شمارش معکوس بازگشت بیتکوین
دنیای اقتصاد - صبا نوبری : بازار داراییهای دیجیتال در روزهای اخیر یکی از نفسگیرترین فازهای اصلاحی خود را تجربه کرده است؛ جایی که بیتکوین در یک بازه زمانی کوتاه چهار روزه، حدود یکششم از ارزش خود را از دست داد و به پایینترین سطح خود از ماه ژوئیه سقوط کرد. این ریزش ناگهانی، بار دیگر توجه تحلیلگران و فعالان بازارهای مالی را به الگوهای تاریخی و چرخههای زمانی جلب کرده است. در شرایطی که ریسکهای محیطی و ابهامات اقتصاد کلان بر تصمیمگیری سرمایهگذاران سایه افکنده است، این پرسش اساسی مطرح میشود که آیا چرخه سنتی ۴ساله بیتکوین همچنان معتبر است یا بازار وارد پارادایم جدیدی از رفتار قیمتی شده است؟
از بعدازظهر روز چهارشنبه تا شنبهشب، موجی از فشارهای فروش، قیمت پادشاه رمزارزها را با یک افت ۱۷درصدی به محدوده ۶۲ هزار دلار رساند. بر اساس محاسبات و دادههای موجود، این سقوط آزاد به معنای تبخیر و خروج تقریبی ۲۵۰میلیارد دلار از ارزش کل بازار این دارایی است. در این نقطه قیمتی، بیتکوین حدود نیمی از ارزش خود نسبت به رکورد تاریخیاش را از دست داده است. اما آنچه این اصلاح قیمتی را از منظر تحلیل تکنیکال و رفتارشناسی بازار حائز اهمیت میسازد، از دست رفتن سطح میانگین متحرک ۲۰۰ روزه است. این شاخص، یکی از کلیدیترین خطوط روند بلندمدت است که معاملهگران نهادی و خرد آن را به دقت رصد میکنند و لغزش قیمت به زیر این سطح، معمولا نشانهای از فرسایش نیروی خریداران و ورود به فاز فرسایشی تلقی میشود. در شرایطی که انتظارات تورمی در سطح کلان اقتصاد همچنان یک متغیر تعیینکننده است، از دست رفتن این سنگر تکنیکال میتواند فشار روانی مضاعفی برگروهی از سرمایه گذاران خرد وارد کند.
نظم تاریخی
با وجود این تصویر تیرهوتار کوتاهمدت، نگاهی به تصویر کلانتر حقایق متفاوتی را آشکار میسازد. اسکات ملکر، میزبان برنامه The Daily Wolf و تحلیلگر شناختهشده بازار، در کنفرانس سرمایهگذاری یاهو فایننس اعتراف کرد که تا پیش از این، عمیقا باور داشت که چرخه ۴ساله بیتکوین به پایان رسیده است. با این حال، او اکنون معتقد است که روند قیمتی یک سال گذشته «کاملا با این الگو همخوانی دارد.»
موتور محرک این ساعت زمانسنج تاریخی، پدیده «هاوینگ» است؛ مکانیسمی که پاداش استخراج بیتکوینهای جدید را تقریبا هر چهار سال یکبار به نصف کاهش داده و از این طریق، شوک منفی به سمت عرضه وارد میکند و سرعت رشد پایه پولی این دارایی را میگیرد. چهارهاوینگ قبلی در سالهای ۲۰۱۲، ۲۰۱۶، ۲۰۲۰ و ۲۰۲۴ رخ دادهاند که همگی با سالهای برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در ایالات متحده مصادف بودهاند. بررسی دادههای تاریخی نشان میدهد که رکورد قیمتی هر چرخه، معمولا ۱۲ تا ۱۸ ماه پس از رویداد هاوینگ به ثبت رسیده است.
نکته شگفتانگیز در این بررسی، تقارن زمانی بینظیر قلههای قیمتی است. رکورد ثبتشده بیتکوین در اکتبر ۲۰۲۵، دقیقا ۱۴۲۶ روز پس از قله نوامبر ۲۰۲۱ به ثبت رسید. این در حالی است که فاصله زمانی میان دو قله پیش از آن نیز دقیقا ۱۴۲۴ روز بود. این تقارن زمانی نشان میدهد که رفتار چرخهای بیتکوین، بهرغم بلوغ بازار و ورود سرمایهگذاران نهادی، همچنان از یک ریتم ریاضی و روانی خاص پیروی میکند.
عمق اصلاح
با بررسی کفهای قیمتی در بازارهای خرسی (نزولی) گذشته، مشخص میشود که سه بازار نزولی پیشین، معمولا ۱۲ تا ۱۳ ماه پس از ثبت قله به پایینترین حد خود رسیدهاند. این دقیقا همان الگوی رفتاری است که در زمان وقوع هک صرافی بایننس و ریزش ۱۰۰میلیارد دلاری ارزش کل بازار رمزارزها مشاهده شد. اکنون که بیش از ۱۳ ماه از رکورد قیمتی ۶ اکتبر ۲۰۲۵ میگذرد، بازار از نظر زمانی در نقطهای قرار گرفته است که به لحاظ تاریخی مستعد تشکیل یک کف معتبر است.
با این وجود، چرخه فعلی یک انحراف قابلتوجه از فیلمنامه همیشگی داشته است. کمترین قیمت ثبتشده در این چرخه نزولی، در اول ژوئیه و در محدوده ۵۷۷۵۰ دلار رقم خورد. این کف قیمتی تنها ۹ ماه پس از قله شکل گرفت و میزان افت آن نسبت به سقف تاریخی، ۵۴ درصد بود. این در حالی است که در بازارهای خرسی گذشته، میزان ریزشها بسیار عمیقتر بوده و بین ۷۷ تا ۸۵ درصد از ارزش دارایی کاسته میشد. اگر فرض کنیم که ژوئیه پایان روند نزولی بوده است، بیتکوین کوتاهترین و کمعمقترین بازار خرسی تاریخ خود را تجربه کرده است.
این انحراف ساختاری، بازار را بر سر یک دوراهی و دو سناریوی محتمل قرار میدهد. در سناریوی اول، بیتکوین ممکن است برای یک آزمون مجدد به سمت کف اوایل ژوئیه حرکت کند؛ نقطهای که حدود ۷ درصد پایینتر از کف ثبتشده در روز شنبه است و از آنجا روند بازگشتی خود را آغاز کند. در سناریوی دوم، ژوئیه همان کف نهایی بازار بوده و ریزش اخیر تنها یک اصلاح میانی برای ثبت یک «کف بالاتر» است. در هر دو حالت، اگر ساختار چرخهای بازار حفظ شود، تقویم زمانی به یک تغییر جهت صعودی در هفتهها یا ماههای آینده اشاره دارد.
ریسکهای محیطی
یکی دیگر از متغیرهای کلان که بر رفتار بیتکوین اصابت میکند، چرخه سیاسی و تقویم انتخاباتی ایالات متحده است. بررسیها نشان میدهد که کفهای قیمتی در سه بازار خرسی گذشته، همگی در یک بازه زمانی ۱۰ هفتهای پس از انتخابات میاندورهای آمریکا شکل گرفتهاند؛ رویدادی که در چرخه فعلی، در اوایل نوامبر برگزار شد. در سال پس از شکلگیری هر یک از این کفهای حمایتی، قیمت بیتکوین بیش از دو برابر رشد کرده است. تاثیرگذاری سیاستگذاریهای کلان و رفع ابهامات سیاسی پس از انتخابات، معمولا باعث کاهش ریسکهای محیطی شده و سرمایهگذاران را به سمت داراییهای پرریسکتر هدایت میکند.
البته باید در نظر داشت که تکیه بر تنها سه چرخه تاریخی، به معنای اتکا به یک جامعه آماری کوچک است و پیش از این نیز الگوهای تاریخی دچار شکست شدهاند. به عنوان مثال، در مارس ۲۰۲۴، بیتکوین برای اولین بار در تاریخ خود، پیش از وقوع هاوینگ به یک رکورد قیمتی جدید دست یافت که نشان میدهد جریان ورود سرمایههای نهادی از طریق صندوقهای قابل معامله (ETF) توانسته است دینامیک سنتی عرضه و تقاضا را تا حدودی تغییر دهد.
سطوح کلیدی
در شرایط فعلی، نمودار قیمتی دو سطح حیاتی را پیش روی فعالان بازار قرار داده است. خط سبز رنگ در تحلیلها، نمایانگر کف ژوئیه در محدوده ۵۷۷۵۰ دلار است. شکسته شدن قطعی و تثبیت قیمت زیر این سطح، به این معنا خواهد بود که بازار خرسی فعلی عمیقتر از آن چیزی است که چرخه چهارساله پیشنهاد میدهد و میتواند به یک بحران ناترازی در سمت تقاضا منجر شود. در مقابل، خط قرمز رنگ نشاندهنده قله سپتامبر در حوالی ۸۷۰۰۰ دلار است؛ مانعی سخت که بیتکوین برای احیای کامل روند صعودی خود و بازگشت به مسیر ثبت رکوردهای جدید، نیازمند عبور پر قدرت از آن است.
اسکات ملکر پیشبینی میکند که این بازگشت قیمتی زودتر از آنچه تصور میشود رخ خواهد داد. او تاکید دارد که اگر این چرخه همچنان پابرجا باشد، شواهد حاکی از آن است که در ماههای آینده شاهد اوجگیری واقعی بیتکوین خواهیم بود. در بازارهای مالی، یک اصل نانوشته اما قدرتمند وجود دارد: «اخبار، تمایل دارند که از نمودارها پیروی کنند، نه برعکس». هنگامی که جریان پول هوشمند مسیر خود را پیدا میکند، هیچ ابزار بازاریابی و خبر بنیادی نمیتواند قدرتمندتر از نیروی «رشد قیمتها» عمل کند. اکنون باید منتظر ماند و دید آیا اقتصاد کلان و چرخههای زمانی، بار دیگر به نفع پادشاه رمزارزها همتراز خواهند شد یا خیر.
هاوینگ چیست؟
مفهوم «هاوینگ» (Halving) و چرخه چهارساله، در واقع هسته مرکزی سیاست پولی و اقتصاد الگوریتمی بیتکوین را تشکیل میدهد. مکانیسمی که با ایجاد یک شوک عرضه از پیش برنامهریزیشده، تلاش میکند این دارایی را در برابر انتظارات تورمی محافظت کند. سیاست پولی انقباضی بیتکوین بر اساس کدی طراحی شده است که عرضه کل آن را برای همیشه به ۲۱میلیون واحد محدود میکند. برای حفظ این کمیابی، پاداشی که به استخراجکنندگان (ماینرها) برای پردازش تراکنشها و تامین امنیت شبکه پرداخت میشود، تقریبا هر چهار سال یکبار (دقیقا پس از تولید هر ۲۱۰ هزار بلاک) نصف میشود. به این رویداد «هاوینگ» میگویند. در سال ۲۰۰۹ این پاداش ۵۰ بیتکوین بود، اما پس از وقوع چهار هاوینگ، اکنون (از آوریل ۲۰۲۴) به ۳.۱۲۵ واحد کاهش یافته است. چرخه چهارساله معمولا از یک الگوی رفتاری مشخص پیروی میکند که شامل چهار مقطع اصلی است. در ماههای منتهی به هاوینگ، بازار پس از یک دوره رکود طولانی به ثبات میرسد و سرمایهگذاران بلندمدت شروع به جمعآوری و انباشت دارایی میکنند. پس از آن زمان نصف شدن پاداشها فرا میرسد، اما معمولا تاثیر قیمتی آن بلافاصله در نمودارها نمایان نمیشود؛ زیرا بازار برای هضم این کاهش عرضه و ایجاد ناترازی محسوس، به زمان نیاز دارد. معمولا ۱۲ تا ۱۸ ماه پس از هاوینگ، اثر کاهش عرضه به اوج خود میرسد. ورود سرمایههای خرد و جریانهای مالی نهادی باعث میشود قیمت رکوردهای تاریخی جدیدی ثبت کرده و رشدهای نمایی را تجربه کند. در نهایت پس از ثبت قله قیمتی و تخلیه هیجانات سرمایهگذاران، بازار وارد فاز اصلاح عمیق میشود. سرمایههای کوتاهمدت خارج شده و دارایی برای پیدا کردن یک کف حمایتی جدید، ریزشهای سنگینی را تجربه میکند.


