استراتژی دوگانه آمریکایی در ایستگاه چانهزنی نفتی
دنیای‌اقتصاد- فرزین محمدی : سازمان اطلاعات انرژی آمریکا در آخرین گزارش خود پیش‌بینی کردهاست مصرف و تولید فرآورده‌های نفتی در ایالات‌متحده افزایش خواهد یافت. این درحالی است که با تمام سیاست‌هایی که دولت آمریکا برای افزایش مصرف و تولید تعریف کردهاست، بازیگران بازار امیدی به بازگشت تقاضا به پیش از همه‌‌‌‌‌گیری کرونا ندارند. همچنین با تصمیم اخیر اوپک‌‌‌‌‌پلاس مبنی‌بر کاهش تولید، قیمت نفت‌خام به بازه ۸۰دلار برگشت و پیش‌بینی‌‌‌‌‌ها از صعود آن به ۱۰۰ دلار تا پایان سال‌میلادی است، اما این‌بار آمریکا از طریق ذخایر استراتژیک توانایی کنترل قیمت‌ها را ندارد زیرا این ذخایر از سال‌گذشته نزدیک به ۵۰درصد افت داشته‌اند و افزایش قیمت نفت دست‌‌‌‌‌اندازی برای پر‌کردن دوباره این ذخایر شد، با این‌حال دادههای سازمان اطلاعات انرژی آمریکا نشان می‌دهد همراه با افزایش قیمت نفت، صادرات نفت آمریکا هم بیشتر شدهاست. به بیانی دیگر درست است که قیمت پایین منافع آمریکا را تامین می‌کند اما این کشور در حال فراهم‌آوردن بسترهایی است که تا ۲۰۳۵ به شبکه صادراتی محصولات نفتی دنیا تبدیل شود. چانهزنی بر سر میز برای قیمت پایین اما صادرات و فروش بالا در بازار، گزاره‌‌‌‌‌هایی هستند که سیاست‌های نفتی آمریکا در سال‌های پیش‌‌‌‌‌رو را تعریف خواهند کرد.
ذخایر استراتژیک در خطر؟
ذخایر استراتژیک آمریکا مهم‌ترین ابزار ایالات‌متحده برای کنترل قیمت‌ها در بازار جهانی است. سال‌گذشته که اوپک‌‌‌‌‌پلاس خبر کاهش تولید روزانه ۲میلیون بشکه‌‌‌‌‌ای را منتشر کرد، قیمت نفت به بیش از ۱۰۰ دلار هم رسید که با تزریق ذخایر استراتژیک آمریکا به بازه ۸۰ دلار برگشت. بایدن گفته‌‌‌‌‌بود قیمت موردنظر برای کشورهای غربی، نفت بشکه‌‌‌‌‌ای ۷۰ دلار است؛ درصورتی‌که اوپک برای نفت ۱۰۰ دلاری برنامه‌‌‌‌‌ریزی می‌کرد. هفته گذشته که اوپک‌‌‌‌‌پلاس کاهش تولید ۱۶/ ۱میلیون بشکه‌‌‌‌‌ای در روز را اعلام کرد بازار نفت با جهش ۶درصدی همراه شد. آیا آمریکا دوباره با ذخایر استراتژیک قیمت‌ها را کنترل خواهد کرد؟ این‌بار به‌سادگی سال‌گذشته نیست. آزادسازی ذخایر استراتژیک انتقادات زیادی روانه کاخ‌سفید کرد زیرا میزان این ذخایر به‌حدی رسید که برخی از کارشناسان انرژی آن را بحرانی می‌دانند.
به عقیده مارک گرین کارشناس انرژی، ایالات‌متحده بیش از آنکه بازیگر بازار نفت باشد صرفا یک تماشاچی است. این ناظر بازار در موسسه نفت آمریکا(API) نوشت: «اکنون اوپک دوباره به هدف خود می‌پردازد و کشور ما آنطور که می‌تواند در موقعیت مناسبی قرار نگرفته است. ذخایر استراتژیک نفت که در ژوئیه۲۰۲۰ حاوی ۶۹۶میلیون بشکه نفت‌خام بود، امروز به ۳۷۱میلیون بشکه رسیده که ۴۷درصد به‌دستور دولت کاهش یافته‌است. یک کاهش مشابه در حال‌حاضر عملا ذخیره را خالی می‌کند.» دولت آمریکا ساختار بازار انرژی را بر مصرف‌کنندگان بنا کرده و در ماه‌های گذشته برنامه‌های زیادی برای افزایش مصرف سوخت در آمریکا پیاده شدهاست. از طرفی طرح‌های تشویقی برای تولیدکنندگان هم درنظر گرفته‌‌‌‌‌شد اما هیچ‌کدام روی تقاضای بازار داخلی آمریکا تاثیر نگذاشت.
پیش‌بینی افزایش مصرف و صادرات
سازمان اطلاعات انرژی آمریکا در گزارش چشم‌‌‌‌‌انداز سالانه انرژی پیش‌بینی کرده مصرف انواع انرژی در ایالات‌متحده آمریکا بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۵۰ تا ۱۵درصد بیشتر خواهد شد. این سازمان پیش‌بینی خود را براساس دادههای رشد اقتصادی، رشد جمعیت و افزایش سفر تعریف کردهاست. مصرف نهایی انرژی در آمریکا به چهار بخش صنعت، حمل‌ونقل، مسکونی و تجاری تقسیم می‌شود؛ مصرف انرژی در بخش‌های صنعت و حمل‌ونقل بیشترین تاثیر از مفروضات ارائه‌شده را می‌پذیرند. بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۵۰، مصرف انرژی بخش صنعت ۵ تا ۲۲درصد بیشتر خواهد شد. به گزارش سازمان اطلاعات انرژی آمریکا، مصرف انرژی در بخش حمل‌ونقل از کاهش ۱۰درصدی به ۸درصدی می‌رسد، به بیان دیگر افزایش مصرف ۲درصدی در بازه ۲۰۲۲ تا ۲۰۵۰.
مصرف انرژی با رشد اقتصادی رابطه مستقیم دارد و همراه با رشد اقتصادی باید منتظر افزایش تقاضا در بخش‌های مختلف بود. این سازمان پژوهشی پیش‌بینی کرده سهم تقاضای انرژی الکتریسیته تا سال۲۰۵۰ افزایش خواهد یافت زیرا علاوه‌بر تقاضای وسایل خنک‌‌‌‌‌کننده، صنعت انرژی باید منتظر تقاضای خودروهای الکتریکی نیز باشد. همچنین سازمان اطلاعات انرژی پیش‌بینی می‌کند مصرف برق خریداری‌شده مسکونی بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۵۰، بین ۱۴ تا ۲۲درصد صعود کند. در سال۲۰۲۲، سهم خودروهای الکتریکی در سبد تقاضای آمریکا بین ۶ تا ۷درصد افزایش یافت. به گزارش این سازمان برق خریداری‌شده برای بخش حمل‌ونقل از ۲۰۲۲ تا ۲۰۵۰ بین ۹۰۰ تا ۲هزار درصد جهش خواهد داشت.
صادرات آمریکا در نوسان
برخی از فرآورده‌های نفتی آمریکا به‌‌‌‌‌سبب رقابت در بازار با کاهش تقاضا روبه‌‌‌‌‌رو شدند. برای مثال به گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، صادرات گازوئیل آمریکا به اروپا از ۲۳هزار بشکه در روز در دسامبر به ۴۴هزار بشکه در روز در ژانویه رسیده‌‌‌‌‌است. افزایش قیمت نفت‌خام و شرایط سخت اروپا در افزایش تقاضای گازوئیل‌‌‌‌‌های ارزان‌تر بی‌‌‌‌‌تاثیر نبوده‌‌‌‌‌است. البته این کاهش تقاضا مربوط به قبل از اعمال تحریم‌های اروپایی بر محصولات روسی بود و با کاهش حضور فرآورده‌های روسی در بازار اروپا مناسبات تغییر کردهاست. جریان کلی محصولات صادراتی آمریکا به اروپا از متوسط ۶۵۲هزار بشکه‌‌‌‌‌ای به ۷۵۸هزار بشکه در روز در دسامبر رسید. همچنین مجموع صادرات میعانات هیدروکربنی آمریکا به اروپا از ۷۵۸هزار بشکه در دسامبر به ۶۵۲هزار بشکه رسیده و این درحالی است که محموله‌‌‌‌‌های صادراتی نفت‌خام ایالات‌متحده به قاره‌سبز نیز با کاهش ۲۱۷هزار بشکه‌‌‌‌‌ای در ژانویه به ۷/ ۱میلیون بشکه در روز رسید.
مقصد اصلی محصولات نفتی ایالات‌متحده همچنان آمریکای‌جنوبی است. در ژانویه ۳میلیون بشکه در روز به این منطقه صادر شده که ۸/ ۲میلیون بشکه آن محصولات پالایشگاهی بودهاست. البته صادرات سوخت ایالات‌متحده به آمریکای‌جنوبی از بیشتر از ۲۵۰هزار بشکه در روز به پایین‌ترین حد از اکتبر رسید؛ برای مثال صادرات گازوئیل در این مدت از ۸۵۳هزار بشکه در روز به ۲۷۱هزار بشکه رسید‌که پایین‌ترین رقم در بازه ۱۶ ماهه منتهی به ژانویه است.
آمریکای‌جنوبی، مقصد اصلی فرآورده‌های ایالات‌متحده
صادرات محصولات آمریکایی نیاز به بازتعریف دارد. سوختی که پالایشگاه‌های آمریکایی تولید می‌کنند منبع قابل‌‌‌‌‌توجهی برای جایگزینی محصولات روسی در اروپا است. البته حضور گازوئیل روسی در آمریکای‌جنوبی به‌عنوان رقیب محصولات آمریکایی را نباید نادیده گرفت. در ماه مارس ۱۱۰هزار بشکه گازوئیل روسی به برزیل صادر شدهاست که ارزش آن دوبرابر میزان صادرشده در فوریه است. البته پالایشگاه‌های آمریکایی با مشکل کمبود تقاضای سوخت در بازار داخلی مواجه هستند. تقاضای گازوئیل در بازار داخلی آمریکا با سقوط ۵۰۰هزار بشکه‌‌‌‌‌ای به ۳/ ۸میلیون بشکه در روز رسیده‌‌‌‌‌است. برخی از بازیگران بازار نفت آمریکا مثل پالایشگاه‌های مستقل فیلیپ۶۶ و ماراتون اعلام کردند انتظار ندارند تقاضای سوخت در بازار داخلی ایالات‌متحده به پیش از همه‌‌‌‌‌گیری کرونا برگردد.
کاهش و افزایش صادرات نفت آمریکا
دادههای سازمان اطلاعات انرژی آمریکا افزایش چشمگیر صادرات نفت‌خام آمریکا همراه با افزایش قیمت را نشان می‌دهد. صادرات نفت‌خام آمریکا در هفته آخر سال۲۰۱۹ بیشتر از ۳هزار و ۷۰۰ بشکه در روز بودهاست؛ در حالی‌که همین عدد برای هفته آخر سال۲۰۲۰ کاهش پیدا کرده و به ۲هزار و ۷۰۰ بشکه رسید. همین عدد در هفته پایانی سال۲۰۲۱، ۲هزار و ۹۰۰بشکه و هفته آخر ۲۰۲۲، نزدیک به ۳هزار و ۹۰۰بشکه ثبت شدهاست؛ این در حالی است که براساس دادههای سازمان اطلاعات انرژی آمریکا، در هفته آخر ماه مارس، یعنی ماه گذشته میلادی، میزان صادرات نفت‌خام ایالات‌متحده به بیشتر از ۷هزار و ۹۰۰هزار بشکه در روز رسیده‌‌‌‌‌است. جان کربی سعی در عادی جلوه‌دادن روابط بین آمریکا و عربستان کرد.به گفته جان کربی، هماهنگ‌‌‌‌‌کننده ارتباطات راهبردی در شورای‌امنیت ملی ایالات‌متحده، آمریکا سیاست‌های نفتی را بر محوریت «مصرف‌کنندگان» تعریف می‌کند و «نه بشکه‌‌‌‌‌های تولیدشده» و دولت بایدن سعی دارد مصرف را افزایش دهد. او گفت: آمریکا و عربستان همیشه با هم موافق نیستند. اختلافات حاضر نقش عربستان‌سعودی به‌عنوان یک متحد استراتژیک را عوض نمی‌کند.
