افول اوپک
در هفته‌های اخیر اخبار بازار نفت توجه بیشتری را به خود جلب کرده، زیرا تمامی کشورها به نوعی به این ماده خام وابسته هستند. رشد قیمت نفت به کاهش نرخ رشد اقتصاد جهان منجر می‌شود و تولیدکنندگان نباید تصور کنند درآمدهای عظیم کنونی برای همیشه وجود خواهد داشت. اما همزمان با رشد قیمت نفت که حاصل چند عامل از جمله تحریم ایران، کاهش تولید نفت ونزوئلا، رشد تقاضا و محدود بودن مازاد ظرفیت تولید است، موضوعات مهم دیگری مورد توجه قرار گرفته‌اند. یکی از این موضوعات، تغییر ساختار بازار نفت و دگرگون شدن اوپک است.
کاهش سهم اوپک از تولید نفت در جهان یک نشانه از ضعف این سازمان در اثرگذاری بر بازار است. افزایش تولید نفت شیل در آمریکا و چند کشور دیگر، حرکت اقتصادهای توسعه یافته به سمت استفاده از انرژی‌های پاک، افزایش نفوذ روسیه در بازار نفت و تنش‌های عمیق سیاسی و ژئوپلیتیک بین اعضای اوپک عواملی هستند که به دگرگونی اساسی اوپک در آینده منجر خواهند شد. در باره آنچه بر سر اوپک خواهد آمد دیدگاه‌های مختلف مطرح شده است. عده‌ای معتقدند در آینده این سازمان باقی خواهد ماند اما تاثیر آن بر بازار و قیمت‌ها به شدت کاهش خواهد یافت درحالی که عده‌ای معتقدند به‌زودی اوپک و برخی دیگر از تولیدکنندگان نفت به‌ویژه روسیه کارتلی جدید تشکیل خواهند داد و در عمل، تاثیر برخی اعضای اوپک که تولید کمتری دارند به شدت کاهش می‌یابد. در این سناریو، محور روسیه - عربستان شکل خواهد گرفت و در آینده، این دو کشور در کنار برخی تولیدکنندگان دیگر، سیاست‌های مورد نظر خود را در بازار نفت اجرا خواهند کرد. در مطالب حاضر به وضعیت کنونی بازار نفت، احتمال‌های مختلف در باره آینده اوپک، سیاست‌های عربستان و روسیه در بازار نفت و تغییراتی که از پیش در بازار و نقش بازیگران آن رخ داده اشاره شده است.
احسان آذری‌نیا
