افزایش سهم ایران در بازار انرژی منطقه

گروه بنگاه‌ها - آزاده حسینی: مراسم آغاز به کار رسمی چهارمین بورس کشور با حضور وزیر امور اقتصادی و دارایی، معاون وزیر نیرو، مسوولان سازمان بورس، شرکت بورس اوراق بهادر، فرابورس، بورس کالا و بورس انرژی برگزار شد. راه‌اندازی رسمی این بورس متفاوت از سایر بورس‌ها و در مکانی غیر از ساختمان بورس صورت گرفت و با تقدیر و تشکر شاپور محمدی مدیرعامل شرکت بورس انرژی آغاز شده و با پرسش‌های وزیر اقتصاد و دارایی از فعالان این عرصه در مورد دلایل عقب‌ماندگی صنعت انرژی از بازار آن ادامه یافته و با انتشار خبری از علی صالح‌آبادی مدیر عامل سازمان بورس در خصوص اینکه بورس انرژی آخرین بورس کشور است و بورس دیگری نخواهیم داشت، در نهایت بدون اعلام قیمت معاملات برق به دلیل ضیق وقت پایان یافت. از قیمت‌پذیری به قیمت‌گذاری انرژی منطقه برسیم

سید شمس الدین حسینی وزیر امور اقتصادی و دارایی در مراسم افتتاح رسمی معاملات بورس انرژی با اشاره به سابقه تشکیل این بورس گفت: از یک دهه گذشته شاهدیم که دست‌اندرکاران حوزه نفت و برق برای راه‌اندازی این بورس در تکاپو هستند و درمقابل عده‌ای نیز مانند همیشه مخالف راه‌اندازی آن هستند.

سخنگوی اقتصادی دولت ادامه داد: اولین گام برای راه‌اندازی بورس انرژی به تلاش همکاران ما در وزارت نیرو برمی‌گردد که بازار برق را راه‌اندازی کردند، زیرا در زمانی که نیروگاه‌ها هنوز خصوصی نشده بودند مسوولان وزارت نیرو با درک اینکه دولتی نبودند مانع از رقابت نشده و با آینده نگری این کار را انجام داده‌اند که به اعتقاد من پایه اصلی تشکیل بورس انرژی به همان تلاش‌ها برمی‌گردد.

وزیر امور اقتصادی و دارایی افزود: بنابراین تلاش‌های مسوولان وزارت نیرو بود که شورای بورس را در سال ۸۷ متقاعد کرد تا مجوز تشکیل بورس انرژی را صادر کند.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: در بخش نفت و فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی نیز راه‌اندازی رینگ صادراتی در کیش که با همکاران وزارت نفت انجام شد، گامی دیگر برای تشکیل بورس انرژی بود. بنابراین در یک دهه گذشته شاهد تلاش مسوولان هستیم تا امروز محکم‌ترین گام را در راستای تشکیل بورس انرژی برداریم. حسینی با بیان اینکه اواخر خرداد ۹۰ مجوز بورس انرژی صادر شد، اظهار کرد: راه‌اندازی بورس انرژی در کشور یک ضرورت و حسن انتخاب است زیرا شکی نیست که ایران بزرگ‌ترین ذخایر انرژی را در دنیا دارد و این بلندپروازی نیست که ایران یکی از بزرگ‌ترین بورس‌های انرژی دنیا را در اختیار داشته باشد. وزیر امور اقتصادی و دارایی در ادامه در مورد علت تاخیر راه‌اندازی بورس انرژی گفت: یکی از مهم‌ترین عوامل تاخیر عدم توجه به ظرفیت‌های موجود بود. زیرا باید مسوولیت‌های خود را به اندازه ظرفیت‌های موجود تضمین کنیم.

وی با بیان اینکه ایران عضو موثر اوپک نفتی و گازی است و اوپک هم تنظیم‌کننده بازار است، با طرح این سوال ادامه داد: آیا نباید از ابزارهای نوین در این زمینه استفاده کنیم. چرا باید مانند بسیاری از موارد دیگر گندم و انرژی را ما تولید کنیم و قیمت در جایی دیگر تعیین شود، چگونه می‌شود کشوری که بیشترین ذخایر انرژی دنیا را در اختیار دارد از قیمت‌پذیری به قیمت گذاری برسد که این امر ساده نبوده ولی امکان پذیر است.

حسینی خاطرنشان کرد: راه‌اندازی بورس قوی در افق ۱۴۰۴ با چنین تعابیری می‌تواند در بازار انرژی ایفای نقش کرده و نقطه تلاش و امید باشد. وزیر امور اقتصادی و دارایی تصریح کرد: ایران تنها به عنوان فروشنده نفت و پمپ بنزین نیست بلکه صنعت نفت، گاز و برق در اختیار دارد ولی آیا به تناسب پیشرفت فنی در این صنایع در بازار نیز فعال است.

وی همچنین خاطرنشان کرد: اتکای ما به صنعت برق کشور بیشتر است و براساس ظرفیت نصب شده نیروگاه‌ها مقام شانزدهم را در دنیا در اختیار داریم.

حسینی در ادامه عنوان کرد:‌ در دی ماه ۸۹ تا ۱۵ اسفند ۹۱ که هدفمندی‌ یارانه‌ها آغاز شده است توانیر بابت فروش برق ۱۶ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان به خزانه واریز کرد که از این میزان حدود ۹ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان نقدا به توانیر برگشت داده شد. همچنین بالغ بر ۵۰۰ میلیارد تومان بابت تهاتر فروش برق به بخش خصوصی انجام شد و بالغ بر ۱۰ هزار میلیارد تومان معادل ۶۲ درصد وجوه حاصل از فروش برق به توانیر برگشت داده شد. وی ادامه داد: این به استثنای یک میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلار صادرات برق است که بخش عمده‌ای از آن در سال جاری اتفاق افتاده که در اختیار خود توانیر است. بنابراین رقم فروش برق در کشور ۲۰ هزار میلیارد تومان است. حسینی ادامه داد: در حال حاضر بخش خصوصی ۱۳ نیروگاه احداث کرده، هفت نیروگاه در دست احداث بوده، ۱۸ نیروگاه واگذار شده و ۲۶ نیروگاه در دست واگذاری است. بنابراین این صنعت که مسیر خصوصی سازی را طی می‌کند نیاز و ضرورت آن برای تشکیل بازار متشکل بیشتر می‌شود.

وزیر امور اقتصادی و دارایی در ادامه عنوان کرد: اجرای اصل ۴۴ تنها محدود به وزارت نیرو و نیروگاه نبوده و در بخش‌های مختلف نیز اقداماتی درحال انجام است، به طوری که تعدادی از پالایشگاه‌ها واگذار شده و در هفته جاری نیز بزرگ‌ترین شرکت دولتی به نام هلدینگ خلیج فارس در بورس تهران عرضه می‌شود و من از علاقه‌مندان دعوت می‌کنم تا سرمایه‌گذاری در این شرکت بزرگ بورسی را مغتنم بشمارند.

سخنگوی اقتصادی دولت عنوان کرد: این درحالی است که باید در بخش گاز تلاش بیشتری در راستای واگذاری شرکت‌ها صورت گیرد که تصور می‌کنم با راه‌اندازی بورس انرژی فضا برای توسعه بورس انرژی در حوزه گاز فراهم شود.

به گفته وی، بورس انرژی می‌تواند سهم فروش ایران را در بازار انرژی و نفت و گاز به طور خاص افزایش دهد. وی ادامه داد: امروز به همت اقداماتی که صورت گرفته است از شرق و غرب و از اروپا و آسیا به شبکه‌های برق متصل شده‌ایم و با تلاش‌هایی که درحوزه گاز صورت می‌گیرد آینده‌ روشنی دراین حوزه داریم، به طوری که با راه‌اندازی فازهای مختلف گاز در پارس جنوبی جایگاه ایران متحول خواهد شد. حسینی ادامه داد: هر چه فضای رقابتی افزایش پیدا کند توفیق بیشتری در اجرای فاز دوم هدفمندی‌ یارانه‌ها خواهیم داشت. این درحالی است که تامین مالی همچنان دغدغه اصلی بوده و من معتقدم بورس انرژی در کنار شفاف سازی می‌تواند به تامین مالی و پوشش ریسک در صنعت کمک کند.

وی در پایان اظهار امیدواری کرد: کسانی که متولی بورس انرژی هستند با استفاده از تجربه بازار برق، رینگ صادراتی و پتروشیمی و در نظر گرفتن مسیر بورس‌های موفق دنیا در شان و مقام ظرفیت‌های انرژی ایران گام بردارند و مایه کمک به بهبود اقتصادی در کشور باشند. وی به عملکرد بورس تهران در این زمینه اشاره کرد و افزود: از سال ۸۴ تاکنون ارزش بازار سرمایه از ۳۲ هزار میلیارد تومان به ۲۱۲ هزار میلیارد تومان رسیده یعنی ارزش بازار ۶ برابر شده است. همچنین شاخص کل بورس با افزایش چهار برابری از ۹۴۵۰ واحد به ۳۷ هزار واحد رسیده است که در کنار این عملکرد انواع نهادها و ابزارهای جدید در بازار سرمایه شامل شرکت‌های تامین سرمایه و اوراق صکوک راه‌اندازی شده است.

حسینی درمورد انتشار اوراق سلف نفتی و زمان انتشار آن گفت: برای عرضه اوراق سلف نفتی اقدامات لازم انجام شده و همه قوانین تبیین شده است، اما انتشار آن نیازمند هماهنگی بین نهادهای مختلف است به طوری که باید دید آیا این اوراق از طریق بانک عرضه می‌شود یا به پشتوانه بانک خواهد بود.

بورس انرژی ،آخرین بورس ایران

علی صالح‌آبادی در مراسم افتتاحیه بورس انرژی به تاریخچه راه‌اندازی این بورس و استقبال از پذیره‌نویسی آن اشاره کرد و گفت: پس از پذیره‌نویسی بورس انرژی مراحل راه‌اندازی این بورس انجام و در اوایل سال جاری چهارمین بورس کشور به ثبت رسید.

وی با بیان این‌که راه‌اندازی بورس انرژی با توجه به پیچیدگی‌های موجود از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و همکاری دستگاه‌ها منجر به راه‌اندازی آن شد به حضور شرکت ملی نفت در بورس انرژی اشاره کرد و گفت: به دلیل وجود مشکلات این امر حضور شرکت ملی نفت در بورس انرژی به زمان دیگری موکول شد و امیدواریم درمرحله بعدی نفت به این مجموعه اضافه شود.

صالح‌آبادی ادامه داد: سهم نفت و گاز در تولید ناخالص داخلی ایران ۲۸ درصد است و براساس گزارش سازمان بین‌المللی انرژی حجم ذخایر جهان در سال ۲۰۳۰ میلادی به گونه‌ای است که انرژی‌های تجدیدپذیر ۳/۶ درصد، هسته‌ای ۶ درصد،‌آب ۸/۶ درصد، زغال سنگ ۷/۲۷ درصد، گاز ۹/۲۵درصد و نفت ۲/۲۷ درصد سهم داشته‌اند بنابراین توجه به بورس انرژی در این زمینه ضروری است.

وی یادآور شد: برای ایجاد بورس انرژی طراحی‌های مختلفی همچون سلف، آپشن و معامله نقدی انجام شد که این ابزارها به تدریج در بورس انرژی مورد بهره برداری قرار می‌گیرد.

وی با بیان اینکه حجم معاملات بورس کالا

۶۵ هزار میلیارد تومان است که رشد ۲۰۰ درصدی را نشان می‌دهد، عنوان کرد: ارزش سه بورس کشور در سال گذشته ۵۶ هزار میلیارد تومان بود که این رقم در سال جاری به ۱۰۱ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان رسید که رشد ۸۰ درصدی را نشان می‌دهد.

۱۰ ریال؛ دامنه تغییر قیمت برق در روز

دکتر شاپور محمدی مدیر عامل بورس انرژی در مراسم آغاز به کار رسمی بورس انرژی گفت: معاملات بورس انرژی در ساعت ۱۱ روز شنبه ۱۹ اسفند ماه با سه محصول برق،زغال سنگ و قطران آغاز شد.

وی ادامه داد: در روزهای آینده معاملات بورس انرژی از ساعت ۹ آغاز شده و از ساعت ۹:۳۰ معاملات پیوسته آغاز می‌شود و برای محصولاتی مانند برق، زغال سنگ و قطران مرحله پیش گشایش ۱۲ دقیقه ای و مظنه یابی شش دقیقه‌ای صورت گرفته و سپس مرحله رقابت و نظارت و تایید معاملات انجام می‌شود.

محمدی با بیان اینکه در اولین معامله تندیسی به اولین معامله‌گر و اولین کارگزار خریدار و فروشنده ارائه می‌شود عنوان کرد: واحد پولی معاملات برق ریال بوده و اندازه تغییر مجاز قیمت ۱۰ریال است. این درحالی است که دامنه نوسان برای برق در نظر گرفته نشده و تنها سقفی که وزارت نیرو سالانه انتخاب می‌کند در سیستم اعمال شده است.

۳ هزار و ۷۵۲ مگاوات برق در مرحله اول وارد بورس انرژی شد

مدیر عامل بورس انرژی افزود: نوسانات قیمت برق به اندازه کافی جا برای رقابت خواهد داشت، زیرا نیروگاه‌ها اعداد مختلفی می‌توانند برای برق داشته باشند.

وی خاطرنشان کرد: نمادی که امروز(شنبه) در معاملات برق باز می‌شود تا ۲۷ روز یعنی ۱۹ فروردین ماه سال ۹۲ امکان معامله خواهد داشت و سه روز به زمان تحویل معامله متوقف خواهد شد.

محمدی با بیان اینکه نمادها یکی پس از دیگری در روزهای آینده بازگشایی می‌شوند عنوان کرد:‌نمادهای هفتگی وماهانه امکان بازگشایی دارند ولی تا زمانی که معامله شروع شده ونقدینگی کافی وجود داشته باشد معامله هفتگی و ماهانه متوقف نگه داشته می‌شود.

وی عنوان کرد:‌در مرحله اول سه هزار و ۷۵۲ مگاوات برق ازنیروگاه‌های پرند، قم، خوی، سمنان، کاشان، ارومیه، یزد و نیشابور عرضه شده و در آینده تعداد این نیروگاه‌ها افزایش می‌یابد.

وی همچنین به نحوه معامله محصول زغال سنگ و قطران اشاره کرد و گفت: ۴۰۰ تن زغال سنگ کرمان به صورت جامد و فله با قیمت پایه هزار ریال و ۶۰۰ تن قطران با قیمت پایه پنج‌هزار‌ریال در بورس انرژی عرضه می‌شود.

اوراق سلف نفتی اوایل سال آینده عرضه می‌شود

احمد قلعه‌بانی، معاون وزیر نفت در مراسم افتتاحیه بورس انرژی گفت: اوراق سلف نفتی با اخذ مجوز از هیات مدیره شرکت ملی نفت مراحل نهایی را طی کرده که امیدواریم باتوجه به جلساتی که با بانک مرکزی برگزار می‌شود اوراق سلف نفتی در اوایل سال ۹۲ منتشر شود.

وی با بیان اینکه شرکت ملی نفت برای عرضه اوراق سلف نفتی طی سال گذشته با همکاری سازمان بورس مباحث اجرایی آن را طی کرده است، افزود: اوراق سلف نفتی در دو بخش ارزی و ریالی تعریف شده به طوری که در بخش ارزی در صورتی که قیمت نفت با قیمت روز محاسبه شود ۱۰ درصد سود به همراه خواهد داشت و در بخش ریالی اگر که با نرخ مبادلاتی است بعد از سه سال ۸۷ درصد سود خواهد داشت.

وی به کسب مقام اول ایران در ذخایر نفت و گاز دنیا اشاره کرد و ادامه داد: براساس برنامه پنجم توسعه قرار است بیش از ۱۸۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در این بخش انجام شده تا ظرفیت تولید گاز به یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون مترمکعب افزایش یابد.همچنین با این سرمایه‌گذاری تولید نفت از چهار میلیون بشکه به پنج میلیون و ۲۰۰ بشکه می‌رسد.

قلعه‌بانی خاطرنشان کرد: با وجود مشکلاتی که در سال‌های اخیر وجود داشته است سرمایه‌گذاری‌های مناسبی در بخش نفت وگاز صورت گرفته به طوری که در سال ۹۱ حدود ۳/۲۲ میلیارد دلار در شرکت ملی نفت سرمایه‌گذاری شده است که این رقم در سال ۸۹ حدود ۷/۱۶ میلیارد دلار و در سال ۸۸ معادل ۳/۱۳ میلیارد دلار و در سال ۸۷ نیز حدود ۹ میلیارد دلار بوده است.

معاون وزیر نفت سرمایه‌گذاری امسال در بخش نفت وگاز را بیش از ۲۴ میلیارد دلار اعلام کرد وافزود: این سرمایه‌گذاری در حالی صورت گرفته که بودجه امسال شرکت ۳۶ میلیارد دلار بوده است.

وی با بیان اینکه در سال ۹۲ به تولید گاز کشور ۱۵۰ میلیون متر مکعب و در سال ۹۳ ، ۲۰۰ میلیون متر مکعب افزوده می‌شود، ادامه داد: ظرفیت تولید نفت در پایان برنامه پنجم به بیش از ۵‌میلیون بشکه در روز می‌رسد که این امر فرصتی برای توسعه بخش بورس انرژی در کشور است.

وی در ادامه در حال احداث بودن پنج پالایشگاه در کشور خبر داد و گفت: ‌امیدواریم در سال ۹۲ بتوانیم بیش از ۲۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در بخش بالادستی داشته باشیم.

در پایان این مراسم ۲۰۰ تن زغال سنگ و ۶۰۰ تن قطران عرضه شد که صد تن قطران توسط کارگزاری بانک ملی و ۴۰۰‌تن توسط کارگزاری سی ولکس کالا خریداری شد.