کاهش سریالی دلار
دنیای اقتصاد : بازار ارز در پنجمین روز متوالی اصلاح قیمت‌ها، شاهد عقب‌نشینی نرخ دلار به پایین‌ترین سطح از ۲۸مهرماه بود. روز دوشنبه، همزمان با کاهش فاصله نرخ اسکناس در بازار آزاد و بازار سهمیه‌ای، شکاف میان نرخ نقدی دلار و حواله مرکز مبادله نیز کمتر از ۴۰درصد ثبت شد. در بازار طلا نیز پس از افت قابل‌توجه قیمت‌ها در روز یکشنبه، بخشی از کاهش قیمت‌ها جبران شد؛ هرچند نیم‌سکه همچنان در مسیر نزولی حرکت کرد.
معاملات نقدی دلار در بازار آزاد روز دوشنبه با کاهش ۵۰۰تومانی نسبت به آخرین نرخ روز یکشنبه، در سطح ۲۶۵هزار تومان آغاز شد. در ادامه معاملات، همانند روز قبل، قیمت این ارز به سطوح پایین‌تری وارد شد و تا محدوده ۲۶۳هزار تومان عقب نشست. با این تفاوت که برخلاف روز یکشنبه، در ادامه معاملات از کف روزانه فاصله نگرفت و در همان محدوده باقی ماند. در نهایت، آخرین نرخ ثبت‌شده دلار نقدی به ۲۶۳هزار و ۸۰۰تومان رسید؛ سطحی که پایین‌ترین نرخ این ارز از ۲۸مهرماه تاکنون محسوب می‌شود. در کنار کاهش نرخ نقدی دلار، بررسی میدانی معاملات اسکناس در صرافی‌ها و بانک‌ها نشان می‌دهد این ارز در روز دوشنبه در محدوده ۲۶۳تا ۲۶۶هزار تومان عرضه شده است. به این ترتیب، نرخ دلار در بازار آزاد که مستقل از سهمیه‌های دولتی و در معاملات آزادانه تعیین می‌شود، برای سومین روز متوالی پایین‌تر از نرخ ارز سهمیه‌ای قرار گرفت.
نکته قابل‌توجه در تحولات روزهای اخیر، کاهش فاصله میان این دو نرخ است. از ابتدای هفته جاری، با توجه به تداوم روند کاهش قیمت دلار در بازار آزاد، اختلاف نرخ دلار آزاد و سهمیه‌ای به‌تدریج محدود شد و در روز یکشنبه، فاصله بالاترین نرخ اعلامی در بازار سهمیه‌ای و پایین‌ترین نرخ بازار آزاد به کمتر از یک‌درصد رسید. این روند نشان می‌دهد تداوم روند اصلاح قیمت‌ها در بازار آزاد، به کاهش دوگانگی قیمتی در معاملات اسکناس منجر شده است. فاصله میان نرخ اسکناس دلار در بازار آزاد و بازار سهمیه‌ای از ابتدای شهریورماه و همزمان با ورود دلار به کانال ۲۰۰هزار تومان افزایش یافته بود؛ به‌طوری‌که عملا دو سطح قیمتی متفاوت برای معاملات اسکناس در بازار ارز شکل گرفت. با این حال، ادامه روند اصلاحی دلار آزاد در هفته جاری، این نرخ را به محدوده قیمت‌های بازار سهمیه‌ای نزدیک کرده است؛ بازاری که نرخ‌های آن به دلیل ارتباط بیشتر با سازوکار عرضه بانک مرکزی، از مداخله سیاستگذار اثرپذیری بیشتری دارد.
عقب‌نشینی شکاف ارزی
تحولات اخیر بازار ارز تنها به کاهش فاصله نرخ اسکناس آزاد و سهمیه‌ای محدود نمانده است. همزمان با افت قیمت دلار در بازار آزاد، شکاف میان نرخ نقدی این ارز و نرخ حواله در مرکز مبادله ایران نیز از سطوح بالاتر از ۴۰درصد عقب‌نشینی کرده است. روز دوشنبه، نرخ حواله دلار در مرکز مبادله که بر مبنای معاملات انجام‌شده در تالار حواله این مرکز در روز یکشنبه اعلام شده بود، به ۱۹۰هزار و ۱۸۲تومان رسید. بر این اساس، اختلاف نرخ حواله با دلار نقدی بازار آزاد به کمتر از ۴۰درصد کاهش یافت. این تغییر در شرایطی رخ داده است که در ماه‌های گذشته، رشد سریع‌تر نرخ آزاد نسبت به نرخ حواله، شکاف قابل‌توجهی میان این دو بخش بازار ایجاد کرده بود. فاصله میان نرخ آزاد دلار و نرخ رسمی حواله از ۶ تا ۱۶مهرماه، بالاتر از ۴۰درصد ثبت شده بود و حتی در این مدت به سطوح بالاتر از ۵۰درصد نیز رسیده بود.
بازگشت محدود قیمت‌ها در بازار طلا
در بازار طلا و سکه، معاملات روز دوشنبه پس از افت قابل‌توجه قیمت‌ها در روز یکشنبه، با تغییراتی متفاوت در قطعات مختلف همراه شد. روز یکشنبه، تمامی قطعات سکه بیش از یک‌درصد کاهش قیمت را تجربه کرده بودند و دومین روز متوالی افت قیمت در این بازار رقم خورده بود. با این حال، روز دوشنبه بخشی از این کاهش‌ها جبران شد. در معاملات روز گذشته، نیم‌سکه تنها قطعه‌ای بود که به روند نزولی خود ادامه داد. قیمت این قطعه با ثبت رقم ۱۳۵میلیون و ۱۰۰هزار تومان، به پایین‌ترین سطح از ۹مهرماه تاکنون رسید. در مقابل، ربع‌سکه بیشترین افزایش قیمت را در میان قطعات مختلف ثبت کرد و در این روز در قیمت ۷۲میلیون و ۶۰۰هزار تومان معامله شد. قیمت سکه تمام طرح جدید نیز در محدوده ۲۵۸میلیون و ۸۰۰هزار تومان ثبت شد. در بازار طلای داخلی، هر گرم طلای ۱۸عیار با افزایش ۰.۷درصدی نسبت به روز یکشنبه، به ۲۵میلیون و ۵۴۶هزار تومان رسید. بخشی از بازگشت قیمت‌ها در بازار طلا در شرایطی اتفاق افتاد که روز دوشنبه موعد واریز وجه‌الضمان فعالان مصنوعات طلا برای حضور در حراج شمش طلای روز سه‌شنبه بود.
طلا در مسیر صعودی محتاطانه
در بازارهای جهانی، معاملات نقدی طلا در نخستین روز معاملاتی هفته میلادی از محدوده ۴۰۶۰ دلار به ازای هر اونس آغاز شد و در ادامه، با افزایش تقاضا از سطح ۴۱۰۰دلار عبور کرد و در مقاطعی به بالاتر از ۴۱۳۰دلار رسید. کاهش قیمت نفت و تعدیل نگرانی‌ها درباره فشارهای تورمی، از عوامل حمایت‌کننده قیمت طلا در معاملات روز دوشنبه بود. با این حال، تقویت انتظارات درباره احتمال اتخاذ تصمیم انقباضی از سوی فدرال‌رزرو، مانع از رشد بیشتر این فلز گران‌بها شد. قیمت نفت برنت نیز در معاملات روز دوشنبه به یکی از پایین‌ترین سطوح خود از ۳۱اوت تاکنون رسید. این افت در پی افزایش امیدواری‌ها به کاهش تنش‌های منطقه‌ای و پیشرفت مسیر دیپلماسی میان تهران و واشنگتن تشدید شد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد در صورت دستیابی به توافقی با ایران، احتمال انجام حملات گسترده‌تر به این کشور بسیار اندک خواهد بود. اظهاراتی که در آستانه دیدار او با نخست‌وزیر قطر مطرح شد و انتظارات درباره امکان کاهش تنش‌ها و بازگشایی تنگه هرمز را تقویت کرد.
در مقابل، داده‌های اقتصادی آمریکا که روز جمعه منتشر شد، همچنان از تاب‌آوری بازار کار این کشور حکایت داشت. بر اساس این آمار، اقتصاد آمریکا در ماه اکتبر ۱۶۵هزار شغل جدید ایجاد کرد؛ رقمی که به‌مراتب بالاتر از پیش‌بینی ۶۵هزارشغلی بازار بود. همچنین نرخ بیکاری تا رقم غیرمنتظره ۴.۱درصد کاهش یافت. مجموعه این داده‌ها احتمال تداوم سیاست پولی انقباضی فدرال‌رزرو و حتی افزایش نرخ بهره در ماه دسامبر را تقویت کرد. در معاملات روز دوشنبه، معامله‌گران احتمال افزایش ۰.۲۵واحد درصدی نرخ بهره تا پایان سال را بیش از ۸۰درصد برآورد کردند. در چنین شرایطی، توجه سرمایه‌گذاران به انتشار داده‌های تورمی آمریکا در روزهای پیش رو معطوف شده است؛ داده‌هایی که می‌توانند در ارزیابی مسیر آتی سیاست پولی فدرال‌رزرو و جهت حرکت بازارهای جهانی طلا و ارز نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشند.
