روند نوسانی در بازار گاز و فرآورده

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
در هفته گذشته (۴ الی ۸ ژوئن ۲۰۱۲)، قیمت آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا (برای تحویل در ماه ژوئیه) از یک روند کاهشی برخوردار بود.

بر این اساس به دلیل کاهش ۷۶/۲ درصدی مصرف گاز طبیعی آمریکا و نیز افزایش سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۶۲ میلیارد فوت مکعب (طی هفته منتهی به یکم ژوئن) و همچنین رکورد سطح ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی آمریکا (۹/۳۲ درصد معادل ۷۱۳ میلیارد فوت مکعب بالاتر از میزان مشابه سال قبل)، قیمت آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس از ۲ دلار و ۴۱ سنت تا ۲ دلار و ۲۹ سنت در هر میلیون بی تی یو کاهش یافت.
از سوی دیگر در پی کاهش صادرات گاز روسیه، قیمت آتی گاز طبیعی در بورس لندن (ICE) (تحویل ژوئیه) افزایش یافت و از ۸ دلار و ۳۴ سنت به ۸ دلار و ۴۵ سنت در هر میلیون بی تی یو رسید.
مصرف گاز طبیعی آمریکا نیز در هفته گذشته نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۷۶/۲ درصد کاهش یافته است. در این میان مصرف بخش نیروگاهی با ۰۹/۱۰ درصد کاهش مواجه بوده و مصرف بخش‌های صنعت و خانگی و تجاری نیز به ترتیب ۲۸/۱ و ۳۲/۹ درصد افزایش یافته است.
کل تقاضای گاز طبیعی در هفته گذشته ۴۱/۲ درصد کاهش نشان می‌‌دهد.
در این مدت واردات گاز طبیعی آمریکا از طریق خط لوله از کانادا و واردات LNG، ۴۶/۱ درصد افزایش و ۶۵/۳۲ درصد کاهش یافته است.
واردات گاز طبیعی از کانادا و واردات LNG در مقایسه با میزان مشابه سال قبل به ترتیب ۳۲/۱۹ درصد افزایش و ۵۰/۷۳ درصد کاهش نشان می‌دهد.
تولید بازاری گاز طبیعی آمریکا در دوره مذکور در حدود ۳۴/۱ درصد کاهش داشته که در مقایسه با میزان مشابه سال قبل معادل ۵۸/۲ درصد بیشتر است.
قیمت تک محموله‌های بازار
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب در هفته گذشته از ۳۴/۲ دلار تا ۲۴/۲ دلار در هر میلیون بی تی یو کاهش یافت، ولی دوباره تا ۴۱/۲ دلار افزایش یافت. این سطح قیمتی ۸۶/۶۷ درصد از قیمت ۵/۷ دلاری که در اوایل سال ۲۰۱۰ به ثبت رسیده پایین‌تر است.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار نیویورک نیز در هفته گذشته با ۱۷ سنت (۹/۶ درصد) کاهش از ۴۶/۲ دلار به ۲۹/۲ دلار در هر میلیون بی تی یو رسید.
البته نرخ این کالا در تاریخ ۶ ژوئن مجددا با ۲۵ سنت (۹/۱۰ درصد) افزایش تا بیش از ۵۴/۲ دلار در هر میلیون بی تی یو افزایش یافت.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو نیز از ۳۵/۲ دلار تا ۴۵/۲ دلار در هر میلیون بی تی یو افزایش یافت.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا در هفته گذشته ۲۸۷۷ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن ۶۲ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است.
این ذخایر ۷۱۳ میلیارد فوت مکعب بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ یکم ژوئن بوده و ۶۸۷ میلیارد فوت مکعب (۴/۳۱ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۱- ۲۰۰۷) است.
متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۲۱۹۰ میلیارد فوت مکعب بوده است.
در منطقه شرق، میزان ذخایر نسبت به هفته قبل از آن ۳۸ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و به ۱۳۶۳ میلیارد فوت مکعب رسیده است که این رقم ۳۴۷ میلیارد فوت مکعب (۲/۳۴ درصد) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بیشتر است.
ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و...) به میزان ۲۴۹ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۸۴۲ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۱ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی ماه اول)، طی هفته گذشته از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.
بر این اساس، طی هفته گذشته به دنبال انتشار اطلاعاتی نظیر رشد بخش خدمات در آمریکا در ماه مه، بروز اختلال‌های جزئی در زیرساخت‌های انتقال نفت خام آمریکا، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، کاهش نسبی ارزش دلار در مقابل یورو، ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل و نقل نفت خام و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۲ دلار و ۶۷ سنت تا ۲ دلار و ۶۸ سنت به ازای هر گالن افزایش یافت.
البته طی دوره مذکور انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر افزایش سطح ذخیره سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۳/۳ میلیون بشکه و کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۸۳ هزار بشکه، ناامیدی از اتخاذ سیاست‌های مالی تشویقی از سوی بانک مرکزی آمریکا، کاهش تولید ناخالص داخلی آمریکا در ۳ ماهه نخست سال و افزایش تولید نفت خام آمریکا به بیش از ۲۴/۶ میلیون بشکه، از عوامل تضعیف کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا بوده و از افزایش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرده است.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بازار نایمکس با توجه به عوامل افزایشی و کاهشی مذکور، همچنین افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳/۲ میلیون بشکه، کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۴۸۱ هزار بشکه از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از ۲ دلار و ۶۲ سنت تا ۲ دلار و ۶۷ سنت به ازای هر گالن در روز ۸ ژوئن ۲۰۱۲ افزایش یافت.
همچنین قیمت آتی گازوئیل اروپا طی دوره مذکور از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود و در ابتدا به دلیل تلاش سران کشورهای منطقه یورو برای حل بحران مالی این منطقه و افزایش امیدواری‌ها برای حل بحران مالی منطقه یورو در پی انتشار اخباری مبنی بر ارائه بسته‌ای برای حل اوضاع وخیم اقتصادی و بانکی اسپانیا توسط آلمان، از حدود ۲ دلار و ۷۳ سنت تا ۲ دلار و ۸۱ سنت به ازای هر گالن در روز ۶ ژوئن افزایش یافت، ولی دوباره در پی تداوم نگرانی‌ها درباره بحران منطقه یورو، کاهش شاخص‌های فروش اروپا، افت تولید صنعتی ایتالیا در ماه آوریل، انتشار آمار ناامیدکننده درباره صادرات و واردات آلمان، بحرانی شدن وضعیت بانک‌های اسپانیایی و گسترش مشکلات اقتصادی اروپا و همچنین کاهش رتبه اعتباری اسپانیا توسط موسسه اعتبار سنجی فیتچ، قیمت آتی گازوئیل اروپا روندی کاهشی در پیش گرفته و تا ۷۴/۲ دلار کاهش یافت.
به طور کلی طی دوره مذکور کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت کوره پسماند آمریکا معادل ۶۰۰ هزار بشکه در هفته گذشته، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۳/۳ میلیون بشکه، فرآورده‌های میان تقطیر معادل ۳/۲ میلیون بشکه، سوخت جت معادل یک میلیون بشکه و همچنین کاهش تقاضای بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا به ترتیب معادل ۲۸۳ و ۴۸۱ هزار بشکه در روز در هفته گذشته، از عوامل تضعیف کننده قیمت فرآورده در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی از یک روند کاهشی برخوردار بودند.
بر این اساس در بازار خلیج فارس تک محموله بنزین سوپر بدون سرب با ۵۳ دلار کاهش به ۹۲۶ دلار و ۹۹ سنت رسید. همچنین گازوئیل ۳۶ دلار و ۷۳ سنت ارزان شد و به ۸۱۷ دلار و ۴۱ سنت رسید.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع : سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )