فلزات در افت‌وخیز ژانویه

پانته‌آ گرامی شعار*

یکی از علت‌های مهم تغییر قیمت فلزات، تغییرات نرخ ‌ارزهای عمده مبادلاتی جهان مانند دلار و یورو است که به شدت بر مبادلات مهم در بازارهای کالایی اثرگذار است. از آنجا که عمده مبادلات فلزات پایه به ویژه در بورس لندن با واحد دلار انجام می‌شود، تضعیف دلار منجر به افزایش قدرت خرید مشتریان دارای دیگر واحدهای پولی مثلا یورو (اتحادیه اروپا)، یوآن (چین) و... شده، به این معنی که صاحبان این ارزها مقدار بیشتری فلز را که با دلار ارزان‌تر فروخته می‌شود، می‌توانند در بورس خریداری نمایند. حال هر چه به ‌طور مثال یورو یا یوآن تقویت شود (ارزش آنها بیشتر شود)، قدرت خرید فلزات برای به ترتیب اروپا و چین به عنوان دو متقاضی بزرگ فلزات پایه بالا رفته و تقاضای فلزات بهبود می‌یابد. حال اگر دلار تقویت شود، توان خرید این کشورها کاهش می‌یابد، چون فلزات برای آنها گران‌تر تمام می‌شود. از طرفی بهبود یا افت وضعیت اقتصادی هر کشور به ترتیب منجر به تقویت یا تضعیف واحد پولی آن نسبت به دیگر ارزها می‌شود و به‌طور مثال هم‌اکنون که اتحادیه اروپا با بحران مالی مواجه است، شاهد تضعیف شدید یورو در برابر دلار پس از کاهش قدرت خرید اتحادیه و در نتیجه کاهش تقاضای فلزات هستیم؛ چراکه اروپا یکی از مصرف‌کنندگان عمده فلزات صنعتی به ویژه آلومینیوم و مس است. پس به‌طور خلاصه افزایش یا کاهش ارزش ارزهای جهانی به ویژه دلار و یورو از عوامل تاثیرگذار بر قیمت فلزات پایه بوده؛ به‌طوری که قیمت فلزات پایه با تقویت یورو و تضعیف دلار افزایش و برعکس با تضعیف یورو و تقویت دلار کاهش می‌یابد.

در این بین موضوعی که در نتیجه این تغییرات قیمت ارز مطرح می شود آربیتراژ (arbitrage) است که در بازار به معنی اختلاف قیمت فروش، مثلا در بورس لندن و بورس شانگهای بوده و هرچه بیشتر باشد؛ قیمت فروش فلزات در چین بالاتر از قیمت فروش آن در بورس لندن LME است و این منجر به افزایش واردات چین، ترغیب ذخیره‌سازی توسط این کشور و در نتیجه رشد تقاضا (اگرچه این تقاضا ظاهری باشد نه واقعی) و در نهایت افزایش قیمت فلزات می‌شود.

نکته دیگر آن که در بررسی بازار فلزات تاثیر عوامل مرتبط با اقتصاد کلان (macroeconomics) از جمله رشد اقتصادی کشورهای دارای اقتصاد تاثیرگذار، شاخص‌های نشان‌دهنده رشد تولیدات صنعتی (PMI یا Purchase Managers Index ی)یا شاخص مدیران خرید)، آمار ساخت‌وساز اقتصادهای بزرگ جهان، ترازهای تجاری و ...، بیشتر در مورد قیمت فلز مس سنجیده می‌شود تا آلومینیوم، چون مس نسبت به اقتصاد جهانی بسیار تاثیرپذیرتر از آلومینیوم بوده و حتی به‌گونه‌ای به‌عنوان شاخص اقتصاد امروز جهان شناخته می‌شود. آلومینیوم دارای ثبات قیمتی بالاتری از مس بوده و عمدتا از اصول خاص حاکم بر بازار خود شامل عمدتا عرضه و تقاضا تاثیر می‌پذیرد و همین امر نوعی حاشیه امن یا مزیت برای سرمایه‌گذاران صنعت آلومینیوم ایجاد نموده است. البته نباید تصور نمود که شاخص‌های اقتصادی جهان بر قیمت آلومینیوم هیچ اثری ندارند و همان‌طور که دیده‌ایم، رکود جهانی سال ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ منجر به افت شدید قیمت تمامی فلزات پایه از جمله هر دو فلز مس و آلومینیوم شد، با این حال نوسانات مس با اقتصاد جهانی، شدیدتر است.

به طور کلی در ۲ هفته اولیه سال جدید میلادی بازارهای کالایی با روندهای متفاوت زیر در مواجه بوده اند:

۲ ژانویه ۲۰۱۳- عوامل مثبت شامل آمار شاخص مدیران خرید یا تولید صنعتی چین در دسامبر که بیشترین رقم در ۱۹ ماه در پی افزایش هزینه دولت در زیربناها بوده، افزایش تولید صنعتی انگلیس و هند به ترتیب در ۱۵ و ۶ ماه طی دسامبر به‌رغم عوامل منفی شامل کاهش فعالیت تولیدی اتحادیه اروپا (اعلام موسسه Markit) قیمت مس و آلومینیوم را به ترتیب تا ۸۱۱۱ و ۲۱۲۷ دلار بالا برد.

۳ ژانویه - عوامل مثبت شامل توافق سیاستمداران آمریکا برای حل موقتی بحران مالی این کشور در سال نو و کسب اطمینان از عدم سقوط بازار آمریکا طی نیمه اول سال قیمت مس را تا ۸۱۶۵ دلار رشد داد. قیمت آلومینیوم نیز به دلیل بالا و نیز برآورد رشد مثبت تقاضای ورق آلومینیومی مورد استفاده در خودرو در آمریکای شمالی توسط Novelis (بزرگ‌ترین تولیدکننده محصولات نورد آلومینیومی جهان) و تصمیم این شرکت برای نصب سیستم مدار بسته بازیافت قراضه برای تولیدکنندگان خودروساز منطقه آمریکای شمالی با هدف تسهیل هر چه بیشتر کاربرد آلومینیوم در خودروها که روندی بسیار رو به افزایش دارد، به‌رغم رشد موجودی‌ها و تصمیم روسال برای بازگشایی ریفاینری آلومینای Friguia گینه - که از زمان اعتصاب کارگری آوریل ۲۰۱۲ تعطیل بوده است - تا ۲۱۴۵ دلار بالا رفت.

۴ژانویه - عوامل منفی شامل نگرانی از عدم حل قطعی مشکل مالی آمریکا، تصمیم اداره ذخایر فدرال آمریکا برای توقف یک ساله برنامه‌های کمک به بازار به ارزش ۴۵ میلیارد دلار پس از کسب توافقات اولیه برای حل مشکل مالی این کشور و پیش‌بینی بهبود اوضاع بازار، افزایش نرخ بیکاری آمریکا و افت رشد خدمات و تولید کارخانه‌های اروپا، تقویت دلار و افزایش بسیار ناچیز قیمت املاک چین طی دسامبر قیمت مس را تا ۸۰۵۹ دلار کاهش داد. قیمت آلومینیوم نیز به دلایل منفی گفته شده تا ۲۰۸۸ دلار افت کرد.

۷ژانویه- عوامل منفی شامل تاثیر خبر توقف برنامه‌های کمکی آمریکا یا (QE) به بازارها و تقویت دلار، به‌رغم عوامل مثبت شامل افت موجودی‌های مس لندن و تصمیم کمیته تازه تاسیس نظارت بر بانک‌های اروپا برای تعویق در اجرای کامل طرح نظارتی خود تا ۲۰۱۹ قیمت مس را تا ۸۰۳۲ دلار کاهش داد. قیمت آلومینیوم نیز به دلایل منفی فوق و نیز اعلام رسیدن شرکت آلبای بحرین به رکورد جدید تولید در ۲۰۱۲ و به‌رغم ادامه افت موجودی‌های لندن تا ۲۰۴۰ دلار افت داشت.

۹ ژانویه - عوامل مثبت شامل تضعیف دلار، اعلام بانک ژاپن برای ادامه سیاست‌های کمک به بازار، برآورد آمار مثبت اقتصاد کلان چین و برآورد افت آمار هفتگی بیکاران آمریکا به‌رغم عوامل منفی شامل رشد موجودی‌های لندن، افزایش تولید صنعتی آلمان کمتر از پیش‌بینی‌ها در نوامبر و افت شاخص خرده فروشی استرالیا در نوامبر برای اولین بار در ۴ ماه قیمت مس را تا ۸۰۹۰ دلار بالا برد.

قیمت آلومینیوم نیز در پی اخبار اقتصادی مثبت فوق و دیگر عوامل مطلوب شامل بالا ماندن پرمیوم‌ها در آسیا، ادامه افت موجودی‌های لندن، برآورد رشد ۷ درصدی تقاضای این فلز در ۲۰۱۳ توسط Alcoa و اعلام سود برای سه ماهه پایانی سال ۲۰۱۲ این شرکت (برآورد رشد مصرف آلومینیوم در بخش‌های مختلف: هوافضا ۱۰-۹درصد، خودرو ۱-۴درصد، حمل و نقل تجاری ۲-۷ درصد، بسته‌بندی ۲-۳ درصد، ساختمان ۴-۵ درصد و توربین‌های گازی صنعتی ۵-۳ درصد به‌رغم عوامل منفی شامل افت واردات آلومینیوم چین در نوامبر (۷۴ درصد افت ماهانه و ۴۲ درصد افت سالانه)، کاهش قیمت فروش آلومینای Long-term تولیدی نالکوی هند (۲۷۰ هزار تن تحویل در سوئیس) از ۵۶/۱۶ درصد قیمت شمش بورس لندن (۵۶/۱۶ درصد LME) تا ۵۳/۱۶ درصد (۵۳/۱۶ درصد LME) تا ۲۰۹۴ دلار بالا رفت.

۱۰ ژانویه - تضعیف دلار، رشد واردات و صادرات چین در دسامبر بیش از برآوردها و اعلام مازاد تجاری چین به میزان ۶/۳ میلیارد دلار، افت موجودی‌های مس لندن و افزایش سالانه واردات مس و قراضه مسی با رشد به ترتیب ۱۴ و ۷/۳ درصد در سال ۲۰۱۲ قیمت مس را تا ۸۱۴۵ دلار بالا برد. قیمت آلومینیوم نیز در پی اخبار مثبت اقتصادی فوق، رشد ۱۶۵ درصدی سالانه واردات آلومینای چین در ۲۰۱۲، برآورد مثبت Alcoa از بازار خودرو آمریکای شمالی (یکی از مهم‌ترین بازارهای مصرف آلومینیوم)، اعلام رشد ۱۷-۱۶ درصد تولید خودرو در ۲۰۱۲، برآورد تولید ۱۶ میلیون تن خودرو در ۲۰۱۳ و اعلام اطمینان این شرکت مبنی‌بر عدم افت قیمت‌های آلومینیوم در بازار حتی زمانی که کل موجودی‌های ۵ میلیون تنی بورس لندن در بازار عرضه شود با این استدلال که این موجودی‌ها توسط تقاضای شکوفای بازار جذب خواهد شد، تا ۲۱۰۸ دلار رشد کرد.

براساس نظر شرکت Alcoa که در بالا آورده شده تنها زمانی این موجودی‌ها از گرو معاملات مالی و بانکی خارج می‌شود که نرخ بهره بانکی بالاتر از حدود فعلی (نزدیک صفر) باشد؛ یعنی آنقدر بالا رود تا سپرده‌گذاری‌ها سوددهی کافی را برای سرمایه‌گذاران داشته و این افراد سرمایه‌های خود را در اختیار بانک‌ها قرار دهند و در نتیجه بانک‌ها نیز آلومینیومی را که به عنوان نوعی ابزار معامله و در واقع به جای پول نگاه داشته‌اند، آزاد کنند. نرخ بهره بانکی نیز تنها زمانی افزایش خواهد یافت که فعالیت اقتصادی در جهان دوباره رونق یابد و امکان بالا بردن نرخ‌های بهره توسط بانک‌های مرکزی وجود داشته باشد. پس در عمل تنها زمانی موجودی‌های شمش آلومینیوم در گرو بانک‌ها آزاد می‌شود که رونق اقتصادی به بازار برگردد و در آن زمان تقاضای کافی برای جذب ۵ میلیون تن موجودی فعلی آلومینیوم انبارهای بورس لندن به عنوان اولین فلز غیرآهنی صنعتی پرمصرف جهان است، وجود خواهد داشت.

۱۱ ژانویه ۲۰۱۳ - عوامل منفی شامل آمار منفی اقتصاد آلمان در ۲۰۱۲ و اعلام American Express برای تعدیل ۵۴۰۰ نفر نیروی کار به‌رغم تقویت یورو در پی اعلام بانک مرکزی اروپا مبنی‌بر بهبود اقتصاد این اتحادیه در اواخر سال‌جاری و تضعیف دلار قیمت مس را تا ۸۰۸۹ دلار کاهش داد. قیمت آلومینیوم، اما در پی افزایش پرمیوم آلومینیوم آمریکا تا رکورد جدید تا ۲۱۱۶ دلار رشد داشت.

۱۴ ژانویه - افت ارزش ین ژاپن (که قدرت خرید این کشور را به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان فلزات جهان کاهش می‌دهد) و افت قیمت انرژی به‌رغم ادامه تقویت یورو و برآورد موسسه مالی گلدمن ساکس مبنی‌ بر افزایش مصرف فلزات در پی بهبود رشد اقتصادی چین و آمریکا در سال‌جاری به‌ویژه مس به دلیل رشد ساخت و ساز چین قیمت مس را تا ۸۰۶۹ دلار کاهش داد. قیمت آلومینیوم نیز در پی عوامل منفی فوق و رشد موجودی‌های لندن و به‌رغم برآورد رشد ۷ درصدی فروش خودروی چین تا ۲۰ میلیون دلار در ۲۰۱۳ (اگرچه از برآورد قبلی که در سال ۲۰۱۰ اعلام شد مبنی‌بر رشد ۳۲ درصد کمتر است) تا ۲۱۰۲ دلار کاهش یافت.

*کارشناس مدیریت صنایع فلزات غیرآهنی ایمیدرو