سرنوشت اپلیکیشنهای بومی در بازارهای جهانی چه خواهد بود؟
معافیت گوگل برای کاربران ایرانی
آنهایی که به حال خود رها میشوند
فهرست فعلی تحریمهای آمریکا شامل ایران، کوبا، کرهشمالی و مناطق اشغالشده اوکراین است. با توجه به بیثباتی سیاست خارجی واشنگتن، این فهرست میتواند در آینده تغییر کند. همکاری تجاری گوگل با ساکنان این مناطق از نظر حقوقی پیچیدگیهای سنگینی دارد و به نظر میرسد این شرکت تصمیم گرفته است عملا آنها را به حال خود رها کند.
در بخش نسبتا طولانی پرسشهای متداول سایت توسعهدهندگان گوگل، پرسشی با این مضمون مطرح شده است: «این برنامه چه تاثیری بر توسعهدهندگان ساکن کشورهای تحت تحریم خواهد داشت؟» پاسخ رسمی گوگل چنین است: «دستگاههای موجود در کشورهای تحت تحریم از بررسیهای مربوط به تایید هویت توسعهدهندگان اندروید مستثنی خواهند شد. این موضوع به هر توسعهدهندهای اجازه میدهد بدون نیاز به تایید هویت، همچنان برنامههای خود را در این مناطق توزیع کند؛ هرچند کاربران این کشورها از مزایای امنیتی اضافهای که این برنامه ارائه میکند، بهرهمند نخواهند شد».
فرم بیان این پاسخ، خود گویای ابهام عمدی است. گوگل بهجای پاسخ مستقیم به این پرسش که آیا توسعهدهندگان این کشورها میتوانند فرآیند تایید را طی کنند یا نه، موضوع را به سمت دستگاههای موجود در آن کشورها منحرف کرده است. سخنگوی گوگل در توضیح بیشتر به آرس تکنیکا گفته است که افراد مقیم کشورهای تحریمشده اجازه ورود به فرآیند تایید هویت را نخواهند داشت. معنای عملی این تصمیم روشن است: آنها دیگر نمیتوانند نرمافزار خود را از طریق هیچ کانالی در مقیاس بینالمللی توزیع کنند. امروز، توسعهدهندهای که در کوبا یا ایران اپلیکیشنی میسازد، میتواند آن را هم در داخل کشور خود و هم در سراسر جهان منتشر کند. کاربر فقط کافی است چند هشدار مربوط به نصب جانبی را پشت سر بگذارد تا برنامه اجرا شود. اما طی ماههای آینده، این آزادی عملا از بین میرود. برنامههای تاییدنشده تنها در همان کشورهای تحریمشده که الزام تایید هویت در آنها وجود ندارد، بهراحتی قابل نصب خواهند بود. خارج از این حباب جغرافیایی، مسیر نصب آنها به شدت محدود میشود.
برنامهنویسان ایرانی بازار جهانی را از دست میدهند؟
اما برای بازار دیجیتال ایران، پرسش اصلی جای دیگری است. اگر توسعهدهندگان ساکن کشورهای تحت تحریم امکان عبور از فرآیند تایید هویت گوگل را نداشته باشند، سرنوشت انتشار بینالمللی اپلیکیشنهای ایرانی چه خواهد شد؟ گوگل تاکید میکند که کاربران در کشورهایی مانند ایران همچنان میتوانند فایلهای APK را بدون محدودیتهای جدید نصب کنند، اما این معافیت بیش از آنکه به سود توسعهدهندگان باشد، تجربه کاربران را حفظ میکند. در مقابل، برنامهنویسان ایرانی ممکن است امکان توزیع آسان نرمافزارهای خود برای کاربران خارج از کشور را از دست بدهند.
اهمیت این تصمیم نیز دقیقا همینجاست. طی سالهای گذشته، بسیاری از توسعهدهندگان ایرانی با وجود محرومیت از بخشی از خدمات گوگل، همچنان از انتشار مستقیم نسخههای APK بهعنوان راهی برای دسترسی به بازار جهانی استفاده میکردند. اگر تایید هویت به پیششرط دیده شدن و نصب آسان اپلیکیشنها تبدیل شود، محل زندگی توسعهدهنده نیز به عاملی تعیینکننده در دسترسی به بازار بینالمللی بدل خواهد شد؛ تغییری که میتواند دامنه اثر تحریمها را از خدمات مالی و تجاری، به زیرساخت توزیع نرمافزار نیز گسترش دهد.
