گفت‌وگو راه نجات دولت و کشور است

با آنکه مخالفت‌ها و بحران سیاسی در اوکراین و ونزوئلا علل مشابهی ندارند، یعنی در اوکراین‌ شکاف‌های اجتماعی و سیاسی عموما در جغرافیا ریشه داشته و در ونزوئلا بر تفاوت‌های طبقاتی، اما هر دو کشور دچار موج رو به رشدی از مخالفت‌ها و خشونت‌ها شده‌اند. البته اوکراین اکنون در تنش عمیق سیاسی و ژئوپولیتیک گرفتار شده زیرا به محل منازعه غرب و روسیه تبدیل شده است. در مورد ونزوئلا رخ دادن این وضعیت دور از انتظار است، اما اگر نیکولا مادورو مایل است شرایط از اینکه هست بدتر نشود ضروری است به خواست مخالفان توجه نشان دهد. سال‌ها سوء مدیریت اقتصادی در کشوری که بزرگ‌ترین ذخایر نفت جهان را دارد، سبب شده از ظرفیت‌ها درست استفاده نشود و وضع شاخص‌های اقتصادی متناسب با توان بالقوه این کشور بهبود نیابد. در حقیقت اکنون جو سرمایه‌گذاری در این کشور به شدت منفی است و بخشی بزرگ از درآمدهای نفتی یا در فساد مالی از میان رفته یا صرف برنامه‌های اجتماعی بی‌بازده شده یا در قالب یارانه به کشورهای دوست نظیر کوبا ارسال شده است. با بخش خصوصی مانند یک دشمن رفتار شده است، کالاهای اساسی از روغن گرفته تا مواد غذایی کمیاب هستند و نرخ تورم به شدت افزایش یافته است. به این ترتیب تعجبی ندارد که در حال حاضر کشور، با شدیدترین تظاهرات‌ها طی یک دهه اخیر مواجه است.

مادورو سال گذشته با اختلافی اندک از رقیب خود در انتخابات ریاست‌جمهوری به پیروزی رسید. اگر چه در آن زمان شایعاتی مبنی بر تقلب در انتخابات پخش شد، اما انتخابات‌های محلی اخیر نشان داد هنوز هم بیش از نصف جمعیت ۳۰ میلیون نفری این کشور ‌- اکثرا فقرا- از دولت او که همان راه هوگو چاوز را دنبال می‌کند، طرفداری می‌کنند. اما در این کشور عده‌ای نیز با او مخالف هستند. او که پیش‌تر راننده اتوبوس بوده با نشان دادن وفاداری بی‌قید و شرط به چاوز پلکان قدرت را در ونزوئلا یکی پس از دیگری طی کرد، اما او که از ویژگی‌های کاریزماتیک چاوز برخوردار نیست ظاهرا نمی‌تواند در برابر تندروهای حزب خود که معتقدند تنها راه بازگرداندن آرامش به کشور سرکوب مخالفان است، مقاومت کند.

تاکنون واکنش دولت به تظاهرات شیوه‌ای تمامیت‌طلبانه بوده، یعنی حضور شبه نظامیان مسلح در خیابان‌ها، سرکوب رسانه‌ها و دستگیری لئوپولدولوپز یعنی یکی از شخصیت‌های مخالف. اما واقعیت این است که سرکوب به افزایش تظاهرات و خشونت بیشتر منجر خواهد شد و اقتصاد کشور بیش از پیش لطمه خواهد دید.

خبرهایی که تا روزهای اخیر منتشر شده، حاکی است تاکنون ۱۸ نفر در تظاهرات کشته شده‌اند و اگر قرار است این تعداد افزایش نیابد هر دو طرف باید از مواضع خود عقب‌نشینی کنند. مخالفان که عموما مورد حمایت طبقات مرفه‌تر و متخصصان ونزوئلا هستند، خواستار آزادی آقای لوپز، خلع سلاح شبه‌نظامیان هوادار دولت و تحقیق درباره اعمال شکنجه از سوی نیروهای امنیتی هستند. گروه‌های مخالف تندرو که خیابان‌ها را مسدود کرده‌اند باید موانع را برچیده و به جای آن از روشی که مخالفان معتدل پیشنهاد می‌کنند، یعنی از تظاهرات آرام استفاده کنند. دیگر کشورهای آمریکای لاتین نیز می‌توانند در وادار کردن دو طرف به گفت‌وگو نقش داشته باشند. برزیل که یک قدرت منطقه‌ای محسوب می‌شود تاکنون واکنشی به ناآرامی‌های ونزوئلا نشان نداده است. احساسات چپگرا یک‌عامل مهم محسوب می‌شود. اما اگر تغییری در رفتار دولت مادورو صورت نگیرد ونزوئلا به کوبایی دیگر در منطقه آمریکای لاتین تبدیل خواهد شد. از سوی دیگر راه ایجاد تغییر، خشونت‌های خیابانی نیست.

اگر آقای مادورو مایل است شرایط سامان یابد باید بدانند که ایجاد دو دستگی صرفا بر شدت خشونت‌ها خواهد افزود. همچنین نادیده گرفتن بخشی بزرگ از مردم به مشروعیت دموکراتیک دولت لطمه وارد خواهد کرد. مادورو باید آقای لوپز را آزاد کند، شبه‌نظامیان مسلح را از خیابان‌ها جمع کند، از سرکوب رسانه‌ها بپرهیزد و با مخالفان وارد گفت‌وگو شود. وضعیت وخیم اقتصادی کشور باید هر چه سریع‌تر سامان یابد. خشونت‌های کنونی تنها بر شدت وخامت اوضاع خواهد افزود. در این حالت حتی فقرای حامی مادورو نیز تغییر عقیده خواهند

داد.

هفته‌نامه اکونومیست