای منطقه پولی یورو، کاهش رتبه اعتباری پرتغال، کاهش رشد بخش خدمات ایالات متحده در ماه ژوئن ۲۰۱۱، انتشار خبر مربوط به افت ۵ درصدی واردات نفت خام و کاهش ۵/۷ درصدی تقاضای نفت خام کره‌جنوبی (پنجمین واردکننده بزرگ نفت در جهان ) در ماه مه سال جاری نسبت به سال گذشته، کاهش ۱۱ درصدی واردات نفت خام ژاپن (سومین واردکننده نفت خام در جهان ) در ماه مه سال جاری نسبت به سال گذشته، افزایش ۳۵۰ هزار بشکه‌ای تولید نفت خام عربستان سعودی در ماه ژوئن ۲۰۱۱ نسبت به ماه مه بر اساس گزارش موسسه جی.بی.سی، افزایش نرخ بهره بانکی چین برای سومین بار در سال جاری در چارچوب سیاست جدید پولی چین در راستای جلوگیری از تشدید تورم در این کشور و در نتیجه کاهش تقاضای کالا و خدمات در این کشور و همچنین افزایش ارزش دلار در مقابل یورو، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی به شمار می‌روند.
طی هفته گذشته، ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای سهام آمریکا به دنبال انتشار اخبار بهتر از سطح انتظار از بخش‌ خرده‌فروشی کالاهای گوناگون در آمریکا و همچنین انتشار اخبار مثبت از بخش صنعت این کشور، از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بودند.
ارزش یورو در مقابل دلار طی دوره مذکور به دلیل کاهش رتبه اعتباری پرتغال، نگرانی‌ها از بحران بدهی در یونان و همچنین وقوع اعتراضات مردمی در پی اجرای طرح ۴۷ میلیارد یورویی ریاضت اقتصادی در ایتالیا و افزایش نگرانی‌ها درباره گسترش بحران کسری بودجه در سایر کشورهای منطقه پولی یورو، از یک روند کاهشی قابل توجه برخوردار بود.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۴ جولای الی ۷ جولای ۲۰۱۱، ازحدود ۸۷/۱۰۶ دلار در هر بشکه تا بیش از ۷۶/۱۱۰ دلار در هر بشکه افزایش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۷ جولای ۲۰۱۱، با ۳ دلار و ۲۰ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۰۸ دلار و ۲۵ سنت رسیده است.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۵ دلار و ۴۰ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۲۸ ژوئن ۲۰۱۱)، در روز ۶ جولای ۲۰۱۱ به بشکه‌ای ۱۰۷ دلار و ۵۵ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۶ جولای ۲۰۱۱ ) ۱۰۹‌دلار و ۲۰ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۰۶ دلار و ۶۵ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۱۱۰ دلار و ۴۸ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۰۹ دلار و ۱۳ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۰۸ دلار و ۵۹ سنت، شمال غربی اروپا ۱۱۰ دلار و ۴۴ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۸ دلار و ۲۸ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۰۶ دلار و ۲۰ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۹ دلار و ۹ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۵ دلار و ۳۸ سنت به فروش رسیده است.
پیش‌بینی قیمت
در هفته گذشته قیمت نفت خام WTI به راحتی از سطح ۹۶ دلار عبور کرد و در نهایت توانست بالای این سطح به ثبات نسبی برسد، این موضوع به معنی آمادگی برای ادامه مسیر افزایشی است. افزایش قیمت نفت همراه با افزایش ارزش دلار طی هفته صورت پذیرفت. همان‌طور که در هفته گذشته بیان شد قیمت ۹۶ دلار سطح برگشتی است که چنانچه قیمت در بالاتر از آن قرار گیرد برای در پیش گرفتن روند افزایشی، قدرت زیادی خواهد داشت. گرچه آمار تعداد جویندگان کار کاهش نشان داد، ولی در روز جمعه انتشار افزایش نرخ بیکاری اثر آن را خنثی کرد و موجب فشار کاهشی بر قیمت نفت شد. رشد اقتصادی اتحادیه اروپا در حد ۸/۰ درصد ثابت باقی ماند و اثر خاصی بر قیمت نفت وارد نیاورد. یکی از عواملی که موجب کند کردن روند افزایشی قیمت نفت است، بدهی کشورها در منطقه اروپا است که هر از چند گاهی در صدر اخبار قرار می‌گیرد. ذخیره‌سازی‌های نفت‌خام و بنزین منتشر شده در چهارشنبه گذشته اندکی کاهش داشتند. میزان ذخیره نفت خام آمریکا در مقایسه با دامنه سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ در سطح بالاتری قرار دارد؛ بنابراین بازار آمریکا از این بعد تحت فشار قرار ندارد. در هفته جاری با توجه به اینکه قیمت نفت بالاتر از ۹۶دلار قرار دارد، سطح مذکور حمایت مناسبی را شکل داده است که مانع کاهش قیمت خواهد شد و سطح مقاومت اول در ۱۰۱ دلار قرار دارد.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)
*کارشناسان ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی‌انرژی

تغییرات روزانه قیمت نفت‌خام در بازارهای جهانی

تغییرات ارزش یورو در مقابل دلار