ثبات بازارها در هفته سوم
بازدهی هفتگی دارایی‌های ارزی و طلایی در هفته سوم مهرماه به محدوده مثبت و منفی یک‌درصد محدود شد؛ وضعیتی که پس از رشدهای دورقمی در هفته نخست و کاهش شتاب رشد قیمت‌ها در هفته دوم رقم خورد. بررسی‌ها نشان می‌دهد مداخلات بازارساز با هدف مهار انتظارات افزایشی و جلوگیری از شکل‌گیری چرخه خودتقویت‌شونده رشد قیمت‌ها، در محدود شدن نوسانات بازار نقش داشته است.
بازدهی هفتگی دارایی‌های ارزی و طلایی در هفته نخست مهرماه رشدهای دورقمی را ثبت کرد، اما در هفته دوم کاهش یافت و تقریبا به نصف رسید. در هفته سوم مهرماه نیز تغییرات قیمت این دارایی‌ها به کاهش خود ادامه داد و بازدهی هفتگی آنها به محدوده مثبت و منفی یک‌درصد محدود شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که مداخلات بازارساز در بازار ارز و طلا یکی از عوامل اصلی محدود شدن نوسانات قیمتی در این دوره بوده است.
در شرایطی که بازارها تحت‌تاثیر ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیک با موج‌های افزایشی انتظارات مواجه‌اند، به نظر می‌رسد بانک مرکزی در مقام بازارساز ارزی، بیش از دفاع از یک محدوده قیمتی مشخص یا پایین نگه داشتن غیرهدفمند قیمت‌ها، بر مهار انتظارات تورمی متمرکز شده است. بر این اساس، هدف اصلی مداخلات را می‌توان جلوگیری از ورود انتظارات افزایشی به چرخه‌ای خودتقویت‌شونده و ممانعت از تبدیل ناترازی‌های مقطعی به روندی پایدار در اقتصاد دانست.
در این میان، برخی فعالان بازار معتقدند با افزایش قیمت‌ها، توان اثرگذاری مداخلات بازارساز کاهش می‌یابد. در مقابل، گروهی از کارشناسان بر این باورند که با توجه به افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن، از جمله دلار و طلا، در شرایط محاصره تجاری، تشدید تحریم‌ها و تداوم ریسک‌های جنگ، مداخلات بازارساز در سطوح قیمتی بالاتر می‌تواند اثرگذاری بالاتری داشته باشد. بر مبنای این دیدگاه، در شرایطی که انتظارات افزایشی به یکی از عوامل اصلی رشد قیمت‌ها تبدیل شده‌اند، مهار این انتظارات در اولویت سیاستگذاری بازارساز قرار دارد؛ حتی اگر این سیاست به کاهش مستمر قیمت‌ها منجر نشود.
نوسان محدود در مقیاس هفتگی
در آخرین روز معاملاتی هفته سوم مهرماه، پنج‌شنبه ۲۳مهر، نرخ نقدی دلار در بازار آزاد به ۲۶۶هزار و ۴۰۰تومان رسید. این رقم نسبت به روز چهارشنبه ۳هزار و ۲۰۰تومان، معادل ۱.۳درصد، افزایش داشت. با این حال، مقایسه قیمت دلار در پایان دو هفته متوالی نشان می‌دهد که نرخ این ارز تقریبا بدون تغییر مانده است. دلار در پایان هفته دوم مهرماه ۲۶۶هزار و ۵۰۰ تومان معامله شده بود؛ بنابراین، قیمت پایانی هفته سوم تنها ۱۰۰تومان پایین‌تر از سطح هفته قبل قرار گرفت.
بازار طلا نیز در مقیاس هفتگی تغییرات محدودی را تجربه کرد. هر گرم طلای ۱۸عیار در روز پنج‌شنبه ۲۳مهرماه به ۲۶میلیون و ۲۲۹هزار تومان رسید که اختلاف آن با نرخ ثبت‌شده در پنج‌شنبه هفته قبل حدود ۱۰هزار تومان بود. سکه طلای طرح جدید نیز در همین روز با قیمت ۲۶۸میلیون و ۱۰۰هزار تومان معامله شد که ۴۰۰هزار تومان کمتر از نرخ ثبت‌شده در پنج‌شنبه ۱۶مهرماه بود.
در بازار قطعات کوچک‌تر سکه نیز روند مشابهی مشاهده شد. نیم‌سکه در آخرین روز معاملاتی هفته گذشته ۱۴۱میلیون و ۷۰۰هزار تومان قیمت خورد که یک‌میلیون و ۳۰۰هزار تومان، معادل حدود ۰.۹درصد، پایین‌تر از نرخ هفته قبل بود. ربع‌سکه نیز با قیمت ۷۶میلیون و ۷۰۰هزار تومان معامله شد که ۵۰۰هزار تومان، معادل حدود ۰.۶درصد، کاهش هفتگی را نشان داد.
به این ترتیب، قیمت دارایی‌های ارزی و طلایی در بازار آزاد طی هفته سوم مهرماه تغییر قابل‌توجهی نداشت و بازدهی هفتگی آنها در محدوده مثبت و منفی یک‌درصد و نزدیک به صفر انجام شد. این وضعیت در شرایطی رقم خورد که نوسانات روزانه بازار همچنان ادامه داشت و تغییرات قیمت در طول هفته، در نهایت بخش زیادی از یکدیگر را خنثی کردند.
بازگشت نوسانات به محدوده پیشین
بررسی روند روزانه قیمت‌ها نشان می‌دهد دلار و دارایی‌های فیزیکی طلا از شنبه تا دوشنبه هفته گذشته در مسیر نزولی حرکت کردند. در روز سه‌شنبه، تحت‌تاثیر مداخلات بازارساز، قیمت‌ها تا سطوح تجربه‌شده در هفته نخست مهرماه عقب نشستند. با این حال، در روزهای چهارشنبه و پنج‌شنبه بخشی از افت روزهای ابتدایی هفته جبران شد و بازار در پایان هفته به محدوده قیمتی نزدیک به پایان هفته دوم مهرماه بازگشت.
تداوم مداخلات بازارساز
مداخلات بازارساز در بازار ارز از یازدهم مهرماه و در قالب افزایش سهمیه ارز قابل‌دریافت به ازای هر کد ملی آغاز شد و در ادامه نیز با استفاده از سایر ابزارهای در اختیار بانک مرکزی دنبال شد. اثر این اقدامات از دوازدهم مهرماه، با کاهش نوسانات روزانه و جلوگیری از ورود قیمت‌ها به سطوح رکوردی جدید، در روند بازار نمایان شد.
با این حال، ثبات نسبی قیمت‌ها در هفته سوم مهرماه را نمی‌توان به معنای رفع عوامل بنیادی و انتظاری افزایش نرخ ارز دانست. در شرایطی که ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیک همچنان بر چشم‌انداز بازار سایه انداخته‌اند، تداوم اثرگذاری مداخلات به توان بازارساز برای مدیریت عرضه و مهار انتظارات وابسته است. از این منظر، عملکرد بازار در هفته سوم مهرماه نشان‌دهنده محدود شدن نوسانات و توقف رشدهای بالای هفتگی قیمت‌ها در ماه جاری است.
نوسان قیمت طلا در نزدیکی ۴۲۰۰ دلار
قیمت جهانی طلا در معاملات پنج‌شنبه و جمعه، ۱۵ و ۱۶ اکتبر، افزایش یافت و به مرز ۴۲۰۰دلار به ازای هر اونس نزدیک شد. این روند در شرایطی رقم خورد که انتشار آمار تورم تولیدکننده آمریکا، احتمال تداوم سیاست پولی انقباضی فدرال‌رزرو را تقویت کرد؛ با این حال، افت بازارهای سهام و افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن، از قیمت طلا حمایت کرد.
شاخص قیمت تولیدکننده آمریکا در سپتامبر ۱.۳درصد افزایش یافت؛ درحالی‌که رشد آن در اوت ۰.۵درصد بود. این افزایش که بیشترین رشد ماهانه از مارس ۲۰۲۲ محسوب می‌شود، نگرانی‌ها درباره ماندگاری تورم و احتمال افزایش مجدد نرخ بهره را تقویت کرد. با این حال، نگرانی درباره ارزش‌گذاری شرکت‌های فناوری و پایداری سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی، به افت بازار سهام و افزایش تقاضا برای اوراق خزانه‌داری انجامید. کاهش بازده اوراق و تضعیف دلار نیز هزینه فرصت نگهداری طلا را کاهش داد و به رشد قیمت این فلز گران‌بها کمک کرد.
