در کیفیت آموزش
فرشاد اعظمی : سطح علمی دانش‌آموزان با یک افت عجیب و نگران‌کننده همراه است. دانش‌آموزانی که قرار است آینده‌سازان کشور باشند، حالا در اولین پیچ‌و‌خم‌های زندگی، یعنی امتحانات مدارس، نتایج ناامیدکننده‌ای را رقم زده‌اند. مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش‌و‌پرورش، شهریورماه امسال معدل دانش‌آموزان پایه دوازدهم در سال ۱۴۰۴ در مجموع رشته‌های ریاضی، انسانی، تجربی و علوم معارف را ۱۰.۱۵ اعلام کرد. این در حالی است که باید تا پایان برنامه هفتم توسعه میانگین نمرات دانش‌آموزان حداقل ۲.۵ نمره افزایش پیدا کند و امسال نمرات نه‌تنها افزایشی پیدا نکرد بلکه دچار افت مجدد شده است.
طبق گزارش این مرکز، «میانگین نمرات پایه دوازدهم آزمون نهایی خرداد سال ۱۴۰۴ در رشته علوم تجربی ۱۱.۳۰، ریاضی فیزیک ۱۱.۵۱، علوم و معارف اسلامی ۱۰.۹۰ و پایین‌ترین میانگین نمره با ۸.۶۵ به رشته ادبیات و علوم انسانی تعلق دارد. تغییرات نمرات در رشته ادبیات و علوم انسانی منفی ۰.۴۲، رشته تجربی منفی ۰.۲۲، رشته ریاضی مثبت ۰.۲۵ و رشته معارف منفی ۰.۲۱ است». البته ماجرا فقط به اینجا ختم نمی‌شود.
پیش از این، دانش‌آموزان ایرانی در آزمون بین‌المللی تیمز که هر چهار سال یک بار برگزار می‌شود، افت علمی خودشان را در مقایسه با رکورد قبلی و همین‌طور دانش‌آموزان سایر کشورهای منطقه عیان کردند. ۲۲۴ مدرسه در پایه چهارم و ۲۲۴ مدرسه در پایه هشتم و ۱۲۳۰۰ دانش‌آموز ایران در تیمز ۲۰۲۳ شرکت کردند؛ آزمونی که سطح پیشرفته نمره ۶۲۵، سطح بالا ۵۵۰، سطح متوسط ۴۷۵ و سطح پایین نمره ۴۰۰ دارد و طی آن، دانش‌آموزان ایرانی در ریاضی پایه چهارم که در سال ۲۰۱۹ نمره ۴۴۳ را کسب کرده بودند، در سال ۲۰۲۳ نمره ۴۲۰ را کسب کردند. همین رکورد در علوم پایه چهارم نیز تکرار شد و آنان از نمره ۴۴۱ در سال ۲۰۱۹ به نمره ۴۳۲ در سال ۲۰۲۳ رسیدند. دانش‌آموزان ریاضی پایه هشتم نیز از نمره ۴۴۶ در سال ۲۰۱۹ به نمره ۴۲۳ در سال ۲۰۲۳ رسیدند.
دانش‌آموزان علوم پایه هشتم از نمره ۴۴۹ در سال ۲۰۱۹ به نمره ۴۱۹ در سال ۲۰۲۳ رسیدند. نمراتی که نشان می‌دهد باید زنگ خطر را در بحث کیفیت آموزش به صدا درآورد؛ زنگ خطری که از یک طرف کیفیت آموزشی در مدارس و از طرف دیگر نگاه و دغدغه خانواده‌ها نسبت به این مساله را نشانه می‌رود.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش‌و‌پرورش، مهرماه سال جاری ضمن تایید افت تحصیلی دانش‌آموزان، گفته بود که «افت تحصیلی در سال ۱۴۰۴ به میزان ۴۳ درصد است». البته او «تعطیلی‌های ناخواسته ناشی از ناترازی‌های انرژی و آلودگی هوا و نیز شکاف برنامه درسی با نیازهای زمانه را از جمله علل افت تحصیلی دانش‌آموزان» دانسته است. اشاره وزیر آموزش و پرورش به تعطیلات ناخواسته، یادآور برگزاری غیرحضوری مدارس در ایام قرنطینه همه‌گیری کرونا نیز می‌تواند باشد، دورانی که مدارس ایران به سبب نداشتن زیرساخت‌ها و ابزار لازم، دچار یک سردرگمی ممتد شدند تا همچنان برخی از کارشناسان رد اثرات ویرانگر آن دوران را در افت تحصیلی دانش‌آموزان دنبال کنند.
هرچند که در این میان نمی‌توان از ترک تحصیل دانش‌آموزان و نیز مهاجرت و بازنشستگی معلمان و نیروهای متخصص آموزشی غافل بود؛ آنچنان که گفته می‌شود سال جاری قریب به ۹۳۰هزار دانش‌آموز به دلایل مختلف ترک تحصیل کردند. همزمان وزارت آموزش‌و‌پرورش در مهرماه گذشته از کمبود ۳۳۵هزار معلم خبر داده بود.
