آیا تحریم نفت ایران از سوی اروپا تصمیمی اقتصادی است؟

مترجم: فرهاد نجف‌زاده

منبع: لوموند

به نظر می‌رسد اتحادیه اروپا آماده است که هر آنچه در توان دارد به کار گیرد تا ایران از برنامه اتمی‌خود دست کشد. سناریوی تحریم واردات نفت ایران توسط کشورهای اروپایی، در گردهمایی اعضای اتحادیه تصویب شد. برنارد هوکارد مدیر پژوهش در «مرکز ملی پژوهش‌های علمی» فرانسه (CNRS) اعتقاد دارد که این تصمیمی‌است دارای «اهمیت سیاسی»، لیکن پیامدهای اقتصادی آن ضعیف خواهد بود. نظریات او را در زیر می‌خوانیم.

عواقب اقتصادی تحریم نفت ایران برای اروپا چه خواهد بود؟ و برای فرانسه؟

هم اکنون، بین ۵ تا ۶ درصد واردات نفت اتحادیه اروپا از ایران است. در نتیجه بازار اروپا، بازار کوچکی برای ایران است. به عنوان مثال، فرانسه فقط ۳ درصد نفت خود را از ایران وارد می‌کند. برای دیگر کشورها، همچون ایتالیا، اسپانیا و یونان که به ترتیب ۱۳ ، ۱۵ و ۳۰ درصد واردات نفت آنها از ایران می‌باشد زمان بیشتری نیاز است تا جایگزین‌های دیگری پیدا کنند. یک مهلت شش ماهه لازم خواهد بود تا این تحریم عملیاتی شود. به هر حال برای فرانسه پیامدهای مستقیم تحریم محدود خواهد بود. اتحادیه اروپا می‌تواند کمبود را بلافاصله با واردات نفت از عربستان یا آفریقا تامین کند. بنابراین اتخاذ تصمیم در خصوص تحریم نفت ایران توسط اروپا یک اقدام نمادین دیپلماتیک است.

آیا این تصمیم برای ایران یک تاثیر قوی خواهد داشت؟

برای تهران این تصمیم به لحاظ سیاسی مهم است. اما پیامدهای اقتصادی آن بسیار محدود خواهد بود. ایران به هر ترتیب به فروش نفت خود ادامه خواهد داد، به چین که در حال حاضر اولین خریدار نفت ایران است، همین طور به هند و کره که تمایل خود را نسبت به خرید نفت از ایران هم‌اینک ابراز کرده‌اند. اما این بحران خطر آن را دارد که باعث افزایش قیمت نفت شود، رخدادی که ایران را قادر می‌سازد تا بهره بیشتری ببرد و این تاثیر غیر مستقیمی‌است که ما به عنوان مصرف‌کننده باید متحمل شویم.

ارزیابی میزان افزایش قیمت برای ما امکانپذیر نیست، لیکن بازار نفت نسبت به عوامل روانی فوق‌العاده حساس است، بنابراین تعجب‌انگیز نخواهد بود که قیمت نفت به بشکه‌ای ۲۰۰ دلار برسد. از سوی دیگر چنین تحریمی ‌می‌تواند ایران را به افزایش نمایش قدرت در تنگه هرمز وادار سازد. در واقع ایران پذیرای خطر باخت - باخت می‌شود، «شما با توسل به مقررات حقوقی نفت ما را بلوکه می‌کنید، ما هم نفت شما را با امکانات نظامی‌بلوکه خواهیم کرد.» یک نمایش قدرت که آن هم بر قیمت نفت بی‌‌تاثیر نخواهد بود.

آیا تحریم جهانی ایده‌ای کاملا واهی است؟

امروزه، این چین است که اقتصاد ما را در دست دارد و نه برعکس و چین همچون همسایه اش هند امکاناتی در اختیار دارد تا در برابر فشار اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها مقاومت کند. در نتیجه، تهدیدات دیپلماتیک نسبت به این کشورها کاملا خیال‌پردازی است.

موضوع این تحریم پیش از همه یک نمایش سیاسی است. امروز اروپا می‌گوید «ما نفت ایران را که دارای بیشترین اهمیت برای این کشور است تحریم می‌کنیم» (براساس برآوردها۸۰ درصد اقتصاد ایران بر نفت تکیه دارد). اما تحریم‌هایی که از سی سال پیش تا کنون علیه ایران اعمال شده کارآمد نبوده و ایران برنامه اتمی‌خود را دنبال می‌کند.

معلوم نیست که این تحریم چه تاثیر دیگری خواهد داشت، جز آنکه نظام ایران را به نحو موثرتری ناخشنود سازد.