محدوده فرود رشد نقدینگی
دنیای‌اقتصاد : سخنان رئیس کل بانک مرکزی در همایش سیاست‌های پولی و ارزی مشخص کرد که سیاستگذار کاهش نرخ رشد نقدینگی در پایان سال را هدف‌گذاری کرده است. تحقق این هدف مستلزم رشد ماهانه حداکثر ۲درصدی نقدینگی است. با این حال آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد که رشد پایه پولی شاهد افزایش است و این مساله به‌عنوان تهدیدی برای تحقق نرخ هدف رشد نقدینگی به شمار می‌رود.
رئیس کل بانک مرکزی برنامه این نهاد برای کنترل نقدینگی را اعلام کرد و گفت رشد نقطه به نقطه نقدینگی در اسفندماه۱۴۰۲ باید به سطح ۲۵درصدی برسد. آمارهای ارائه‌شده از سوی محمدرضا فرزین در سی‌امین همایش پولی و بانک حاکی از آن است که رشد نقطه به نقطه نقدینگی تا پایان اردیبهشت‌ماه سال جای به سطح ۹/ ۳۰درصد رسیده است. از سوی دیگر جزئیات آمارها نشان می‌دهد تحقق نرخ ۲۵درصدی هدف‌گذاری‌شده برای رشد نقدینگی مستلزم رشد حداکثر ۲درصدی نقدینگی در ماه دارد.
در صورت محدود شدن رشد نقدینگی به کریدور حداکثر ۲درصدی، انتظار می‌رود نرخ رشد نقدینگی از ابتدای سال جاری تا پایان خردادماه به سطح ۲/ ۴درصد برسد. این به آن معناست که رشد نقطه به نقطه نقدینگی خرداد۱۴۰۲ حدودا به ۳/ ۲۹درصد خواهد رسید. سی‌امین همایش سیاست‌های پولی و ارزی در روزهای دوشنبه و سه‌شنبه ۲۳ و ۲۴ام خرداد ماه برگزار شد و صاحب‌نظران و مسوولان این حوزه به مدت دو روز به ارائه نظرات و برنامه‌های خود پرداختند. سخنان رئیس‌کل بانک مرکزی درباره نقدینگی را می‌توان نقشه راه سیاستگذار برای مدیریت این متغیر کلیدی تلقی کرد.
نقشه راه نقدینگی ترسیم شد
رئیس کل بانک مرکزی در روزهای پایانی خردادماه برنامه این نهاد برای مدیریت رشد نقدینگی را اعلام کرد. به گفته محمدرضا فرزین، بانک مرکزی قصد دارد یا سیاست‌های خود نرخ رشد نقطه به نقطه نقدینگی را تا پایان سال به سطح ۲۵درصد برساند. با توجه به اینکه نقدینگی از ابتدای سال جدید تا پایان اردیبهشت‌ماه ۱/ ۲درصد رشد کرده است، تحقق هدف اعلام‌شده از سوی رئیس‌کل بانک مرکزی مستلزم این است که طی ده ماه باقی‌مانده تا پایان سال، رشد ماهانه نقدینگی از سطح ۲ درصد فراتر نرود.
از سوی دیگر با توجه به اینکه نقدینگی تا اردیبهشت‌ماه نرخ رشد نقطه به نقطه ۹/ ۳۰درصدی را به ثبت رسانده است، در صورت ثبت نرخ رشد ۲درصدی نقدینگی در خرداد ماه، نرخ رشد نقطه به نقطه این متغیر در ماه پایانی بهار به ۳/ ۲۹درصد خواهد رسید. این داده‌ها را می‌توان برنامه آتی بانک مرکزی برای به کنترل درآوردن رشد نقدینگی تلقی کرد. در صورت تحقق آنچه بیان شد، برای اولین‌بار از بهمن‌ماه سال۹۸ نرخ رشد نقطه به نقطه نقدینگی به کمتر از ۳۰درصد خواهد رسید. در ادبیات اقتصادی، رشد نقدینگی یا به‌طور دقیق‌تر، رشد پول، یکی از موتورهای اصلی رشد سطح قیمت‌ها به شمار می‌رود.
هدف‌گذاری سال‌های قبل از ۹۷
اطلاعات ارائه‌شده از سوی رئیس‌کل بانک مرکزی حاکی از آن است که در دهه هفتاد، هشتاد و نود شمسی تا سال۹۶ رشد نقدینگی در کریدوری بین ۵/ ۲۶ تا ۵/ ۲۸ درصد حرکت می‌کرد. با این حال پس از خروج آمریکا از برجام و وقایع سیاسی و اقتصادی پس از آن، رشد نقدینگی وارد کریدور جدیدی شد و از سال۹۷ تا به امروز میانگین هر سال ۳۳درصد رشد کرده است. مساله‌ای که می‌توان آثار آن را در آمار تورمی به وضوح مشاهده کرد. به‌طور مشخص بانک مرکزی در تلاش است تا با کنترل رشد تراز‌نامه‌های بانکی، رشد نقدینگی را به سطح پیش از سال۹۷ بازگرداند. اقدامات مشخصی نیر در این راستا صورت گرفته است که افزایش نیم واحد درصدی نسبت ذخیره قانونی شبکه بانکی کشور و همچنین ابلاغ ضوابط ناظر بر کنترل ترازنامه شبکه بانکی کشور از جمله آنهاست.
از سوی دیگر شورای پول و اعتبار این اختیار را به بانک مرکزی داده تا در صورت تخلف بانک‌ها از مقررات یادشده، سقف ۱۵درصدی برای ترازنامه بانک‌ها مقرر و اعمال کند. با اینکه روند رو به کاهش رشد نقدینگی از موفقیت‌آمیز این سیاست‌ها تا به امروز حکایت دارد با این حال به این سرعت نمی‌توان به نتیجه بخش بودن آن خوش‌بین بود. در واقع هرچه رشد نقدینگی روند کاهشی داشته، اما به همان نسبت روند رشد پایه پولی افزایشی بوده است. در واقع درحالی‌که رشد نقطه به نقطه پایه پولی در خردادماه۱۴۰۱ اندکی بالاتر از ۲۷درصد بوده، این عدد در پایان سال۱۴۰۱ به سطح ۴/ ۴۲درصد رسیده است که با صرف‌نظر از تیرماه۱۴۰۰، بالاترین سطح رشد پایه پولی به شمار می‌رود. این سطح بالای رشد پایه پولی می‌تواند تهدیدی بر سر راه تحقق اهداف پولی بانک مرکزی در کنترل رشد نقدینگی باشد.
