روند افزایشی در بازار گاز و فرآورده

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در ژوئن ۲۰۱۱) طی دوره ۲۳ مه الی ۲۷ مه ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس به‌رغم کاهش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی و همچنین افزایش سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۱۰۵ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۲۰ مه ۲۰۱۱، قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، از حدود ۳۴۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۳ مه ۲۰۱۱ تا بیش از ۵۱۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
همچنین قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژوئن ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۲۲۵۲/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۳ مه ۲۰۱۱ به بیش از ۵۷۳۲/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۹ مه ۲۰۱۱ تا کمتر از ۰۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ مه ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۳۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۴/۲۸ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ پایین تر است. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۴۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۹ مه ۲۰۱۱ ، با ۱۱ سنت (۴۷/۲ درصد) کاهش تا کمتر از ۳۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ مه ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۷۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۲۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۹ مه ۲۰۱۱ تا بیش از ۴۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت.

قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۳۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ مه ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا نیز از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۶۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ مه ۲۰۱۱ با ۱۳ سنت افزایش، به بیش از ۷۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت. همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE)، با ۱۰ سنت افزایش طی دوره ۱۸ مه ۲۰۱۱ الی ۲۵ مه ۲۰۱۱، از حدود ۲۰/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا بیش از ۳۰/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور افزایش یافته است.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۷ مه ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بود. بر این اساس طی هفته گذشته، به دلیل تشدید و تداوم ناآرامی‌های سیاسی در خاورمیانه، تداوم ناآرامی‌ها در لیبی و تردید معامله گران درباره زمان بازگشت نفت خام سبک صادراتی این کشور به بازار نفت و پالایشگاه‌های اروپا، افت شدید صادرات نفت خام یمن در سایه ناآرامی و اعتصاب، ناتوانی عربستان برای جبران کمبود عرضه نفت خام کم سولفور لیبی در بازارهای جهانی، اعلام آژانس بین‌المللی انرژی مبنی بر کاهش تولید نفت خام امارات در ماه آوریل ۲۰۱۱، پیش بینی کاهش صادرات نفت خام نیجریه در جولای ۲۰۱۱ با توجه به برنامه‌های اولیه بارگیری محموله‌های نفتی به گزارش خبرگزاری رویترز، پیش بینی بانک آمریکایی گلدمن ساکس درباره افزایش قیمت نفت با توجه به رشد تقاضای این محصول، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب، از حدود ۹۳۸۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۳ مه ۲۰۱۱ تا بیش از ۰۹۲/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۷ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
البته طی دوره مذکور، انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر افزایش سطح ذخیره سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۸/۳ میلیون بشکه و کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۰ مه ۲۰۱۱ ، نگرانی‌ها درباره پایین بودن میزان رشد اقتصادی آمریکا نسبت به پیش‌بینی‌ها در ۳ ماهه نخست ۲۰۱۱ و به دنبال آن نگرانی‌های تازه درباره شرایط تقاضای نفت خام، افت سود شرکت‌ها و افزایش هفتگی نرخ بیکاری در آمریکا، رشد ناچیز آمار هزینه مصرف‌کنندگان و کاهش معاملات مسکن در آمریکا، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی مذکور و همچنین کاهش سطح ذخیره سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲ میلیون بشکه و نیز افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۶۴ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۰ مه ۲۰۱۱ ، از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بوده و از حدود ۸۴۷۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۳ مه ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۹۰۵/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۷ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
همچنین قیمت‌های آتی گازوئیل اروپا طی دوره مذکور به دلیل تداوم بحران لیبی و کاهش شدید تولید نفت خام این کشور و در نتیجه افزایش نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام و فرآورده‌های نفتی در بازار اروپا، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۹۲۱۸/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۳ مه ۲۰۱۱ تا بیش از ۰۵۲۵/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۷ مه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
طی هفته مذکور، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲ میلیون بشکه، سوخت جت معادل ۲۰۰ هزار بشکه و همچنین افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۶۴ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۰ مه ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۸/۳ میلیون بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۸/۱ میلیون بشکه و کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۰ مه ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف کننده قیمت فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.
بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۲۶ مه ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۱۸ مه ۲۰۱۱ الی ۲۵ مه ۲۰۱۱، روند متفاوتی را تجربه کردند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب و نفت کوره در بازار خلیج فارس به ترتیب به میزان (۶/۸) و (۳۷/۲) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته، در حالی که قیمت تک محموله گازوئیل و سوخت جت به ترتیب به میزان (۵۷/۳) و (۹۶/۶) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور کاهش یافته است. لذا در بازار خلیج فارس، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره طی روز ۲۵ مه ۲۰۱۱ در سطوح (۰۳/۹۹۸)، (۴۵/۸۹۴)، (۴۰/۹۶۸) و (۶۲/۶۲۵) دلار قرار گرفتند.
همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره در بازار مدیترانه به ترتیب با (۵/۴۱)، (۵/۲۶)، (۲۰) و (۵/۳) دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۱۸ مه ۲۰۱۱)، طی روز ۲۵ مه ۲۰۱۱ در سطوح (۲۵/۱۰۳۷)، (۲۵/۹۱۹)، (۱۰۰۸) و (۶۴۵) دلار قرار گرفتند.
میانگین بهای فرآورده‌های نفتی در بازارهای شمال اروپا و آمریکا نیز با افزایش همراه بود. از سوی دیگر، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل و سوخت جت در بازار ژاپن به ترتیب با (۱۸/۱۰)، (۲۳/۷) و (۴۸/۶) دلار کاهش نسبت به هفته قبل (۱۸ مه ۲۰۱۱)، طی روز ۲۵ مه ۲۰۱۱ در سطوح (۳۵/۱۰۴۳)، (۷۵/۹۳۴) و (۶۴/۹۹۸) دلار قرار گرفتند. همچنین میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل و سوخت جت در بازار سنگاپور به ترتیب با (۰۹/۲۸)، (۱/۴) و (۵۲/۷) دلار کاهش نسبت به هفته قبل (۱۸ مه ۲۰۱۱)، طی روز ۲۵ مه ۲۰۱۱ در سطوح (۴۰/۱۰۲۳)، (۵۶/۹۱۴) و (۸۰/۹۸۸) دلار قرار گرفتند.
منبع : سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )
*کارشناسان بازار انرژی