نقش بندر بصره در روابط ایران و عثمانی
خلیج‌فارس و مناطق کرانه‌ای و پس کرانه‌ای پیرامون آن و از جمله بندر بصره، به علت موقعیت جغرافیایی و کارکرد اقتصادی و سیاسی، از جمله مهم‌ترین مناطق حساس و تاثیرگذار در روابط سیاسی ایران و عثمانی از زمان صفویه تا دوره پهلوی به‌شمار می‌آمد.
موقعیت این بندر نه تنها در اقتصاد این مراکز، بلکه در روابط سیاسی و حتی دگرگونی مسیرهای دریانوردی در خلیج‌فارس موثر بوده است. بندر بصره از اواخر دوره صفویه و سپس از عهد افشاریه و زند، رفته‌رفته به کانون تجاری مهمی در شمال خلیج‌فارس تبدیل شد. حضور ترکان عثمانی در بصره و تبدیل آن به یک پایگاه برای عثمانی‌ها نه تنها در تاریخ روابط ایران و عثمانی به یک عنصر مهم تبدیل شد، بلکه جایگاه سیاسی این بندر در دوره قاجار و پهلوی نیز در کیفیت و کمیت روابط سیاسی ایران و عثمانی تاثیرگذار شد.
