تعهد به عقلانیت اقتصادی دردنیای اقتصاد

دکتر محمد طبیبیان

اقتصاددان

جای یک روزنامه حرفه‌ای که بر مباحث اقتصادی متمرکز باشد بین روزنامه‌ها و نشریات کشور خالی بود. روزنامه‌ای که بتواند دو اصل و خط‌مشی را بایکدیگر و با ایستادگی و پایداری پیگیری کند. یکی تعهد به اندیشه علمی و عقلانیت اقتصادی، به این نحو که تحلیل‌ها و اطلاع‌رسانی را بر مبنای علائق خطی و سیاسی تنظیم نکند و تابع اغراض گروه‌های خاص نباشد یا اینکه خود را در خدمت منافع خاص قرار ندهد و منطق و واقعیت را در آوردگاه سیاسی و مناسبت‌های قدرت و منافع قربانی نکند. دومین ضابطه اینکه سخنگو و مدافع بخش خصوصی واقعی کشور باشد. یعنی آن بخش خصوصی که علی‌الاصول سلامت و روان بودن فعالیت اقتصادی را ارج نهد، قائل به شفافیت در مراوده‌های اقتصادی باشد و به این نکته نیز معتقد بماند که فعالیت اقتصادی باید در جهت هماهنگی منافع شخصی و منافع عمومی انجام شود. آن بخش خصوصی که به دنبال سوق دادن اقتصاد به شرایط رانتی برای بهره‌برداری‌های کوتاه مدت نباشد.

اینجانب همیشه به چنین خط مشی‌ای برای یک روزنامه اقتصادی معتقد بوده‌ام و طی این ده سال منش و روش روزنامه دنیای اقتصاد و سایر نشریات اقتصادی و غیر اقتصادی را در حد امکان پیگیری کرده‌ام و رعایت این دو ضابطه را در مورد روزنامه دنیای اقتصاد شاهد بوده‌ام. به اعتقاد من برای تعالی و پیشرفت روزنامه نگاری کشور وجود روزنامه‌ها و نشریات مستقل که دارای مرام و منش تعریف شده باشند، ضروری است. من منکر نیاز به روزنامه‌های سیاسی و اهمیت آنها نیستم. روزنامه‌ها و نشریاتی که از مرام و منافع گروه‌های سیاسی یا گروه‌های اجتماعی و اقتصادی خاص حمایت کنند و بلندگوی آنها باشند، نیز لازم هستند. لیکن در جوامع امروز تعالی فرهنگ جوامع تا حدود بسیار زیادی تابع وجود نشریات حرفه‌ای مستقل است. به نحوی که جامعه را از طریق اطلاع‌رسانی بیطرفانه و ارائه تحلیل‌های کارشناسی، در زمینه‌هایی که به بهروزی جامعه مربوط است، مطلع و بهنگام نگه دارند.

برای بسیاری از اهل قلم و علاقه‌مندان به فرهنگ نوشتاری آنچه طی دهه‌های اخیر بر سر روزنامه‌های کشور آمده، بدون اینکه بخواهیم کسی از طرفین را شماتت کنیم، شرایط تاسف بار و پر آسیبی بوده است. اینکه یک روزنامه بتواند از یک طرف به اصول حرفه‌ای پایبند بماند و به اطلاع‌رسانی و نقد و بررسی مطالب با دید علمی بپردازد و دوام آورد، دستاورد مهمی باید تلقی شود. همان گونه که قبلا گفته شد این امر از یک طرف مدیون اجتناب از موضع‌گیری‌های سیاسی و به جای آن پیگیری اکید ضوابط حرفه‌ای توسط روزنامه دنیای اقتصاد بوده است. از طرف دیگر مدیون منش منصفانه در ارائه مطالب و طرح ایرادها و مشکلات اقتصادی کشور است همراه با تضمین فرصت برابر برای مخالفان جهت طرح نظرات و ارائه پاسخ توسط آنها. اینکه روزنامه دنیای اقتصاد در بین نشریات کشور از تیراژ بسیار بالایی بر خوردار است به این معنی است که این سبک و سیاق روزنامه‌‌نگاری سبب ایجاد اعتماد در خوانندگان شده و خوانندگان روزنامه می‌دانند مطالب روزنامه در جهت ایجاد تورش در ذهن آنها برای اهداف جناحی یا سیاسی خاص تنظیم نمی‌‌شود. به دلیل زمینه تخصصی و تجربی، اینجانب به اهمیت روزنامه‌نگاری اقتصادی در اطلاع‌رسانی به مردم توجه داشته و به آن معتقد بوده‌ام. لیکن طی سال‌ها که مطالب اقتصادی جراید را پیگیری می‌کردم، از اینکه بسیاری از نوشته‌ها غیرحرفه‌ای یا مغلوط بود، متعجب بودم. چه بسیاری موارد را به یاد دارم که کسانی مثلا در مورد تورم مطلب می‌نوشتند و از معنی تخصصی آن کلمه بی‌اطلاع بودند یا در مورد اینکه رشد اقتصادی یا تولید ناخالص ملی چیست دچار ابهام. بسیاری از نویسندگان نشریات و روزنامه‌ها نسبت به منابع اطلاعات و آمار کشور، نقش اقتصادی نهادهای اقتصادی مانند بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه و شورای اقتصاد و شورای پول و اعتبار بی‌اطلاع بوده و قوانین اصلی اقتصادی کشور را نمی‌شناختند و فراتر از آن نسبت به نظریات علمی اقتصادی نیز کم اطلاع بودند. به‌نظر می‌رسید که هر کسی می‌توانست خبرنگار اقتصادی شود. به همین دلیل نیز بود که در دهه ۱۹۸۰ به دلیل ضعفی که این مقوله داشت و اثر آن بر عدم خبررسانی و اطلاع‌رسانی مکفی اقتصادی به جامعه مشهود، اینجانب در موسسه عالی بانکداری اقدام به برگزاری دوره‌های اقتصاد خاص خبرنگاران اقتصادی کردم که متاسفانه امکان تداوم آن وجود نداشت. خوشبختانه مشاهده می‌شود که روزنامه دنیای‌اقتصاد با تلاش پیگیر بر این مشکل فائق آمده و تعدادی از باسابقه‌ترین روزنامه نگاران کشور را همراه با تعدادی از جوانان با استعداد در کنار هم قرار داده و این ضعف روزنامه نگاری اقتصادی را بر طرف کرده است. کیفیت مناسب و پیوسته در حال بهبود مطالب روزنامه دال بر این توفیق است.

روزنامه دنیای اقتصاد علاوه بر ارائه مطالب و اخبار مبتنی بر مسائل و رخدادهای روز و ارائه اطلاعات گسترده جهت بهره‌مندی فعالان اقتصادی، به سه حیطه دیگر نیز توجه کرده است که برای من درخور توجه است. یکی توجه به تاریخ کشور و حوادث و رویکردهای تاریخی اقتصاد ایران. این امر سبب می‌شود که خواننده و به‌خصوص خوانندگان جوان بتوانند شرایط اقتصادی را درچارچوب تاریخی قرار دهند. این امر برای فرهنگ‌سازی در مورد درک مشکلات و اندیشیدن در مورد راه حل آنها بسیار کار ساز است. چه اینکه شناختن و یافتن راه حل در یک بستر درک تاریخی عملی است. دیگر معرفی اندیشه اقتصادی روز و دستاورد‌های علمی اقتصادی و نتایج پژوهش‌های اقتصاد دانان مشهور جهان است. چه اینکه ارائه این گونه مطالب افق ذهنی خواننده را توسعه می‌دهد و سبب می‌شود از دستاورد فکری بشری غافل نمانده و وا پس نماند. سوم ارائه تحلیل و خبر همراه با تحلیل در مورد رخدادهای اقتصادی جهانی است. برای بسیاری از فعالان اقتصادی کشور در بخش خصوصی و دولتی و سایر هموطنانی که وظیفه خود می‌دانند به عنوان یک شهروند مسوول مطلع، هوشیار و روشن بین باشند این اقدامات روزنامه قابل استفاده و بسیار مفید است.

تداوم و اعتلای نقش روزنامه دنیای اقتصاد در شرایط بسیار مشکلی که همه از آن آگاه هستیم، به سادگی فرا دست نیامده است. این امر مدیون تدبیر و زحمات مداوم مدیران روزنامه، کادر سردبیری، خبرنگاران، نویسندگان، هنرمندان و طراحان، و کار کنان تولید و نشر و توزیع و خدمات در تمام رده‌ها عملی شده است. آنچه در بین این مجموعه قابل ذکر است روحیه اعتقاد مشترک به کار روزنامه نگاری حرفه‌ای و حفظ کیفیت و بهبود روز به روز دستاوردهای مجموعه است. به سهم خود ده سال تلاش و خدمت به جامعه را به همگی تبریک گفته و امیدوارم در کشور ما نیز، مانند بسیاری از کشورهای دیگر، نهادهای مستقل برای ده‌ها و صد‌ها سال دوام آورند، چون تداوم کار این نهادها انباشت ثروت انسانی، مادی، معنوی و فرهنگی برای کل جامعه است.