پرونده امروز

بحران حیاتی انرژی

تنش‌های نظامی در خاورمیانه و اختلال در یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان، اقتصاد جهانی را در آستانه بحرانی تازه قرار داده است. بسته شدن عملی تنگه هرمز و توقف صادرات بخش بزرگی از نفت و گاز طبیعی مایع منطقه، بازارهای انرژی را به‌شدت متلاطم کرده و زنجیره‌های تامین جهانی را با خطر اختلال جدی روبه‌رو ساخته است. در حالی که قیمت نفت به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسیده، کمبود سوخت‌های حیاتی مانند نفت کوره و گاز طبیعی مایع می‌تواند پیامدهایی فراتر از نوسانات معمول بازار انرژی داشته باشد و حتی تجارت دریایی و تولید صنعتی در بسیاری از کشورها را تحت تاثیر قرار دهد. نفت کوره که در شرایط عادی یکی از ارزان‌ترین فرآورده‌های نفتی محسوب می‌شود،

اکنون به کالایی کمیاب و گران تبدیل شده است؛ سوختی که نقش حیاتی در حرکت کشتی‌های کانتینربر و جریان تجارت جهانی دارد. هم‌زمان، توقف صادرات گاز طبیعی مایع قطر، که حدود یک‌پنجم عرضه جهانی LNG را تامین می‌کند، نگرانی‌ها درباره کمبود انرژی در آسیا و اروپا را افزایش داده است. برخی اقتصادهای آسیایی تنها چند روز ذخیره گاز در اختیار دارند و در صورت طولانی شدن بحران، ناچار به کاهش مصرف انرژی یا محدود کردن فعالیت‌های صنعتی خواهند شد.

در بازارهای مالی نیز پیامدهای این تنش به‌سرعت نمایان شده است. افزایش قیمت انرژی انتظارات تورمی کوتاه‌مدت را بالا برده و امید به کاهش نرخ بهره در آمریکا را کاهش داده است. با این حال، برخلاف شوک‌های نفتی دهه‌های گذشته، انتظارات تورمی بلندمدت همچنان نسبتا باثبات باقی مانده و بسیاری از سرمایه‌گذاران معتقدند این بحران ممکن است موقتی باشد.

با این حال برخی اقتصاددانان هشدار می‌دهند که ترکیب افزایش قیمت انرژی، رشد هزینه‌های نظامی و تشدید نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک می‌تواند اقتصاد جهانی را با خطر «رکود تورمی» روبه‌رو کند. در چنین شرایطی، دوام بحران در خلیج فارس نه‌تنها بازار انرژی، بلکه مسیر رشد اقتصاد جهانی در سال‌های آینده را نیز تعیین خواهد کرد.