مالیاتی که به افزایش رشد می‌انجامد

منبع: اکونومیست

مترجم: دومان بهرامی راد

موضع نشریه اکونومیست در مورد مالیات کربن کاملا مشخص است. این نشریه از سال‌ها پیش از این مالیات به عنوان بهترین راه برای حل مسائل مربوط به گرمایش جهانی دفاع کرده است. ماه جاری اکونومیست به موسسه کمبریج اکونومتریکز، یک موسسه مدل‌سازی اقتصادی، سفارش داد که تاثیر مالیات کربن بر اقتصاد را در شرایط مشخص تخمین بزند. برای حفظ سادگی و اعمال تعدیل تدریجی، فرض کردیم که دولت می‌خواهد درآمدهای ناشی از این مالیات تا سال ۲۰۲۰ تا یک درصد تولید ناخالص داخلی برسد و دیگر سیاست‌های کاهش گازهای گلخانه‌ای (از قبیل عوارض سوخت، یارانه انرژی تجدیدپذیر، عضویت بریتانیا در طرح مبادله آلودگی اروپا- ETS- و غیره) منسوخ یا متوقف شود.

نتایج این مطالعه بسیار جالب توجه اند. نگرانی دائمی راجع به مالیات کربن این است که این مالیات‌ها به اقتصاد و کسب و کار صدمه می‌زنند، اما در شبیه‌سازی ما با وضع مالیات بر کربن در بریتانیا عملکرد اقتصادی این کشور بهبود یافت. با وجود اینکه مالیات بر کربن در این بررسی (که فرض شده در سال ۲۰۱۵ معادل ۳۱ پوند به ازای هر تن خواهد بود) به ایجاد درآمد مالیاتی‌ای معادل ۱۱ میلیارد پوند تا سال ۲۰۱۵ و ۱۸ میلیارد پوند تا سال ۲۰۲۰ منجر می‌شود اما در عین حال باعث می‌شود، که عملکرد اقتصادی نیز بهبود پیدا کند. در این مطالعه محاسبه شده که تولید ناخالص داخلی بریتانیا در صورت وضع چنین مالیاتی، تا سال ۲۰۲۰ معادل ۲/۱ درصد بیشتر خواهد بود.

فیلیپ سامرتون از موسسه کمبریج اکونومتریکز این پدیده را این گونه توضیح می‌دهد که زمانی که یک مالیات عمومی جایگزین یارانه‌های خاص و پرهزینه ای شود که برای توسعه انرژی تجدیدپذیر پرداخت می‌شود، بنگاه‌های بیشتری به استفاده از دستگاه‌های گازسوز روی می‌آورند و ایستگاه‌های پمپ گاز بیشتری ساخته می‌شود. به علاوه از آنجا که انرژی گاز ارزان تر از بسیاری از انرژی‌های دیگر از جمله انرژی باد است هزینه الکتریسیته کاهش پیدا می‌کند. این امر نیز به نوبه خود تولید را افزایش می‌دهد، در نتیجه تولید تا سال ۲۰۲۰ ۵/۲ درصد رشد می‌کند.

البته باید به این امر هم اعتراف کرد که همه چیز به این خوبی نیست. بریتانیا هم اکنون نیز ۴۰ درصد برق مورد نیاز خود را از سوخت گاز تولید می‌کند و همگی می‌دانیم که ذخایر گازی نیز پایان پذیر هستند. به علاوه این مالیات برای امنیت و تنوع عرضه فایده خاصی ندارد. مهم‌تر آنکه یکی از نتایج وضع این مالیات این است که قیمت گاز (محبوب ترین سوخت خانگی) افزایش پیدا می‌کند. متوسط قیمت سوخت داخلی بین سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۲۰ احتمالا حدود ۵/۰ درصد افزایش پیدا می‌کند. همچنین احتمال این که بریتانیا از ETS خارج شود بسیار پایین است. با توجه به نکته اخیر رابطه بین قیمتی که ETS برای کربن در نظر می‌گیرد و قیمتی که طراحان مالیات بر کربن در بریتانیا در نظر می‌گیرند باید مورد بررسی بیشتری قرار بگیرد. (شایان ذکر است که در مطالعه ما قیمت کربن بالاتر از قیمتی که ETS برای کربن در نظر گرفته تعیین شده است).

همانطور که پیش تر گفته شده ما در مطالعه خود درآمدهای مالیاتی ناشی از این طرح را معادل یک‌ درصد تولید ناخالص داخلی در نظر گرفتیم. طبق این شرایط انتشار گازهای گلخانه‌ای در سال ۲۰۲۰ معادل ۵۶۸ میلیون تن یعنی ۶ درصد بیشتر از رقمی خواهد بود که در صورت عدم اجرای این سیاست با آن مواجه می‌شویم. این نتیجه در نگاه اول شوکه‌کننده است.

البته آقای سامرتون دلیل آن را به خوبی توضیح می‌دهد. وی معتقد است که نتیجه انتشار بیشتر گازهای گلخانه‌ای افزایش قابل توجه رشد بریتانیا و همچنین درآمدهای مالیاتی بالاتر در سال ۲۰۲۰ خواهد بود. به علاوه طبق همین مطالعه اگر نرخ مالیات کربن کمی بالاتر در نظر گرفته شود، انتشار گاز گلخانه‌ای هم کاهش می‌یابد. این امر بدان معنی است که وضع یک مالیات کربن در هر صورت می‌تواند از ملغمه‌ای از سیاست‌ها که اکنون اجرا می‌شود کارآتر باشد.

مالیات بر کربن به عنوان یک ابزار مالی مزیت‌های عمومی قابل ملاحظه ای دارد. این مالیات ساده تر و عملی تر از اجرای درهم برهم سیاست‌هایی نظیر کاهش مالیات، طرح‌های تجارت آلودگی و تعهدات خرید است. به علاوه این اصل که آلوده‌کنندگان برای ضرری که به محیط زیست می‌زنند باید پولی پرداخت کنند به راحتی مورد قبول افکار عمومی قرار می‌گیرد. از نظر سیاسی نیز وضع مالیات بر تولید ستانده‌های نامطلوبی نظیر آلودگی نسبت به وضع مالیات بر فعالیت‌های مطلوبی نظیر کار کردن و کارآفرینی قابل قبول‌تر است.

همچنین با تعیین یک قیمت قابل اتکا برای کربن فعالان اقتصادی از اطمینان لازم برای سرمایه‌گذاری در تکنولوژی‌های سبزتر برخوردار می‌شوند. اما باید این نکته را هم در نظر گرفت که تاثیر این سیاست‌ها احتمالا بعد از سال ۲۰۲۰ خود را نشان خواهند داد.