ترک اعتیاد

محمدحسین رحمتی*

این ستون مثال‌هایی ساده‌ از کاربرد آموزه‌های اقتصاد در زندگی روزمره است و نشان می‌دهد که در هر رویدادی استفاده از مفاهیم اقتصادی به فهم بهتر مساله کمک می‌کند. در شماره ۶۲ مجله راهبردی چشم‌انداز ایران، مصاحبه‌ای انجام شده‌ است با یکی از معتادین سابق که ترک اعتیاد کرده و الان در موسسه‌ای برای ترک اعتیاد فعالیت می‌کند. یکی از مشاهده‌های مرسوم آن است که معتادین به دفعات زیادی اقدام به ترک می‌کنند، و لی مجددا به اعتیاد روی ‌‌می‌آورند. آنچنان که در مصاحبه گفته شده مصرف مواد مخدر در ابتدا بسیار مفرح‌بخش است، ولی به مرور مصرف آنها چندان لذت‌بخش نیست و این آدمی است که وابسته به مواد شده است.

در این موقعیت و به‌دلیل کاهش لذت برخی معتادین دست به ترک مواد می‌زنند و برخی دیگر از معتادین به هروئین یا مواد قوی‌تر رومی‌آورند. افرادی که ترک می‌کنند پس از بهبودی اولیه، با مصرف دوباره همان مواد قبلی لذت بسیار کسب می‌کنند و لذا دوباره به مواد رو می‌آورند. بر اساس این مصاحبه سرزنش نزدیکان یک عامل مراجعه مجدد به مواد است چرا که معتادین تازه ترک کرده از زندگی بدون مواد مطلوبیت چندانی به‌دست نمی‌‌آورند.

از سوی دیگر معتادینی که به هروئین رومی‌آورند احتمال کمتری برای ترک دائمی دارند. تنها راه ترک دائمی مواد تدارک شرایط زندگی به نحوی است که فرد معتاد پس از ترک، از زندگی مطلوبیت حاشیه‌ای بیشتری نسبت به اعتیاد مجدد ببرد. مثال‌هایی که فرد ذکر می‌کنند عبارتند از همراهی با خانواده، روابط جنسی، غذای مناسب که فرد معتاد در زمان اعتیاد لذت چندانی از اینها نمی‌‌برد. این مصاحبه به روشنی بر این اصل اقتصادی اشاره می‌کند که معیار مهم در تصمیم‌گیری، مطلوبیت نهایی است.

بر اساس این منطق اقتصادی، راه‌حل دیگری که می‌توان ارائه داد کاهش لذت نهایی استفاده مجدد از مواد مخدر برای افرادی است که از اعتیاد دست کشیده‌اند. این دقیقا روشی است که دارویی به نام متادون عمل می‌‌کند. به زیان معتادان این دارو «ولع» استفاده از مواد مخدر را از بین می‌برد و فرد دیگر «کشش» چندانی برای بازگشت به مواد مخدر را ندارد.

نظر به اینکه اعتیاد می‌تواند اثرات برونریز زیادی بر خانواده و جامعه بگذارد، اقتصادی است اگر دولت به تولید این داروها یارانه بدهد تا هزینه این داروها کاهش یابد و در نتیجه مصرف آنها افزایش یابد. وجود دارویی به نام متادون و همچنین آگاه‌سازی معتادین از چنین روش درمانی، احتمال رویکرد معتادین به هروئین را کاهش خواهد داد، چرا که ایشان به ترک دائمی در آینده امیدوار می‌شوند.

*دانشجوی دکترای اقتصاد دانشگاه آستین

Mh.rahmati@gmail.com