تامین مالی نهادهای جهانی مشکل‌تر شده است

منبع: اکونومیست

مترجم: محمد مظفری نژاد

یکی از مقامات بانک جهانی تلاش این نهاد برای تضمین پرداخت سه تا پنج‌میلیارد‌دلار دیگر بابت سرمایه پرداخت شده (paid-in capital) را به عنوان روشی منحصر به فرد برای رفع تاثیر منفی بحرانی که ممکن است در هر نسل یک بار اتفاق بیفتد توصیف کرده است. بانک جهانی موافقت کرده که مبلغ ۹/۳۲‌میلیارد‌دلار را به کشورهای فقیر قرض بدهد. این رقم دو برابر و نیم رقمی است که سال گذشته پرداخت شد.

به خاطر همین اقدامات رابرت زولیک رییس بانک جهانی در اکتبر هشدار داد که اگر بانک جهانی با همین روند ادامه دهد تا میانه سال جاری دیگر توان وام‌دهی خود را از دست می‌دهد.

شایان ذکر است که در حال حاضر تلاش بانک جهانی برای یافتن منبع تامین مالی به دو دلیل پیچیده‌تر شده است. برخی کشورهای ثروتمند حامی بانک جهانی خودشان کسری بودجه زیادی دارند و باید تمام تلاش خود را صرف کنند تا این کسری را کاهش دهند. علاوه بر آن، دیگر بانک‌های توسعه چند جانبه(MDBs) نیز به دنبال نقدینگی هستند.

هیات بانک توسعه آسیایی (ADB) تایید کرد که پایه سرمایه خود را در آوریل گذشته به ۱۶۵‌میلیارد‌دلار افزایش داده است، این در حالی است که تنها ۴ درصد این افزایش به صورت سرمایه پرداخت شده بوده است.

سهامداران بانک اروپایی برای بازسازی و توسعه (EBRD) برای افزایش پنجاه درصدی ۲۰‌میلیارد یورو (۲۷‌میلیارد‌دلار) پایه سرمایه خود به یک توافق دست یافته است. این افزایش یک افزایش ۹‌میلیارد‌دلاری در سرمایه قابل درخواست (callable capital) را شامل می‌شود؛ به این معنی که کشورها نسبت به مبلغ خاصی متعهد می‌شوند، اما فورا آن را نمی‌پردازند.

اعضای آفریقایی بانک توسعه آفریقا می‌خواهند سرمایه این نهاد را به ۹۹‌میلیارد برسانند(۹۴ درصد سرمایه این بانک نیز قابل درخواست خواهد بود). بانک توسعه آمریکایی (IDB) و بانک جهانی قبل از اجلاس سالانه‌ای که به ترتیب در ماه مارس و آوریل برگزار می‌شوند، برنامه‌های نهایی افزایش سرمایه خود را نهایی کردند.

رقابت در جذب حامیان مالی بر این که MDBs تا چه حد بتواند پول جذب کند و این که چگونه قرار است این مبلغ جذب شود تاثیر گذاشته است. به عنوان مثال در حال حاضر بانک جهانی تنها به دنبال پول کافی است تا بتواند اجازه دهد که وام دهی‌اش به سطوح قبل از بحران بازگردد.

اکنون بانک جهانی می‌خواهد بیش از نیمی از سرمایه جدید خود را از کشورهای در حال توسعه جذب کند، زیرا قرار است به این کشورها نقش بیشتری داده شود. غلبه سرمایه قابل درخواست در طرح‌های MDB محیط غیردوستانه‌ای که در زمینه تامین مالی ایجاد شده را بازتاب می‌دهد.

تمام این بانک‌ها برای تمرکز بر افزایش کارآیی بسیار تلاش می‌کنند. MDB اظهار کرده که هزینه‌های اجرایی در هر یک میلیون‌دلار وامی که داده می‌شود بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹ معادل ۵۷ درصد کاهش پیدا کرده و به ۲۶۸۳۳‌دلار رسیده است، اما این رقم هنوز از ۱۹ هزار‌دلاری که بانک جهانی برای هر یک میلیون‌دلاری که در سال ۲۰۰۹ وام گرفت خرج کرد بسیار بیشتر است.

همچنین بانک جهانی سال گذشته بهره وام‌های خود را افزایش داد تا کشورهای ثروتمند را که اصرار می‌کنند این نهاد باید خودش بتواند درآمد بیشتری برای خودش ایجاد کند راضی نگه دارد.

تنظیم و در نظر گرفتن تقاضاها و ادامه دادن اصلاحات نهادی احتمالا تضمین می‌کند که هیچ کدام از MDB‌ها بدون نقدینگی نمانند حتی اگر مشکلات سیاسی به بار بیاید، اما نانسی بیردسال یکی از مقامات سابق MDB و بانک جهانی فکر می‌کند که یک تغییر جهت بنیادین مورد نیاز است. با وجود این که این موسسات تاکید بیشتری بر نتایج قابل اندازه گیری دارند اما تمرکز آن‌ها بر وام گرفتن است.

درصد پروژه‌های IDB که تاثیرشان به دقت ارزیابی شده بود بین سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۹ دو برابر شد، اما این تعداد همچنان بسیار کم است و تغییر این وضعیت می‌تواند یکی از موارد استفاده بحران باشد.