تولد یک بانک دولتی دیگر
حمیدرضا اسلامی منوچهری- نخستین بانک قرض‌الحسنه که بارها وعده افتتاح آن توسط مقامات دولت نهم داده شده بود، بالاخره پنج‌شنبه گذشته افتتاح شد.
حمیدرضا اسلامی منوچهری- نخستین بانک قرض‌الحسنه که بارها وعده افتتاح آن توسط مقامات دولت نهم داده شده بود، بالاخره پنج‌شنبه گذشته افتتاح شد. تلاش برای ساماندهی فعالیت‌های خیرخواهانه و غیرانتفاعی که گرهی از مشکلات عدیده اقشار کم‌درآمد جامعه بگشاید، تلاشی قابل تقدیر است. اما نگاهی به روند شکل‌گیری بانک قرض‌الحسنه مهر ایران و وجود ابهام در فعالیت‌های آتی آن، از حلاوت تولد این بانک اسلامی می‌کاهد. سیاست‌های کلی اصل۴۴ قانون اساسی که خصوصی‌سازی اقتصاد کشور را در دستور کار تمامی نهادهای حکومتی قرار داده است، مانیفست اقتصاد ایران است که باید نصب‌العین تمامی مقامات دولتی قرار گیرد. براساس این سیاست‌ها و لایحه قانونی اصل۴۴ که مراحل نهایی تصویب را می‌گذراند، پس از این دولت اجازه تاسیس هیچ بنگاه اقتصادی را ندارد، مگر آنکه در شرایط خاص، مجلس شورای اسلامی چنین مجوزی را صادر کند. نگاهی به ترکیب سهامداران بانک جدید‌التاسیس قرض‌الحسنه نشان می‌دهد که متاسفانه این اصل اصیل در فرآیند تاسیس بانک قرض‌الحسنه رعایت نشده است. بنابراطلاعات رسمی در حال حاضر، از ۱۳ بانک سهامدار این نهاد نوپا، ۹بانک دولتی بیشترین سهام را در اختیار دارند و تنها ۴بانک خصوصی سهامدار آن هستند. مدیرعامل و هیات‌مدیره این بانک نیز حکم مدیریت خود را از وزارت اقتصاد دریافت کرده‌اند. طبق گفته مسوولان دولتی، ساختار این بانک خصوصی تعریف شده است و امکان فروش سهام آن به مردم وجود دارد. اما آنچه هم‌اکنون صورت واقعیت یافته است، هژمونی بخش دولتی در این بانک است. فعالیت‌های قرض‌الحسنه در کشور ما سابقه‌ای بیش از ۴۰سال دارد. وجود بیش از ۶هزار صندوق قرض‌الحسنه در ایران نشان می‌دهد، مردم و بخش‌خصوصی به این نوع فعالیت اقبال نشان داده‌اند. بنابراین این توجیه که دولت به حوزه‌ای وارد شده است که بخش‌خصوصی تمایلی به حضور در آن ندارد نیز پذیرفته نیست. صندوق‌های قرض‌الحسنه در گذشته و حال به دلیل ناکارآمدی نهادهای نظارتی، مشکلاتی را برای اقتصاد کشور فراهم آورده‌اند اما با چنین استدلالی نمی‌توان پتانسیل عظیمی را که در متن مردم نهفته است نادیده گرفت و به گسترش بخش دولتی دامن زد. رییس‌جمهور در مراسم افتتاح این بانک، خود گفته است: «ما در برنامه‌نویسی، دائما می‌گوییم می‌خواهیم دولت را کوچک کنیم و کار را به دست مردم بدهیم ولی می‌بینید ۹۰درصد کار را در بانک‌ها متمرکز کرده‌ایم».
