تقسیمات بازار اوراق بهادار
علیرضا صالحی/ قاضی بازنشسته دادگاه تجدیدنظر استان تهران و وکیل پایه یک دادگستری
در ادامه بحث بورس اوراق بهادار، در این یادداشت به تقسیمات بازار اوراق بهادار میپردازیم. بازار اوراق بهادار بر اساس مرحله و زمان عرضه اوراق بهادار و نیز نوع دارایی یا ابزارهای مالی به بازار اولیه، بازار ثانویه و بازار مشتقه تقسیم میشود. مطابق بندهای ۹ تا ۱۱ قانون بازار اوراق بهادار مصوب آذر ماه سال ۱۳۸۴ در این خصوص میتوان گفت: بازار اولیه، اولین عرضه و پذیرهنویسی اوراق بهادار جدیدالانتشار را شامل میشود و منابع حاصل از عرضه اوراق بهادار در اختیار ناشر قرار میگیرد.
عرضه اولیه سهام اصولا در بازار اولیه است، مقارن با تاسیس شرکت، سهام شرکت در شرف تاسیس، در این بازار عرضه و پذیرهنویسی میشود. بازار ثانویه، بازاری است که اوراق بهادار پس از عرضه اولیه در آن داد و ستد میشود، به این معنا که دارندگان سهام و دیگر اوراق بهادار، مجددا و مکررا اوراق خود را در این بازار به دیگران واگذار و مبادله میکنند.گاه عرضه اولیه برخی اوراق سهام در بازار ثانویه صورت میگیرد و این هنگامی است که یک شرکت پذیرفتهشده در بورس، با انتشار سهام جدید، افزایش سرمایه میدهد و سهام عرضه شده به بازار ثانویه، مبادله میشود. بازار مشتقه، بازاری است که در آن اوراق قراردادهای آتی و اختیار معامله، داد و ستد میشود، به این صورت که اوراق بهادار محض همانند اوراق سهام و اوراق مشارکت موضوع قراردادهای آتی و اختیار معامله، واقع میشوند. علاوه بر آن، موضوع قراردادهای آتی و اختیار معامله، ممکن است کالا باشد. اوراق قراردادهای آتی و اختیار معامله که موضوع آنها کالاست، عملا در بورس کالا مبادله میشوند، زیرا ممکن است به تحویل کالا بینجامد.
پینوشت: مطالب ستون بایستههای حقوق در بازرگانی شنبه هر هفته در صفحه۵ چاپ میشود.