نشانیدن هرم بر قاعده آن
دیدگاه
حسین حقگو
در ماده ۵۳ قانون برنامه پنجم توسعه آمده است: «دولت مکلف است یک یا چند وزارتخانه را به نحوی در وزارتخانه‌های دیگر ادغام کند که تا پایان سال دوم برنامه تعداد وزارتخانه‌ها از ۲۱وزارتخانه به ۱۷وزارتخانه کاهش یابد.» به استناد این ماده از برنامه از حدود بهمن ماه سال ۸۹، فرآیند ادغام‌ها کلید خورد و در پنجم تیر ماه با ادغام وزارت «راه و ترابری» و «مسکن و شهرسازی»، ایجاد وزارت «راه و شهرسازی» عملیاتی شد. پس از آن نیز سه وزارتخانه «تعاون»، «کار و امور اجتماعی» و «رفاه و تامین اجتماعی» ادغام و وزارت «تعاون، کار و رفاه اجتماعی» ایجاد شد.
در ۱۶ تیر ماه همان سال نیز با ادغام دو وزارتخانه «صنایع و معادن» و «بازرگانی» وزارت «صنعت، معدن و تجارت» شکل گرفت.
یک سال و نیم پس از آن تغییرات و با وجود مهلت شش ماهه مجلس به دولت برای ارائه شرح وظایف و مسوولیت‌های وزارتخانه‌های ادغامی، این مهم حاصل نشد و به نظر نمی‌رسد نه تا پایان سال و نه در سال آتی به سبب برگزاری انتخابات ریاست جمهوری چنین وظیفه‌ای محقق شود. علت این امر چه از طرف دولت و چه از سمت مجلس (عدم پیگیری لازم) چندان مشخص نیست.
اما شاید بار مالی و تبعات اجتماعی ناشی از ساماندهی وزارتخانه‌های ادغامی را بتوان به عنوان یکی از این علل نام برد. به این معنا که تعیین شرح وظایف و مسوولیت‌های وزارتخانه‌های جدید ادغامی ضرورتا سبب کاهش پست‌هایی سازمانی خواهد شد که پیامد این امر نیز تعدیل کارکنان است؛ امری که علاوه بر بار مالی سنگین به تبع نارضایتی و واکنش‌هایی را به سبب تغییر آرایش نیروی انسانی به همراه خواهد داشت.
حال سوال این است که وقتی نمی‌توان وزارتخانه «جدیدی» را در معنای واقعی آن شکل داد و جز حذف «وزیر» و چند «معاون و مدیرکل (که بعضا آنها نیز به سمت مشاور یا مشابه آن منصوب می‌شوند) چرا باید به ادغام وزارتخانه‌ها دست زد؟ حدود یک سال و نیم است که مهم‌ترین وزارتخانه‌های اقتصادی کشور بدون شرح وظایف، مسوولیت‌ها و نمودار سازمانی به صورت روزمره گذران می‌کنند.
آیا از مجموعه‌ای که خود را نمی‌تواند تعریف و ساماندهی کند می‌توان توقع و انتظار ساماندهی راه، مسکن، کار، صنعت، معدن، بازرگانی و... را داشت؟ آیا مناسب و بلکه ضروری نیست که ابتدا شرح وظایف و مسوولیت‌های وزارتخانه‌های جدید را تدوین و تصویب و سپس اقدام به ادغام آنها کرد و به قول معروف ابتدا چاله را بکنیم و سپس درخت را بنشانیم؟
