دولت پول نقد می‌خواهد، ما و بانک ما حاضر!
نامه‌ها و نکته‌ها
گروه تاریخ اقتصاد - ایران خواهی و مصلحت اندیشی برادران تومانیانس (از تاجران معروف قاجار) از سرمایه هنگفتشان دست کمی نداشت. هنگامی که در سال ۱۳۱۸ ه. ق دولت ایران درصدد برآمد مبلغ ۲۲ میلیون و ۵۰۰ هزار منات طلا با تنزیل پنج درصد از روسیه تزاری قرض بگیرد الکساندر تومانیانس به شهادت عریضه‌ای که از وی در اسناد وزارت امور خارجه ایران باقی مانده است، حاضر شد این وام را به دولت بپردازد تا دست دولت پیش روس‌ها دراز نشود. الکساندر تومانیانس در نامه خود خطاب به مقامی که نمی‌دانیم کیست و احتمالا اتابک امین‌السطان بوده، نوشت: «تصدقت گردم امشب از بابت آن عمل بنده را پاک مایوس فرمودید. بنده که همه جور در خدمتگزاری حاضر بودم. و نمی‌دانم از ما چه کم خدمتی و خیانتی دیده شد که برای هر خدمتی که ما حاضر باشیم به ما رجوع نشود در صورتی که مردم چنان می‌گویند که تومانیانس‌ها تجار اهل ایران هستند. گذشته از این رعیت دولت علیه هستیم اگر در چنین موقع این تجارتخانه فراموش شد پس برای چه روزی خوب هستیم. مقصود کلی چاکران بر این است که در همچنین موقع خدمتی به دولت بشود معامله که با بانک‌ها خواهد شد ما حاضر هستیم که همان معامله را مناسب‌تر بکنیم. هر گاه دولت در اینجا پول نقد می‌خواهد ما و بانک ما حاضر، نقره می‌خواهد وارد نماید، باز حاضر، پول طلا می‌خواهد ایضا و در صورتی که معامله ما نسبت به سایر تجار و بانک‌ها مناسب و با صرف باشد قبول بفرمایید. حال مختارید. این چند کلمه جسارتا عرض شد.»
منبع: تاریخ تجارت و سرمایه‌گذاری صنعتی در ایران
