پاکستان در حال حاضر روزانه پنج هزار تن LPG از ایران وارد میکند
گاز مایع؛ جایگزین خط لوله صلح؟
LPG؛ مسیری سریعتر از خط لوله
اظهارات مقام پاکستانی در شرایطی مطرح میشود که پروژه خط لوله گاز ایران-پاکستان، مشهور به خط لوله «صلح»، همچنان با چالشهای حقوقی و سیاسی روبهرو است. این پروژه که بیش از دو دهه پیش با هدف انتقال گاز ایران به پاکستان طراحی شد، پس از تکمیل بخش عمده خط لوله در خاک ایران، بهدلیل فشار تحریمهای آمریکا و تعلل اسلامآباد در اجرای تعهدات خود، عملا متوقف شد. اکنون نیز به گفته وزیر نفت پاکستان، اختلافات مربوط به این پروژه در دادگاه داوری پاریس در حال بررسی است؛ هرچند دو طرف همچنان بر حلوفصل دوجانبه این پرونده تاکید دارند. در چنین شرایطی، افزایش صادرات LPG میتواند بهعنوان راهکاری عملی، کمهزینه و سریع، بخشی از خلأ ناشی از توقف خط لوله را جبران کند و همکاریهای انرژی دو کشور را وارد مرحلهای تازه سازد.
اهمیت LPG برای پاکستان
پاکستان طی سالهای اخیر با کمبود مزمن گاز طبیعی، رشد تقاضای انرژی، کاهش تولید داخلی و محدودیتهای مالی برای واردات LNG روبهرو بوده است. در چنین شرایطی، LPG بهدلیل سهولت حملونقل، هزینه پایینتر نسبت به بسیاری از سوختهای جایگزین و امکان توزیع در مناطق فاقد شبکه گاز، سهم فزایندهای در سبد انرژی این کشور پیدا کرده است. همجواری جغرافیایی ایران با پاکستان نیز موجب شده است هزینه تامین LPG از ایران در مقایسه با بسیاری از تامینکنندگان دوردست، رقابتیتر باشد؛ موضوعی که از دید مقامهای پاکستانی، به تامین «انرژی مقرونبهصرفه» برای این کشور کمک میکند.
ایران؛ تولیدکننده مهم گاز مایع
ایران یکی از تولیدکنندگان مهم گاز مایع در منطقه به شمار میرود. بخش عمده LPG کشور در پالایشگاههای گاز و مجتمعهای بزرگ پتروشیمی تولید میشود و علاوه بر تامین نیاز داخلی، بخش قابلتوجهی از آن به بازارهای آسیایی صادر میشود. در سالهای اخیر، توسعه ظرفیت پالایش گاز بهویژه در میدان گازی پارس جنوبی، تولید پروپان و بوتان را افزایش داده و امکان گسترش صادرات LPG را فراهم کرده است. چین، هند، افغانستان، پاکستان و برخی دیگر از کشورهای منطقه از جمله مقاصد صادراتی این محصول به شمار میروند. کارشناسان معتقدند با توجه به محدودیتهای صادرات گاز از طریق خطوط لوله، توسعه صادرات فرآوردههایی مانند LPG میتواند یکی از سریعترین مسیرهای افزایش درآمدهای ارزی و تقویت حضور ایران در بازارهای منطقه باشد.
پیام سیاسی همکاری انرژی
اعلام آمادگی پاکستان برای افزایش واردات LPG از ایران، تنها یک توافق تجاری نیست، بلکه میتواند نشانهای از تلاش دو کشور برای حفظ و تقویت همکاریهای انرژی، حتی در شرایطی باشد که پروژه راهبردی خط لوله همچنان با موانع حقوقی و تحریمی دستوپنجه نرم میکند. اگرچه احیای کامل خط لوله ایران-پاکستان همچنان به تحولات سیاسی و حقوقی وابسته است؛ اما گسترش تجارت LPG نشان میدهد تهران و اسلامآباد به دنبال آن هستند که از ظرفیتهای موجود برای تعمیق همکاریهای انرژی استفاده کنند. این تحول در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که انرژی طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین ابزارهای دیپلماسی منطقهای تبدیل شده است. برای پاکستان، دسترسی به منابع انرژی پایدار و مقرونبهصرفه یک ضرورت اقتصادی است و برای ایران نیز بازارهای منطقهای فرصتی برای افزایش صادرات فرآوردههای گازی و کاهش وابستگی به مسیرهای محدود صادراتی محسوب میشود. افزایش تجارت LPG میتواند بهعنوان گامی عملی برای بازتعریف روابط انرژی دو کشور عمل کند؛ مسیری که شاید در کوتاهمدت جایگزین خط لوله گاز نباشد، اما میتواند زمینهساز همکاریهای گستردهتر در آینده شود. در نهایت، این روند میتواند ضمن تقویت صادرات غیرنفتی و فرآوردههای گازی ایران، جایگاه تهران را به عنوان یکی از تامینکنندگان مهم انرژی در جنوب آسیا بیش از پیش تثبیت کند.
