اخبار باشگاه اقتصاددانان روزنامه شماره ۶۷۰۰

اندی برنهام با وعده رقم زدن «بزرگ‌ترین تغییرات چهار دهه اخیر» روی کار آمد تا جانی تازه به کالبد بریتانیا بدهد. این جاه‌طلبی در خزانه‌داری به یک استراتژی تمام‌عیار هجومی نیاز داشت؛ ولی اولین بودجه ارائه‌شده توسط جان هیلی، رویکردی تدافعی به خود گرفته است.

جان هیلی، وزیر خزانه‌داری بریتانیا، روز چهارشنبه برای ارائه نخستین بودجه خود پشت تریبون مجلس ایستاد و وعده داد که برای امروز «فضای نفس کشیدن» و برای آینده «امیدی تازه» فراهم کند. وزیر پیشین دفاع با بسته‌ای فشرده از افزایش مالیات‌ها و بخشودگی‌ها، در تحقق وعده نخست موفق‌تر بود تا وعده دوم. بازار پرتلاطم اوراق قرضه دولتی بریتانیا (گیلت) به آرامشی که سخت به آن نیاز داشت، دست یافت.

نخستین بودجه جان هیلی به آزمون رورشاخ می‌ماند. حامیان او ده‌ها اقداماتی را دیدند که برای مردمی که از افزایش قیمت‌ها به ستوه آمده‌ بودند، «فضای نفس کشیدن» فراهم می‌کرد. منتقدان نیز پذیرفتند که اعلام سیاست‌ها و اقدامات متعدد بود؛ اما ارزش هر یک از آنها اندک. وجه مشترک هر دو نگاه این است که جاه‌طلبی این بودجه بیش از آنکه به میزان هزینه‌کرد مربوط باشد، در تصور آن از نقش دولت در حمایت بیشتر از شهروندان نهفته است. وزیر خزانه‌داری گامی کوچک در مسیر درست برداشته است؛ آن هم در جهانی پرتلاطم و در شرایطی که انجام این کار دشوار است. با این‌ حال، اقتصادی که نابرابری ریشه‌دار و بیش از یک دهه رکود بر آن سایه انداخته، به گامی بلندتر نیاز دارد.

وقتی نخست‌وزیر فوتبال‌دوست، اندی برنهام، در ژوئیه کار خود را آغاز کرد، وعده داد که بازی را هجومی پیش ببرد. دولت او قرار بود «بزرگ‌ترین تغییرات چهار دهه‌ اخیر» را رقم بزند و بریتانیایی‌های خسته از وضع موجود را به «باور دوباره» برساند. چنین جاه‌طلبی‌ای در خزانه‌داری به یک مهاجم نیاز داشت؛ وزیری که بتواند بازی را تغییر دهد. اما نخستین بودجه‌ جان هیلی که ۲۸اکتبر ارائه شد، سراسر دفاعی بود. این بودجه به نگرانی‌های فوری پرداخت؛ افزایش‌های اندک مالیاتی به استحکام مالیه‌ عمومی کمک کرد و کمک‌های نقدی که حتی از این هم ناچیزتر بودند، اندکی از فشار هزینه‌ زندگی کاستند. با این حال، مسائل بزرگ‌تر دست‌نخورده باقی ماندند؛ از اصلاح نظام مالیاتی فرسوده‌ بریتانیا گرفته تا تامین منابع مالی لازم برای تحقق جاه‌طلبی‌های مخارج دولت.

«مجالی برای امروز، امیدی برای فردا»؛ این شعاری بود که وزیر دارایی برای نخستین بیانیه بودجه خود برگزیده بود. این عبارت به‌خوبی ترکیبی از اقدامات نسبتا محدود برای کاهش بحران ادامه‌دار هزینه‌های زندگی را در خود جای می‌داد و در عین حال، جهت‌گیری دولت برنهام را در دوره باقی‌مانده از عمر این پارلمان و آن‌گونه که حزب کارگر امیدوار است، پس از آن نیز ترسیم می‌کرد.