دلار جهانی در سقف دوماهه قرار گرفت
شوک انرژی به میز فدرالرزرو
از سوی دیگر در چنین شرایطی سرمایهگذاران خود را برای احتمال ادامه سیاست انقباضی فدرالرزرو آماده میکنند. همین احتمال سبب شد دلار جهانی روند صعودی به خود گرفته و به بالاترین سطح خود در دو ماه اخیر برسد. حال چشم بازار به دادههای تورمی و اشتغال آمریکا دوخته شده تا مشخص شود آیا بانک مرکزی آمریکا در نشست اکتبر یک بار دیگر نرخ بهره را بالا خواهد برد یا افزایش قیمت انرژی تنها یک شوک موقتی خواهد بود.
هشدار بازار اوراق به تورم
بازار اوراق خزانهداری آمریکا در روزهای اخیر پیام روشنی برای اقتصاد جهانی دارد. پیام بازار بیش از هر چیز نگرانی سرمایهگذاران از ماندگاری تورم و تداوم نرخهای بهره بالا را نشان میدهد. بازدهی اوراق خزانهداری در سررسیدهای مختلف صعود کرده و اوراق ۱۰ساله به محدودهای رسیده که در سالهای اخیر کمتر دیده شده است. بازدهی این اوراق به بالای ۵.۲درصد رسیده و نرخ اوراق ۳۰ساله نیز به محدوده ۵.۵درصد نزدیک شده است. این ارقام تصویری از افزایش ریسکهای تورمی و تردید درباره مسیر آینده نرخ بهره ارائه میکنند.
در بازار بدهی افزایش بازدهی تنها یک نوسان قیمتی نیست. سرمایهگذاران زمانی بازده بیشتری برای اوراق بلندمدت مطالبه میکنند که چشمانداز تورم آینده را پرریسکتر ببینند. افزایش قیمت نفت نیز بر این نگرانی افزوده است. نفت گرانتر هزینه حملونقل و تولید را بالا میبرد و در نهایت میتواند قیمت کالاها و خدمات را افزایش دهد. اگر قیمت انرژی برای مدت طولانی در سطوح بالا باقی بماند فشار تورمی نیز میتواند ماندگارتر شود. در چنین شرایطی روند کاهش تورم دشوارتر خواهد شد و انتظارات تورمی نیز میتواند دوباره تحتتاثیر قرار گیرد. این نگرانی در رفتار بازار اوراق نیز بازتاب پیدا کرده است. هرچه احتمال ماندگاری تورم بیشتر شود سرمایهگذاران برای حفظ ارزش واقعی سرمایه خود بازدهی بالاتری طلب میکنند. نتیجه چنین رفتاری افزایش بازده اوراق و بالا رفتن هزینه تامین مالی در اقتصاد خواهد بود. این فشار میتواند از بازار بدهی به وامهای مسکن و خودرو و هزینه تامین مالی شرکتها منتقل شود. اکنون بازار در انتظار دادههای تازه اقتصاد آمریکا قرار دارد. آمار تورم و اشتغال میتواند تصویر روشنتری از میزان ماندگاری فشارهای قیمتی ارائه کند. در همین نقطه دادههای اقتصادی اهمیت بیشتری پیدا میکنند و مسیر بعدی بازار اوراق را شکل خواهند داد.
از تهران تا بازار جهانی
شوک انرژی ابتدا نگرانیها درباره بازگشت فشارهای تورمی را افزایش داد. رشد قیمت نفت هزینه تولید و حملونقل را بالا میبرد و در صورت ماندگاری میتواند موج تازهای از افزایش قیمتها را به اقتصاد تحمیل کند. همین نگرانی بازار اوراق آمریکا را تحتتاثیر قرار داد. سرمایهگذاران با احتمال تداوم تورم و بالا ماندن نرخهای بهره فروش اوراق را افزایش دادند و در نتیجه بازدهی اوراق خزانهداری بالا رفت. اما اثر این شوک به بازار بدهی محدود نماند و به بازار ارز نیز رسید. افزایش بازدهی اوراق خزانهداری جذابیت داراییهای دلاری را بیشتر کرد و تقاضا برای دلار را بالا برد. به همین دلیل شاخص دلار جهانی در کنار رشد قیمت نفت و بازدهی اوراق مسیر صعودی در پیش گرفت و به بالاترین سطح دو ماه اخیر رسید.
در ایران نیز افزایش قیمت دلار در همین فضای پرریسک دنبال شد. تشدید نااطمینانی و افزایش انتظارات تورمی تقاضا برای ارز را بالا برد و نرخ دلار را افزایش داد. در نتیجه همزمان با صعود دلار در بازار ایران شاخص دلار جهانی نیز رشد کرد. البته عوامل تعیینکننده در دو بازار یکسان نیستند اما شوک انرژی و افزایش نگرانیهای تورمی در هر دو بازار به عاملی برای تقویت تقاضا برای دلار تبدیل شدند. از این پس مسیر دلار جهانی به دادههای تورمی و اقتصادی آمریکا گره میخورد و در بازار ایران نیز انتظارات تورمی و تحولات داخلی مسیر نرخ ارز را شکل خواهند داد.
آزمون تازه فدرالرزرو در اکتبر
افزایش قیمت نفت در شرایطی به بازارها شوک وارد کرده که فدرالرزرو همچنان با مساله تورم دستوپنجه نرم میکند. رشد قیمت انرژی میتواند فشارهای قیمتی را دوباره افزایش دهد و مسیر کاهش تورم را دشوارتر کند. در چنین شرایطی تصمیمگیری درباره نرخ بهره پیچیدهتر میشود. از یک سو تداوم نرخهای بالا میتواند به مهار تورم کمک کند و از سوی دیگر فشار بیشتر بر هزینههای تامین مالی میتواند رشد اقتصادی را تحتتاثیر قرار دهد. اکنون نگاه بازار بیش از گذشته به دادههای تورمی و اشتغال آمریکا دوخته شده است. اگر آمارهای جدید از ماندگاری فشارهای قیمتی حکایت کنند احتمال حفظ نرخهای بهره در سطوح بالا برای مدت طولانیتر افزایش مییابد. در مقابل اگر اثر شوک انرژی موقتی باقی بماند و سایر شاخصهای تورمی روند کاهشی خود را ادامه دهند فضای بیشتری برای تغییر مسیر سیاست پولی ایجاد خواهد شد. به همین دلیل بازار تنها به قیمت نفت نگاه نمیکند بلکه در انتظار واکنش سیاستگذاران و دادههایی است که بتوانند مسیر بعدی نرخ بهره را روشن کنند. هر تغییر در انتظارات نرخ بهره نیز میتواند بار دیگر بازار اوراق و دلار را تحتتاثیر قرار دهد.
نبض اقتصاد آمریکا تندتر شد
در کنار تورم، وضعیت بازار کار و رشد اقتصادی آمریکا نیز میتواند مسیر بعدی سیاست پولی را مشخص کند. اکنون نگاه سرمایهگذاران به دادههای اشتغال دوخته شده تا مشخص شود اقتصاد آمریکا همچنان توان تحمل نرخهای بهره بالا را دارد یا نشانههای ضعف در فعالیت اقتصادی نمایان شدهاند. اگر بازار کار همچنان قدرتمند بماند و فشار دستمزدها بالا باقی بماند، کاهش تورم دشوارتر خواهد شد و فضای بیشتری برای حفظ نرخهای بهره بالا شکل میگیرد. در مقابل اگر آمارهای اشتغال از کاهش تقاضا برای نیروی کار و افت سرعت فعالیت اقتصادی حکایت کنند، معادله برای فدرالرزرو پیچیدهتر میشود. بانک مرکزی در چنین شرایطی باید میان مقابله با فشارهای تورمی ناشی از انرژی و جلوگیری از تشدید فشار بر رشد اقتصادی تعادل برقرار کند. به همین دلیل دادههای اشتغال و رشد در کنار آمار تورم میتوانند جهت انتظارات بازار درباره نرخ بهره را تغییر دهند.
در این میان اهمیت شوک نفتی نیز به ماندگاری آن گره خورده. اگر افزایش قیمت انرژی محدود و کوتاهمدت باقی بماند، فشار کمتری بر تورم گسترده وارد خواهد کرد. اما انتقال هزینه انرژی به حملونقل و تولید میتواند دامنه افزایش قیمتها را وسیعتر کند. همین تفاوت میان یک شوک موقت و موج تورمی پایدار، یکی از مهمترین متغیرهایی خواهد بود که بازار در هفتههای پیش رو دنبال میکند.
