نبود استقلال بانک مرکزی و ایجاد تورم

عضو شورای فقهی بانک مرکزی گفت: تبعیت بی‌چون و چرای بانک مرکزی از دولت در تنور تورم می‌دمد و سبب کاهش قدرت و ارزش پول ملی در برابر سایر ارزها می‌شود. سید عباس موسویان عضو شورای فقهی بانک مرکزی، در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس در خصوص چگونگی تحقق استقلال بانک مرکزی گفت: اگر به مسوولیت‌ها و کارویژه‌هایی که بر عهده بانک مرکزی است توجه کنیم، چیزی تحت عنوان استقلال بانک مرکزی را نمی‌توانیم بپذیریم. وی اضافه کرد: مهم‌ترین ماموریت بانک مرکزی حفظ ارزش پول ملی در مقابل کالاها و خدمات داخلی و ارزهای خارجی است. یعنی بانک مرکزی اولا رابطه برابری پول ملی را در مقابل کالاها و خدمات داخلی حفظ کند و از طرف دیگر برابری پول ملی را در مقابل سایر ارزهای خارجی حفظ کند. عضو شورای فقهی بانک مرکزی اظهار کرد: برای عملیاتی شدن حفظ ارزش پولی ملی در مقابل کالاها و خدمات داخلی و ارزهای خارجی قطعا باید بانک مرکزی در تصمیم‌گیری‌ها و به‌کارگیری ابزارها استقلال لازم را داشته باشد، زیرا علت اصلی به‌هم خوردن تعادل در بازارهای پولی و مالی معمولا بین دولت‌ها و قوه مجریه شکل می‌گیرد. موسویان گفت: دولت‌ها گاهی با انجام فعالیت‌هایی فراتر از توان مادیشان دچار کسری بودجه می‌شوند و در این شرایط راحت‌ترین راه‌حل برایشان استقراض از بانک مرکزی است. این کارشناس بانکی تصریح کرد: در صورتیکه بانک مرکزی مستقل نباشد و تابع دستورات دولت باشد، به‌طوری‌که هر وقت دولت تکلیف کرد این بانک موظف به تامین مالی دولت باشد، در این‌ صورت ارزش پول ملی به تدریج کاسته می‌شود و کل جامعه آسیب می‌بیند.

موسویان گفت: اما اگر بانک مرکزی مستقل باشد نسبت به تقاضای دولت در مواقع کسری بودجه می‌تواند اولا از راهکارهای کم آسیب استفاده کند و ثانیا به اندازه‌ای استفاده کند که با ابزارهای تعدیل کننده آن را جبران کند. وی افزود: به عنوان مثال وقتی دولت از یک ابزار سیاست مالی انبساطی استفاده می‌کند، بانک مرکزی بلافاصله از یک ابزار انقباض پولی استفاده می‌کند تا تعادل بازار‌ کالا‌ها و خدمات با بازار پول به هم نخورد. اما اگر این دیدگاه‌ها مستقل نباشد، بانک مرکزی زیر بار تکلیف‌های دولت و دستورهای دولت می‌رود و به قول معروف در تنور تورم جامعه می‌دمد. عضو شورای فقهی بانک مرکزی در پاسخ به این سوال که در کشورهای دیگر استقلال بانک مرکزی به چه صورتی است، گفت: در تعریف استقلال بانک مرکزی منظور استقلال از حاکمیت و نظام اقتصادی نیست، همچنین منظور این نیست که بانک مرکزی توسط خارجی‌ها و خارج از دولت اداره شود. بلکه مقصود این است خارج از قوه مجریه اداره شود، یعنی رییس‌جمهور و وزیر اقتصاد در آن دخالت محتوایی نداشته باشند. موسویان در مورد استقلال بانک مرکزی در کشورهای پیشرفته بیان کرد: در این کشورها استقلال بانک مرکزی این نیست که از حاکمیت جدا باشد، بلکه باید همسو با اهداف و سیاست‌های کلان اقتصادی باشد.

وی افزود: در اغلب کشورها بر اساس یک مکانیزم خاص اصطلاحا شورای سیاست‌گذاری پولی یا رییس بانک مرکزی توسط رییس قوه مجریه انتخاب می‌شود و بانک مرکزی باید در سیاست‌های کلان اقتصادی با نظام اقتصادی و حاکمیت همسو باشد، اما در اجرای سیاست‌های پولی، حفظ قدرت خرید پول ملی و برابری پول ملی در مقابل ارزهای خارجی استقلال کامل دارد، به‌طوری که تصمیم‌گیرنده است که از چه ابزارهایی و به چه میزان استفاده کند. عضو شورای فقهی بانک مرکزی اظهار کرد: در کشورهای در حال توسعه بانک مرکزی معمولا تبدیل به خزانه دوم دولت می‌شود، به‌طوری که دولت هر وقت از محل درآمدهایش منابع برای مصارفش نداشت و با کسری مواجه شد به سمت بانک مرکزی دست دراز می‌کند که این حرکت در اصل دست دراز کردن به جیب مردم است.