لذت‌جویی مجازی

مترجمان: نیلوفر کرانی‌زاده و امید شکیبا

بسیاری از جوانان ترجیح می‌دهند اوقات خود را به خوش‌گذرانی و لذت‌جویی بپردازند تا صرف فعالیت‌های سیاست کنند، اما تا چه مدت زمان اینگونه است؟ یکی از دلایل موفقیت باراک اوباما در مبارزات انتخاباتی، استفاده چشمگیر و موثر او از اینترنت، فضایی که جوانان برای برقراری ارتباط از آن استفاده می‌کنند، بود. استفاده خستگی‌ناپذیر طرفداران اوباما از بلاگ‌ها و سایت‌های شبکه‌سازی اجتماعی، به ایجاد شور و هیجان، جمع‌آوری پول، رای آوردن و برانگیختن هوشیاری سیاسی در تمامی آمریکا کمک کرد.

همه اینها نقطه عطفی در تاریخچه سیاسی اینترنت بود. لیکن دگرگونی و مهم‌تر از آن آزادی یافتن که از تاثیرات ارتباطات مدرن می‌باشد، در جوامعی که از آمریکا فقیرتر هستند و زندگی سخت‌تری دارند، چشمگیرتر بوده است. منظور کشورهایی است که رژیم‌های خودکامه، با عادات و رسوم خشک و انعطاف‌ناپذیری دارند و تا همین اواخر امکان آزادی عمل اندکی به نوجوانان می‌دادند.

پرسشی که در اذهان ناظرین اینترنت (کسانی که آثار و عواقب اینترنت را زیر نظر دارند) به وجود می‌آید، این است: وقتی وبگردهای جوان در معرض حقایق، دیدگاه‌ها، بینش‌ها و دامنه‌ای از گفت و شنودها که با ادراکات پدر و مادرشان بسیار تفاوت دارد قرار می‌گیرند، چگونه از این دستاوردها استفاده‌ می‌کنند؟ آیا سعی می‌کنند دنیا را تغییر دهند یا اینکه خیلی ساده درصدد لذت بردن از آنها برمی‌آیند؟

شواهد بسیار زیادی هست که جوانان دومی را انتخاب می‌کنند و کارشناسان، واژه جدید لذت‌جویی مجازی (cyber-hedonism) را برای توضیح دادن آن ابداع کرده‌اند. برخلاف میل آرمان‌گرایان، به نظر می‌رسد جوانان در بسیاری از کشورها از جریانات و کشمکش‌های سیاسی نسل‌های قبل دست کشیده‌اند و لذت‌های دیجیتالی را جایگزین آن کرده‌اند. تهیه انواع فیلم‌، موسیقی، داشتن ارتباط‌های لحظه‌ای و البته فرصت‌های جنسی،‌ برای آنها شادی‌بخش‌تر شده ‌است. یکی از مسائل جالب توجه در مورد لذت‌جویی مجازی در مقایسه با سیاست این است که کمتر احتمال می‌رود توجه صاحبان قدرت به این موضوع جلب شود.

دامنه سرگرمی‌های الکترونیکی برای جوانان از کاملا‌ بی‌خطر تا بی‌نهایت خطرناک جریان دارد. در نیجریه پرفروش‌ترین کتاب، کتابی با عنوان «جلب محبت از طریق پیام‌های فراموش نکردنی» برای نوجوانان است. جوان‌های هندی میل شدیدی به جست‌وجو در سایت‌های ازدواج برای پیدا کردن همسر مناسب خود دارند. تازه عروس‌ها که می‌خواهند با بازدید از اماکن مشهور نظیر تاج محل جشن بگیرند، می‌توانند به جای آن یک تور مجازی داشته باشند. در کشورهای ثروتمندتر آسیایی، نظیر کره جنوبی یا سنگاپور جوانان به قمار کردن به صورت آنلاین تمایل دارند و این مساله اغلب اعتیادآور می‌شود. البته لذت جویی مجازی نمی‌تواند جایگزین مکالمات و ارتباطات در زندگی واقعی شود، بلکه به نظر می‌رسد فقط بعضی موانع را از میان برمی‌دارد.

در کشور شیلی فرهنگ جوانی معروف به جنبش Pokemon پایه‌ریزی شده است که در آن، جوانان زیر بیست سال با مدل موهای عجیب، برای بوسیدن یا بیشتر دور هم جمع می‌شوند؟ همه اینها، همانند فعالیت‌های گروه‌های محافظه‌کارانه جوانان که مورد تایید نیستند، با استفاده از روش‌های الکترونیکی هماهنگ می‌شود.

در چین، دو سوم پاسخ دهندگان به یک نظرسنجی در مورد این پرسش که «آیا رابطه کاملا حقیقی از طریق اینترنت امکان‌پذیر است» پاسخ مثبت دادند، در مقایسه با آمریکایی‌ها که فقط یک پنجم چنین احساسی داشتند. ولی مسلما همه چینی‌ها از اینکه مسائلی به صورت مجازی داشته باشند، راضی نیستند: یک پزشک زنان که تلفن‌های ضروری مربوط به حاملگی در شانگهای را‌ پاسخ می‌دهد می‌گوید، نیمی از تلفن‌هایی که به او می‌شود، از جانب دخترهایی است که از طریق اینترنت پسرها را ملاقات کرده‌اند.

حقیقت این است که در بسیاری از کشورها دسترسی به مطالب و صور قبیحه بزرگ‌ترین عاملی است که مردهای جوان را به استفاده از اینترنت ترغیب می‌کند. در خاورمیانه و آسیای جنوب شرقی کسانی که برای نخستین بار وارد کافی‌نت می‌شوند، اغلب از مشاهده مشتریان مردی که به طرز عجیب صفحه کامپیوتر خود را از دید دیگران مخفی نگه می‌دارند، متعجب می‌شوند. صاحبان این کافه‌ها می‌دانند چه اتفاقی در حال رخ دادن است؛ اما آنها همچنین می‌دانند که برخورد با این مسائل و جلوگیری از آن،‌ باعث بی‌رونق شدن کار و کاسبی‌شان خواهد شد. در عربستان سعودی نیز که به شدت پیرو سنت‌های گذشته است، بیشترین موردی که بین نوجوانان از طریق تلفن همراهشان ردوبدل می‌شود، موارد شهوت‌انگیز است. رهبران سیاسی و تشکیلات دینی با توجه به خیزش لذت‌جویی مجازی در وضعیت بغرنجی قرار گرفته‌اند: آیا از مسیر جوانان خود پیروی کرده یا سعی کنند با شیوه‌های خاص آنها را از کامپیوتر دور کنند.

در آسیا، برخی از سیاستمداران تلاش کرده‌اند خود را موافق با این امر نشان دهند و از لذت‌گرایی اینترنتی به نفع خود بهره ببرند. در انتخابات سال قبل در تایوان، کاندیداها برای تظاهر به دوستدار اینترنت و جوانان بودن با یکدیگر رقابت می‌کردند. یکی از نامزدهای انتخابات، عضوی از افراد گروه موسیقی هوی متال را برای سخنرانی استخدام کرد و مجموعه‌ای از آگهی‌های تبلیغاتی را بر روی یوتیوب که سایت اشتراک‌گذاری فیلم‌های ویدئویی است، فرستاد. او از اینکه در مورد یک فیلم غیراخلاقی معروف، به طرز صریحی اظهارنظر کند، هیچ هراسی نداشت.

در کشورهای خودکامه مثل روسیه و چین، که در حال بالا بردن استانداردهای زندگی مردم هستند تا این اواخر نادیده گرفتن و آزاد گذاشتن لذت‌جویی مجازی، نمونه‌ای از به اصطلاح پیمان فاوستی بود که صاحبان قدرت به جامعه ارائه می‌کردند: ما اجازه می‌دهیم شما از هر طریقی که مایلید حتی اگر مغایر با سنت‌های قدیمی باشد به خوش‌گذرانی بپردازید، تا وقتی که به سیاست کاری نداشته باشید؛ اما حالا که شرایط اقتصادی دچار بحران شده است، آیا جوانان همچنان خود را از جریان این مسائل دور نگه خواهند داشت؟

منبع: اکونومیست