روندهای متفاوت در بازار گاز و فرآورده‌ها

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در ماه سپتامبر) طی دوره ۱۳ الی ۱۷ اوت از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس به رغم کاهش تعداد دکل‌های حفاری فعال در بخش گاز آمریکا طی هفته منتهی به ۱۰ اوت، به دلیل افزایش ۱۲/۰ درصدی تولید گاز طبیعی آمریکا، کاهش ۷۴/۲ درصدی مصرف گاز طبیعی این کشور و افزایش سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آن معادل ۲۰ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۱۰ اوت و همچنین رکورد سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا (که به میزان ۷/۱۵ درصد معادل ۴۴۲ میلیارد فوت مکعب بالاتر از میزان مشابه سال قبل است)، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بازار نایمکس، ابتدا از ۷۲۹/۲ دلار در ۱۳ اوت تا ۸۳۴/۲ دلار در هر میلیون بی‌تی‌یو در ۱۴ اوت افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۷۱۹/۲ دلار در ۱۷ اوت کاهش یافت.
همچنین قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بازار لندن(ICE) برای تحویل در ماه سپتامبر، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از ۸۹۸۵/۸ دلار در هر میلیون بی تی یو در ۱۳ اوت تا ۶۹۶/۸ دلار در ۱۵ اوت کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۸۵۸۸/۸ دلار در ۱۷ اوت افزایش یافت.مصرف گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به ۱۵ اوت نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۷۴/۲ درصد کاهش یافته است که در این میان مصرف بخش نیروگاهی با ۷۹/۶ درصد کاهش مواجه بوده، در حالی که مصرف بخش صنعت و خانگی و تجاری به ترتیب به میزان ۸۶/۰ و ۲۰/۶ درصد افزایش یافته است. میزان کل تقاضای گاز طبیعی در مقایسه با هفته منتهی به ۸ اوت در حدود ۴۳/۲ درصد کاهش نشان می دهد. طی دوره ۸ الی ۱۵ اوت، میزان واردات گاز طبیعی آمریکا از طریق خط لوله از کانادا و واردات LNGبه ترتیب به میزان ۴۳/۴ و ۶۵/۲۶ درصد کاهش یافته است.
واردات گاز طبیعی از کانادا و واردات LNG در مقایسه با میزان مشابه سال قبل به ترتیب در حدود ۵۸/۵ درصد افزایش و ۰۳/۳۶ درصد کاهش نشان می‌دهد. تولید بازاری گاز طبیعی آمریکا طی دوره مذکور در حدود ۱۲/۰ درصد افزایش داشته که در مقایسه با میزان مشابه سال قبل معادل ۴۳/۲ درصد بیشتر است.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی این کشور طی هفته منتهی به ۱۰ اوت در حدود ۳۲۶۱ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۲۰ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. این ذخایر به میزان ۴۴۲ میلیارد فوت مکعب بیشتر از میزان مشابه سال قبل در ۱۰ اوت ۲۰۱۱ بوده و به میزان ۳۶۳ میلیارد فوت مکعب (۵/۱۲ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۱- ۲۰۰۷) است. میزان متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۲۸۹۸ میلیارد فوت مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۱۰ اوت نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۲۹ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۱۶۶۴ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است و به میزان ۱۱۸ میلیارد فوت مکعب (۶/۷ درصد) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بیشتر است.

بررسی بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بازار آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱۷ اوت از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود. بر این اساس، طی هفته گذشته به دنبال انتشار اطلاعاتی نظیر کاهش سطح ذخیره سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۴/۲ میلیون بشکه و افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۴۶۹ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۰ اوت، افزایش امیدواری به اتخاذ دور تازه سیاست‌های تشویقی اقتصادی توسط بانک مرکزی آمریکا، انتشار آمار مثبت خرده فروشی در آمریکا، افزایش قیمت عرضه کالا از سوی تولیدکنندگان آمریکایی، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، نگرانی‌های مربوط به اختلال در عرضه نفت خام در منطقه خاورمیانه در پی تشدید تنش‌ها در این منطقه و همچنین به تبعیت از بازار نفت، قیمت بنزین سوپر بدون سرب ابتدا از ۹۹۰۷/۲ دلار در ۱۳ اوت تا بیش از ۰۸۴/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۵ اوت افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۰۲۷۵/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۷ اوت کاهش یافت.
طی دوره مذکور انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر افت تقاضای نفت خام آمریکا به پایین ترین حد خود در چهار سال گذشته بر اساس اعلام موسسه نفت آمریکا، افزایش آمار بیکاری در آمریکا طی هفته گذشته، کاهش فعالیت‌های مربوط به ساخت‌وساز در این کشور و همچنین تداوم رکود شاخص فعالیت تجاری در ایالت فیلادلفیا برای چهارمین ماه پیاپی، از عوامل تضعیف قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند. همچنین قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا طی دوره مذکور به رغم تداوم و تشدید بحران بدهی‌ها در منطقه یورو، به دلیل افزایش امیدواری‌ها به اتخاذ برنامه‌های جدید از سوی بانک مرکزی اروپا برای بهبود وضعیت اقتصادی، حمایت صدر اعظم آلمان از اقدامات احتمالی بانک مرکزی اروپا برای مبارزه با بحران اقتصادی در حوزه یورو، افزایش امیدواری‌ها به کمک بانک مرکزی اروپا به اسپانیا و ایتالیا در ماه سپتامبر ، اختلال در عرضه نفت خام دریای شمال و همچنین رشد فراتر از انتظار اقتصاد آلمان در ۳ ماهه دوم سال، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از ۱۰۹۴/۳ دلار در ۱۳ اوت تا ۱۸۲۵/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۷ اوت افزایش یافت. به طور کلی طی دوره مذکور کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۴/۲ میلیون بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۸۰۰ هزار بشکه و همچنین افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۴۶۹ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۰ اوت، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، افزایش سطح ذخیره سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۷۰۰ هزار بشکه، سوخت جت معادل ۶۰۰ هزار بشکه و همچنین کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۲۱ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۰ اوت، از عوامل تضعیف کننده قیمت فرآورده‌های نفتی در بازار آمریکا به شمار می‌روند. بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۱۶ اوت، قیمت‌های تک‌محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۸ اوت الی ۱۵ اوت، از یک روند افزایشی برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره در بازار خلیج فارس به ترتیب به میزان ۶۹/۸، ۲۶/۲۵، ۹۶/۲۴ و ۰۱/۹ دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است. لذا در بازار خلیج فارس، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره طی روز ۱۵ اوت به ترتیب در سطوح ۱۶/۱۰۸۸، ۴۶/۹۴۸، ۴۰/۱۰۲۲ و ۴۶/۶۵۸ دلار قرار گرفتند.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )
*کارشناسان بازار انرژی