چرا دقیقا الان صادرات می‌ارزد؟

منبع: وبلاگ «لذت یادگیری اقتصاد»

دوستم محمد قبلا مقاله‌ای[۱] نوشته بود در دنیای‌اقتصاد و سعی کرده بود نشان بدهد که چرا افزایش نرخ ارز یا همان گران شدن قیمت دلار در نهایت به نفع تولیدکننده‌هایی است که کالاهای صادراتی تولید می‌کنند. خلاصه مقاله‌اش نیز در پاراگراف آخر بود؛ آنجا که نوشته بود: «برگردیم به سوالی که این مقاله با آن شروع شده است. آیا دلار گران برای تولید داخلی مضر است؟ جواب آن است که حتی اگر همه مواد اولیه تولیدکننده داخلی وارداتی باشد، نرخ ارز بالاتر قدرت رقابت تولیدکننده داخلی را در مقابل تولیدکننده خارجی افزایش می‌دهد، در نتیجه دلار گران برای تولید داخلی مفید است. در عین حال عدم قطعیت فعلی و نظام دو نرخی بازار ارز، تولیدکننده‌ها را در بلاتکلیفی قرار داده و امکان برنامه‌ریزی بلندمدت را سلب می‌کند…»

با اینکه مثال‌های این مقاله مثال‌های نسبتا ساده و قابل فهمی هستند، اما اخیرا با مثالی برخورد کردم که به نظرم این پدیده اقتصادی را به سادگی نشان می‌دهد. روزنامه سان دیلی اخیرا در مقاله‌ای این خبر را منتشر کرده است که فوتبالیست‌های خارجی شاغل در فوتبال ایران در حال ترک این کشور هستند. چرا؟ چون قراردادی که آنها با باشگاه‌ها امضا کرده‌اند به دلار بوده و با افزایش قیمت دلار، باشگاه‌ها توانایی پرداخت مبلغ قرارداد را ندارند. (خوشبختانه ارز دولتی فوتبالیستی نداریم!) فابیو جانواریوی استقلال مورد اصلی این اتفاق است که به کشورش بازگشته! فریدون زندی هم رفته تا در قطر بازی کند.

داستان به نظر خیلی ساده است. با افزایش قیمت دلار، قیمت نسبی کالاهای خارجی به کالاهای داخلی زیاد می‌شود. مثلا اگر قبلا قیمت فابیو جانواریو و جواد نکونام با تبدیل ریال به دلار هزار تومانی یکی بود، الان جانواریو سه برابر جواد قیمت دارد! بنابراین تمایل باشگاه‌ها به داشتن بازیکن خارجی کم می‌شود (کاهش واردات). از آن مهم‌تر، تمایل باشگاه‌های خارجی به جذب بازیکن‌های ما بیشتر می‌شود چون بازیکن‌های ما ارزان‌تر شده اند. اگر فریدون زندی برای بازی در قطر یک میلیارد تومان پول می‌خواهد، قبلا باشگاه قطری باید به او یک میلیون دلار می‌‌داد اما الان می‌تواند با سیصدهزار دلار او را راضی کند. بنابراین صادرات بازیکن افزایش می‌یابد.

بخش آخر داستان هم این است که الان یک تجارت خیلی خوب برای باشگاه‌ها می‌تواند «تولید بازیکن» باشد. درآمد فروش یک بازیکن به کشورهای حوزه خلیج‌فارس یا اروپا الان حدود سه برابر بیشتر شده و بازیکن‌های ما با کیفیت یکسان، الان قیمت پایین‌تری در بازار جهانی می‌توانند داشته باشند (با این فرض که در نهایت «ریال» هست که برای باشگاه مهم است و نه دلار). بنابراین صنعت تولید بازیکن قطعا ضعیف‌تر نخواهد شد و با احتمال خیلی خوبی قوی‌تر خواهد شد. احتمالا در فصل نقل و انتقالات بعدی صادرات بازیکن افزایش محسوسی خواهد داشت. این داستان را می‌توان به همین سادگی به بسیاری از کالاهای تجاری بسط داد.

پاورقی:

۱- محمد مروتی، تولید داخلی و نرخ ارز، دوشنبه ۵ تیر ۱۳۹۱