چین؛ جایگزین آلمان در اروپا؟

براساس گزارشی از بلومبرگ، با این همه، امروزه خود آلمان نیز در گرداب چالش‌های اقتصادی گرفتار آمده است. صنایع کلیدی این کشور، نظیر صنایع شیمیایی و خودروسازی، زیر فشار رقابت سنگین چین قرار دارند و برلین در تقلا برای احیای موتور رشد اقتصادی خویش است. این رخوت صنعتی، زنگ خطری جدی برای اروپای مرکزی است؛ منطقه‌ای که شریان‌های تولید و صادراتش همچنان با آلمان گره خورده است. با این ‌حال، تحول غیرمنتظره‌ای در حال شکل‌گیری است: برخی از کشورهای این حوزه به‌جای رویارویی با چین، بر آن شده‌اند تا با جذب سرمایه‌های پکن، از گسترش و شتاب اقتصادی آن به نفع خود بهره ببرند.

گروه ویشگراد شامل لهستان، مجارستان، اسلواکی و جمهوری چک، بیش از هر نقطه دیگری در اروپا، در معرض موج سیاست‌های تجاری چین قرار گرفته است. تولیدکنندگان چینی با تکیه بر یارانه‌های دولتی، خودروهای برقی مقرون‌به‌صرفه و ماشین‌آلات پیشرفته را روانه بازار اروپا کرده‌اند؛ جریانی که مستقیما تولیدات با «ارزش افزوده بالا» را که ستون فقرات اقتصاد اروپای مرکزی است به چالش می‌کشد. با این وجود، اقتصاددانان بر این باورند که پیامدهای این «شوک تجاری نوین چین» پیچیده‌تر از آن است که بتوان آن را صرفا یک تهدید انگاشت. از همین رو، چند کشور اروپای مرکزی تصمیم گرفته‌اند راه همگرایی با پکن را در پیش بگیرند. مجارستان در این راهبرد پیشتاز بوده و با جذب‌ میلیاردها یورو سرمایه‌گذاری، کوشیده است تا خود را به شاهراه ورود شرکت‌های چینی به اتحادیه اروپا تبدیل کند. اسلواکی نیز با گام‌هایی مصمم پا در همین مسیر نهاده و نشانه‌هایی از تمایل جمهوری چک نیز به این تغییر جهت دیده می‌شود. اسلواکی با اشتیاق در پی جذب غول‌های صنعتی چین است. در شرایطی که یکی از خودروسازان تراز اول چین در حال ارزیابی مکان‌هایی در اروپا برای احداث کارخانه جدید خود است، اسلواکی سخت می‌کوشد تا این پروژه را از آن خود کند. هم‌اکنون نیز دو مورد از بزرگ‌ترین پروژه‌های سرمایه‌گذاری این کشور با پشتوانه سرمایه چینی پیش می‌رود: شرکت خودروسازی ولوو (که تحت مالکیت گروه چینی جیلی است) در حال احداث کارخانه خودروهای برقی به ارزش ۱.۳‌میلیارد یورو در نزدیکی شهر کوشیتسه است، و شرکت باتری‌سازی چینی «گوتیون» نیز بیش از ۱.۲‌میلیارد یورو در راه‌اندازی کارخانه باتری‌سازی سرمایه‌گذاری کرده است. هرچند لهستان در قبال چین رویکردی محتاطانه‌تر در پیش گرفته، اما حتی ورشو نیز توان چشم‌پوشی از تجارت و فناوری این کشور را ندارد؛ چرا که این دو مولفه روزبه‌روز عمیق‌تر در تاروپود اقتصاد لهستان ریشه می‌دوانند. همزمان، افت توان رقابتی آلمان به فرصتی ارزشمند برای اروپای مرکزی تبدیل شده است؛ تا جایی که شرکت‌های آلمانی برای کاستن از هزینه‌ها و ماندن در کورس رقابت، انتقال بخشی از خطوط تولید خود را به سوی شرق اروپا در دستور کار قرار داده‌اند. بر اساس نظرسنجی موسسه «کی‌پی‌ام‌جی»، از هر چهار شرکت آلمانی، یک شرکت در اندیشه انتقال فعالیت‌های تولیدی خود به اروپای مرکزی و شرقی است و ۴۱ درصد از آنها نیز قصد سرمایه‌گذاری در این منطقه را دارند.