بیمار چینی دکتر کینز

مترجم: مجید روئین پرویزی

ممکن است اهمیت بسته محرک مالی چین کمتر از آنچه به نظر می‌رسد باشد؛ ولی با این حال باید آن را غنیمت شمرد! در مقابل این پرسش که چین چه اقدامی برای نجات جهان از بحران مالی می‌تواند انجام دهد، مقامات چینی این روزها پاسخ دندان‌شکنی دارند: بزرگ‌ترین کمک چین به اقتصاد جهانی این خواهد بود که اقتصاد خود را به سلامت پیش برد. خیلی راحت می‌توان این اظهارنظر سنتی را بهانه‌ای برای انفعال دانست. ولی به دو دلیل عمده، نباید چنین کرد. اول اینکه از یک دید کلی این سخن به جایی است. تداوم رشد سریع اقتصاد چین به حال رکود کشورهای غنی بسیار مفید خواهد بود و دوم، همین اعلام ارائه بسته محرک مالی عظیم نشان می‌دهد دولت در صدد است تا آنچه را می‌تواند برای سرپا نگاه داشتن موتور اقتصاد کشورش انجام دهد.

محرک پیشنهادی ممکن است در عمل رقمی بسیار کمتر از آنچه در تیتر خبرها ۴هزار میلیارد یوآن (۵۸۶میلیارد دلار) در طول دو سال اعلام شده بوده باشد، زیرا این رقم در صورت تحقق با احتساب نرخ رشد سالانه GDPا ۱۴درصدی، بزرگ‌ترین محرک اقتصادی زمان صلح در طول تاریخ خواهد شد. اعلان مبهم این مبلغ، ممکن است شامل ارقام بزرگی که هم اکنون در بودجه تعبیه شده‌اند نیز باشد. لیست ده موردی اولویت‌های اعلام شده تقریبا شامل همه چیز از افزایش قیمت خرید گندم گرفته تا افزایش مالیات شرکت‌ها به واسطه کاهش مالیات بر ارزش افزوده و ایجاد تغییر و تحولات عظیم زیرساختی، مراقبت‌های پزشکی، آموزش و حفاظت از محیط‌زیست می‌شود.

با این حال، حتی اگر این لیست آرزوهای یک ملت به بابانوئل نیز باشد، گام بزرگی در جهت صحیح است. این بسته نشان می‌دهد سران چین پی به خطرات موجود برده و ظرفیت مالی و استقراضی کافی برای مقابله با آن را دارند و از همه مهم‌تر این بسته پیامی سیاسی ارسال می‌کند مبنی‌بر اینکه چینی‌ها آماده انجام اقدامات لازم هستند. کاهش رشد اقتصادی هم اکنون در چین در حال وقوع است و سال آینده حتی می‌تواند بدتر نیز بشود. پس از سال‌ها تجربه ارقام رشد دو رقمی، حتی یک رشد ۶درصدی نیز می‌تواند نزد مردم چین نشانه وخامت اوضاع تلقی شده و باعث تشدید تنش‌های اجتماعی گردد.

رهبران چین معتقدند برای اجتناب از وقوع آثار رنج‌آور بیکاری حداقل به یک نرخ رشد ۸درصدی نیاز است- در حالی که حتی امسال، هزاران بنگاه کوچک در این کشور ورشکست شده‌اند. در مورد اهمیت هزینه کرد در زیرساخت‌ها و تشویق مصرف داخلی برای حفظ روند رشد، حق با آنها است. چین، ژاپن دهه نود نیست، که به سمت ناکجاآباد برود. چین هنوز کشوری فقیر است که شبکه‌های ریلی و جاده‌ای آن ظرفیت زیادی برای بهبود دارند- البته اگر پول‌های مذکور به واقع در این مسیرها هزینه شوند، نه ایجاد تالارهای پر زرق و برق و سایر بناهای تجملی برای مقامات فاسد محلی! همچنین این بسته می‌تواند با هدایت منابع به سوی فقرا و سیستم‌های آموزشی و بهداشتی، فرآیند منحط جهانی را که هم اکنون باعث می‌شود پس‌اندازهای کشاورزان فقیر چین در عمل صرف تامین منابع اعتباری زیاده از حد برای مصرف‌کنندگان غربی شوند، اصلاح نماید.

به جای اوراق خزانه (T-bills)، به آنها تامین بازنشستگی، مراقبت پزشکی و زمین بدهید

در اقتصادی که در حال حاضر بسیار وابسته به صادرات است. اگر ۸۰۰میلیون چینی که در روستاها زندگی می‌کنند، تشویق شوند بیشتر پول خود را مصرف کنند تا پس‌انداز، آنگاه افزایش مصرف داخلی کمک زیادی به رونق اقتصادی چین خواهد کرد. ولی به نظر می‌رسد عزم دولت در انجام این جابه‌جایی ساختاری جزم نیست: زیرا دولت در این گیر و دار ابزارهایی را نیز برای یارانه‌دهی به صادرات در نظر گرفته است. همچنین اقدامات اندک دولت برای رفع نگرانی‌ها، باعث شده است مردم چین همچنان به نگهداری پول نقد: برای اموری نظیر پرداخت صورت حساب‌های غیرمترقبه پزشکی، پرداخت هزینه‌های برخورداری فرزندانشان از آموزش مناسب، تامین بازنشستگی و غیره تکیه داشته باشند . به ویژه میزان هزینه کرد دولت در ارائه مراقبت‌های پزشکی، با وجودی که بسیار پایین بوده و کمتر از یک‌درصد GDP را تشکیل می‌دهد، در این بسته مورد توجه چندانی قرار نگرفته است.

همچنین هیچ تلاشی برای اعمال اصلاحاتی که بیشترین اثر را بر افزایش درآمد روستاییان خواهند داشت انجام نشده است. اقداماتی از قبیل: اعطای حقوق بیشتر به کشاورزان نسبت به گرانقدرترین دارایی‌شان، یعنی زمین‌های کشاورزی. اجازه ۳۰ساله زمین ضمن آنکه احساس امنیت آنها را کاهش می‌دهد، امکان گروگذاری زمین در ازای دریافت وام را نیز از آنها سلب می‌نماید. حزب کمونیست ماه گذشته از طرح جدیدی در مورد شیوه مالکیت زمین خبر داد. این طرح پتانسیل‌های خوبی داشت. بحران مالی جهان باید به بالفعل شدن این پتانسیل‌ها کمک کند.

منبع: اکونومیست