پیامدهای اقتصادی جنگ جهانی دوم
جنگ جهانی دوم برای ایران پیامدهای اقتصادی بسیاری به همراه داشت بهطوریکه محمدعلی کاتوزیان در کتاب «اقتصاد سیاسی ایران: از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی» درباره گسیختگی و نابسامانی اقتصادی ایران پس از اشغال متفقین مینویسد: «پیامدهای اقتصادی اشغال ایران ویرانکننده بود. متفقین به مواد غذایی، توتون، مواد خام و جز اینها برای مصارف نیروهای خود در ایران و سایر نقاط نیاز داشتند. از این رو دولت ایران را عملا وادار کردند تا این منابع اقتصادی را در اختیارشان قرار دهد. این اقدام با استفاده از سیاست پولی و به ویژه کاهش ارزش پول ایران، بسط عرضه پول و افزایش اعتبارات انگلیس و شوروی به انجام رسید. به زبان ساده، کل قضیه، یعنی کاهش ارزش پول، انتشار اسکناس و اعطای وام به انگلیس و شوروی دزدی مسلحانهای بود از ملتی بسیار ضعیف و فقیر...»
مخبرالسلطنه هدایت نیز در کتاب «خاطرات و خطرات» درباره اوضاع اقتصادی دوران اشغال ایران و پس از آن، چنین مینویسد: «ملت گرفتار تنگی و گرانی نرخها،... دولت را مجبور به چاپ کاغذ کردند و خریدهای خودشان را به پول مملکت برگزار کردند و گفتند در مقابل، طلا ذخیره کرده آخر سر قرض خودمان را میپردازیم. مقداری هم طلا به بانک رساندند. مبالغ گزاف طلبکار ماندیم، که روسیه در مقابل تا امروز که دهم فروردین ۱۳۲۷ است کوراوغلی میخواند و آمریکا جنس میپردازد غالب بیمصرف. هنوز نرخها بالاست؛ مردم در زحمت و نگرانی...»
در مقاله «ایران در جنگ جهانی دوم» به قلم محمود قرآنینوشاد میخوانیم: «ایران در فصل سوم پیمان تحمیلی اتحاد سهگانه تعهد سپرده بود برای مقاصد متفقین «جمیع وسایل ارتباطی را در خاک» خود در اختیار آنان قرار دهد. این وسایل عبارت بودند از: راههای آهن و راهها و رودخانهها و میدانها و هواپیمایی و بنادر و لولههای نفت و تاسیسات تلفنی و تلگرافی و بیسیم. این بند هم تفسیرپذیر بود و هم اشغالگران سعی میکردند گستره آن را بیش از آنچه در پیمان آمده بود، توسعه دهند. از همین رو تعهدات دولت ایران از تاسیسات مربوط به وسایل ارتباطی، به ساختمانها و اماکن متعدد تسری مییافت. حال اگر واگذاری فرودگاه مهرآباد به انگلیسیها و در اختیار داشتن فرودگاه دوشان تپه توسط متفقین با توجه به پیمان توجیهپذیر مینمود.»