آیا این آخرین خشکسالی در شاخ آفریقا خواهد بود؟

سام درایدن *

مترجم: میلاد محمدی **

منبع: پروجکت سیندیکیت ***

آخرین وعده‌ داده شده توسط رهبران آفریقایی و جامعه‌ بین‌الملل مبنی بر اعطای ۳۵۰ میلیون دلار برای کمک به افراد قحطی‌زده‌ واقع در شاخ آفریقا که شمارشان به بیش از ۱۳ میلیون می‌رسد، نیاز به سرمایه‌گذاری و توجه مستمر به منظور جلوگیری از تراژدی فعلی و مرگ و میر و آسیب رسیدن به افراد بیشتر را خاطرنشان می‌کند، اما اگرچه کمک خیلی بیشتری برای برطرف کردن نیازهای فعلی قربانیان قحطی در حال حاضر باید تامین شود، ما هم‌اکنون باید به فکر راه حل‌های بلندمدت برای پیشگیری از رسیدن به چنین نقطه‌ بحرانی در آغاز وقوع آن هم باشیم. خیلی از مردم قحطی را به مثابه نیروی قهری طبیعت و کاملا خارج از اراده ما تلقی می‌کنند، ولی تنها عامل بروز قحطی، طبیعت نیست. آنها رخدادهای پیچیده‌تری هستند که ریشه در حکومت، امنیت، بازار، آموزش و زیرساخت‌ها دارند، همه‌ اینها می‌توانند تاثیرگذار باشند.

از جمله ابزارهای ما برای مقابله با نقاط بحرانی غذایی سرمایه‌گذاری‌های هوشمندانه و بلندمدت در کشاورزی هستند. سه چهارم جمعیت فقیر جهان غذا و درآمد خود را از کشاورزی در زمین‌های کوچک به دست می‌آورند و اغلب این کشاورزان با زمین‌های ناچیز، زنان هستند. آنها فرصتی برای اشتباه ندارند، بنابراین مستلزم این هستند که شانس‌شان برای تولید محصول افزایش پیدا کند. وقتی این کشاورزان بیشتر تولید کنند و درآمد بیشتری کسب کنند، عکس‌العمل‌شان در برابر شوک‌هایی مانند شرایط نامساعد آب و هوا بهتر می‌شود و می‌توانند خود و خانواده‌هایشان را در مسیر خودکفایی قرار دهند.

در سال ۲۰۰۸، وقتی بهای غذا به سرعت افزایش پیدا کرد، قحطی در اتیوپی گسترش یافت و ۱۴ میلیون نفر در شاخ آفریقا در معرض خطر قرار گرفتند. در آن موقع بنیاد «آکسفام آمریکا»، که توسط بیل و ملیندا گیتس پشتیبانی می‌شود، یک واکنش دو مرحله‌ای به بحران پیش‌آمده را سازماندهی کرد. گام نخست روی ۲۲۵هزار نفر از کشاورزان بسیار آسیب‌پذیر اتیوپی متمرکز بود و به آنان چیزی که بسیار محتاج آن بودند، یعنی غذا را می‌رساند. دومین اقدام سازماندهی پروژه‌های پول در برابر کار برای ساخت سد، مسیرهای آبرسانی، راه‌ها و چیزهایی از این دست بود تا به این افراد کمک شود مزارع کوچک‌شان را ارتقا دهند و توان بازگشت‌پذیری‌شان را در برابر خشکسالی‌های آینده بهبود ببخشند.

وقتی در سال جاری قحطی دوباره ظاهر شد، این سرمایه‌گذاری‌ها جواب دادند. به جای نیاز به کمک غذایی، بسیاری از خانواده‌های کشاورز قادر بودند که با طبیعت ناملایم مقابله کنند و منتظر آینده باشند.

مثالی که زدیم موردی فارغ از بقیه چیزها نبود. باید از اقدامات رهبران کشورهای آفریقایی برای ارجحیت بخشیدن به توسعه کشاورزی و تلاش‌های خستگی‌ناپذیر خیلی از سازمان‌های بین‌المللی سپاسگزار بود. کارهای آن‌ها باعث شد بهبود واقعی در برابر گرسنگی و فقر در این قاره ایجاد شود.

برای مثال در کشور غنا، هم فقر و هم گرسنگی در عرض ۲۵ سال گذشته با تمرکز بر روی سرمایه‌گذاری در کشاورزی با سرعت زیادی کاهش یافتند. نتیجه آن امروزه رونق بخش کشاورزی در این کشور است که سالانه رشدی بیش از ۵ درصد دارد و سطح گرسنگی در این کشور در بازه بین ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۴ نزدیک به ۷۵درصد نزول یافت.

اتیوپی هم گام‌های بلندی در تغییر سیاست‌های کشاورزی و سرمایه‌گذاری بیشتر در تولید محصولات با اهمیت بیشتر برای کشاورزان فقیر و علاوه بر آن صرف کمک‌های بیشتر برای تقویت بازدهی تولید محصول در طی چند سال گذشته برداشته است.

چندین محصول اصلی کشاورزان را در برابر شرایط دشوار آب و هوایی یاری دادند. برای مثال، انواع ذرت‌های مقاوم در برابر خشکسالی در حال حاضر بیش از دو میلیون نفر از کشاورزان فقیر در آفریقا را سود می‌رسانند. در حوالی سال ۲۰۱۶، انتظار می‌رود محصولات ذرت تا ۳۰ درصد افزایش یابند که این امر تعداد ۴۰ میلیون نفر از اهالی ۱۳ کشور جنوب صحرای آفریقا را در تامین زندگی خود یاری می‌دهد.

پروژه‌های دیگر- از جمله آنان که توسط نهادهای «غذارسانی آینده ایالات متحده»، «کشاورزی جهانی»، «برنامه امنیت غذایی» و سازمان‌هایی مانند «اتحاد برای انقلاب سبز در آفریقا» پشتیبانی می‌شوند- به دنبال یافتن راه‌های جدید برای حمایت از کشاورزان جزء در جهان در حال توسعه هستند.

در دوران بحث‌های شدید روی بودجه‌های مالی، مردم سراسر جهان باید به یاد داشته باشند که این پروژه‌ها نه تنها جان انسان‌ها را نجات داده، سطح زندگی را ارتقا بخشیده و ثبات را تضمین می‌کنند، بلکه در درازمدت پول کمتری را هم صرف خود می‌کنند. برآوردها نشان می‌دهد که اعانه‌های مربوط به شرایط اضطراری حدود هفت برابر بیشتر از اقدامات پیشگیرانه هزینه‌بر هستند.

این امر به این دلیل است که چرا برای سازمان‌های کمک‌دهنده بین‌المللی و دولت‌های آفریقایی، استمرار برنامه‌های پشتیبانی اهمیت بیشتری دارند. این طرح‌ها به کشاورزان جزء، کالاهای کشاورزی، ابزارهای بهبود کیفیت و بازارهای قابل اتکایی را که آنها برای خودکفا شدن نیاز دارند می‌دهند. برای همه ما مهم است که مطمئن شویم این قحطی هولناک آخرین مورد از این فجایع باشد.

* سام درایدن مدیر «طرح توسعه‌ کشاورزی» در بنیاد خیریه «بیل و ملیندا گیتس» است.

** Multimilad@yahoo.com

*** متن کامل انگلیسی این مقاله، در آدرس اینترنتی زیر قابل دسترسی است:

https://www.project-syndicate.org/commentary/dryden۱/English https://www.project-syndicate.org/commentary/dryden۱/English