ایران گران‌ترین نفت را فروخت

غلامعلی رحیمی*
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) در هفته گذشته (۱۵ ژوئن الی ۲۲ ژوئن) از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از ۰۳/۸۴ دلار در هر بشکه تا کمتر از ۲۰/۷۸ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۱ ژوئن کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۷۶/۷۹ دلار در هر بشکه افزایش یافت.

در هفته گذشته، عمده‌ترین عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارت بودند از:
• بروز نشانه‌هایی از کند شدن رشد اقتصادی جهان و ادامه نگرانی‌ها درباره اقتصاد آمریکا و اروپا
• انتشار آمار ضعیف از رشد اقتصادی چین و آمریکا
• انتشار آمار ضعیف از بخش اشتغال آمریکا در هفته گذشته
• کاهش آمار مربوط به اقتصاد چین برای هشتمین ماه پیاپی در ژوئن
• پیش‌بینی مدیرعامل شرکت شل مبنی بر افت تقاضای جهانی نفت خام در نیمه دوم سال (در سخنرانی پنجمین سمینار بین‌المللی اوپک)
• افزایش تولید نفت خام آمریکا به بالاترین حد خود در ۱۴ سال گذشته (در ۳ ماهه نخست سال) با رشد فناوری‌های استفاده از ذخایر نامتعارف نفت، بر اساس اعلام دولت آمریکا
• احتمال تعطیلی یکی از واحدهای اصلی بزرگ‌ترین پالایشگاه آمریکا در پرت آرتور در ایالت تگزاس این کشور برای عملیات نگهداری
• افزایش سطح ذخیره‌ سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۹/۲ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۵ ژوئن
• افزایش امیدواری تحلیل‌گران و فعالان بازار نفت به نتایج نشست گروه ۱+۵ و ایران درباره مسائل هسته‌ای
• بروز نشانه‌هایی مبنی بر تقاضای ضعیف نفت در اروپا
• تشدید بحران بدهی‌ها در منطقه یورو و افزایش نگرانی‌های اقتصادی در این منطقه
• افت فعالیت‌های تجاری در منطقه یورو برای پنجمین ماه پیاپی در ژوئن ۲۰۱۲، به گزارش موسسه پی‌ام‌آی
• کاهش امیدواری‌ها نسبت به اقدام هماهنگ بانک‌های مرکزی حوزه یورو برای ارائه نقدینگی، با مشخص شدن نتایج اولیه انتخابات یونان درباره احزاب طرفدار بسته نجات بخش یونان
• پیش‌بینی رشد بیش از ۱۴ درصدی صادرات نفت خام آنگولا در ماه اوت ۲۰۱۲، بر اساس برنامه بارگیری محموله‌های نفتی این کشور
• کاهش نسبی ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی
• افزایش نسبی ارزش دلار در مقابل یورو.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۱۵ ژوئن الی ۲۱ ژوئن، از یک روند کاهشی قابل توجه برخوردار بوده و از حدود ۰۲/۹۶ دلار در هر بشکه تا کمتر از ۴۸/۸۹ دلار در هر بشکه کاهش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۱ ژوئن، با ۳ دلار کاهش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۹۲ دلار و ۸۳ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۵ ژوئن معادل ۹۵ دلار و ۸۳ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه ژوئن (تا ۲۱ ژوئن)، با ۱۲ دلار و ۶۷ سنت کاهش نسبت به میانگین ماه مه، به هر بشکه ۹۵ دلار و ۴۰ سنت رسیده است. البته طی هفته گذشته، انتشار برخی اخبار و اطلاعات مثبت موجب تقویت قیمت نفت خام در بازارهای جهانی شد و از کاهش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرد. بر این اساس طی دوره مذکور، عمده‌ترین عوامل تقویت‌کننده قیمت نفت‌خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• امیدواری به ادامه سیاست‌های تشویقی بانک مرکزی آمریکا
• انتشار آمارهای مثبت درباره صنعت ساختمان در آمریکا
• نگرانی از تاثیر توفان بر تولید نفت خام آمریکا در خلیج مکزیک
• هجوم معامله‌گران برای خرید نفت ارزان (اعتقاد معامله‌گران مبنی بر افت بیش از حد بهای نفت خام)
• پیش‌بینی افزایش تقاضای نفت خام چین در ۶ ماهه دوم سال در پی رشد تولید کارخانه‌ها و اتخاذ تدابیر تشویقی اقتصادی از سوی دولت چین، بر اساس اعلام آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در جدیدترین گزارش ماهانه خود درباره بازار نفت
• رشد ۵/۳۴ درصدی واردات نفت خام چین از ایران در ماه مه در مقایسه با ماه آوریل و رسیدن آن به حدود ۵۲۲ هزار بشکه در روز، بر اساس اعلام اداره گمرک چین
• افزایش ۱/۷ درصدی واردات نفت خام ژاپن در ماه مه ۲۰۱۲ در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، بر اساس آمار وزارت دارایی این کشور
• خوش‌بینی به اصلاح اوضاع سیاسی و اقتصادی یونان در پی امیدواری به تشکیل سریع یک دولت ائتلافی در این کشور و توافق دولت جدید آن با وام‌دهندگان درباره شرایط اعطای کمک‌های اقتصادی
• تلاش بانک مرکزی اروپا برای آسان‌سازی مقررات مربوط به وثیقه وام‌ها و در نتیجه افزایش نقدینگی در حوزه یورو
• کاهش ۲۰ هزار بشکه‌ای صادرات روزانه نفت‌خام اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) به استثنای آنگولا و اکوادور از مسیر دریا در ۴ هفته منتهی به ۷ ژوئیه در مقایسه با ۴ هفته منتهی به ۹ ژوئن، بر اساس پیش‌بینی موسسه اویل موومنتس
• کاهش ۴۴۰ هزار بشکه‌ای تولید روزانه نفت خام ۱۲ عضو اوپک در ماه مه نسبت به ماه آوریل و رسیدن آن به سطح ۹/۳۰ میلیون بشکه در روز
• ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل و نقل نفت خام
• نگرانی‌های مربوط به اختلال در عرضه نفت خام در منطقه خاورمیانه و آفریقا
قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بازار بورس لندن (ICE) برای تحویل در ماه اوت، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از ۶۱/۹۷ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۵ ژوئن ۲۰۱۲ تا کمتر از ۲۳/۸۹ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۱ ژوئن کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۹۸/۹۰ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۲ ژوئن ۲۰۱۲ افزایش یافت. همچنین در روز ۲۲ ژوئن ۲۰۱۲، نفت‌خام برنت از حق مرغوبیت ۲۲/۱۱ دلار در هر بشکه نسبت به نفت‌خام WTI برخوردار بود.
بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی قیمت تقریبی نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف طی دوره یکم الی ۲۰ ژوئن در حدود ۸۳/۹۶ دلار در هر بشکه بوده است، در حالی‌که میانگین وزنی قیمت تقریبی نفت خام سنگین ایران طی دوره مذکور در حدود ۹۴/۹۴ دلار در هر بشکه برآورد شده است.
همچنین طی دوره مذکور، متوسط قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۹۴ دلار و ۹۹ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۹۳ دلار و ۲۹ سنت گزارش شده است. طی دوره یکم الی ۲۰ ژوئن، هر بشکه نفت خام سبک ایران به‌طور متوسط در بازار آسیا ۹۷ دلار و ۵۶ سنت، شمال غربی اروپا ۹۵ دلار و ۱۳ سنت و در بازار مدیترانه ۹۳ دلار و ۳۹ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز به‌طور متوسط در بازار آسیا ۹۵ دلار و ۸۴ سنت، شمال غربی اروپا ۹۳ دلار و ۴۳ سنت و در بازار مدیترانه ۹۲ دلار و ۴ سنت به فروش رسیده است. طی دوره مذکور، پایین‌ترین قیمت مربوط به بازار مدیترانه و بالاترین قیمت نیز مربوط به بازار آسیا بوده است.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۱۵ ژوئن معادل ۳/۳۸۷ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۸ ژوئن) به میزان ۹/۲ میلیون بشکه افزایش یافته و معادل ۵/۲۳ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۷ ژوئن ۲۰۱۱ بیشتر است.
میزان این ذخایر بر حسب روز نسبت به هفته قبل به میزان ۱/۰ روز کاهش یافته و در سطح ۲۵ روز قرار گرفته است که معادل ۸/۰ روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۱۲ هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۶۰۸/۱۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است که به میزان ۳۳۰ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۸ ژوئن الی ۱۵ ژوئن به میزان ۱۱۷ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۳۵۳/۶ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل ۷۰۳ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۷ ژوئن ۲۰۱۱ است.
در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۱۱۷/۹ میلیون بشکه در روز به ۴۴۵/۹ میلیون بشکه در روز (معادل ۳۲۸ هزار بشکه در روز) افزایش یافته است که معادل ۲۹۶ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
*کارشناس ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی