نمی‌خواهند مساله ایران حل شود - ۲۵ بهمن ۸۶
واکنش آژانس به جنجال‌سازی‌های اخیر علیه این نهاد بین‌المللی
نسیم بجنوردی- آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برخی گزارش‌ها را که مدعی شدند این نهاد نسبت به ایران رویکرد ملایمی دارد و همچنین این ادعا را که محمد البرادعی درباره ایران با همکاران فنی خود و بازرسان آژانس اختلاف‌نظر دارد رد کرد. پیش از این خبرگزاری‌ها به نقل از برخی دیپلمات‌ها که نامشان ذکر نشد اعلام کرده بودند که البرادعی در مقابل ایران نرمش نشان می‌دهد و از اقتدار لازم برخوردار نیست. این دیپلمات‌ها مدعی شده بودند که البرادعی با کارشناسان آژانس به اختلاف‌نظر رسیده است و این اختلاف‌نظر می‌تواند ارائه گزارش آژانس درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران را که قرار است سوم مارس به شورای حکام ارائه شود به تعویق اندازد. دیپلمات‌های یاد شده که خواسته بودند نامشان فاش نشود به خبرگزاری‌ها گفته بودند البرادعی قصد دارد در گزارش آتی خود ابهام آژانس درباره گذشته برنامه هسته‌ای ایران را رفع شده اعلام کند؛ حال آنکه کارشناسان فنی و حقوقی آژانس بر این گمانند که هنوز نقاط ابهامی وجود دارد.
پس از انتشار این اخبار یک مقام عالی‌رتبه آژانس بر خلاف سکوت معمول این نهاد در آستانه انتشار گزارشات حساس سیاسی به خبرگزاری رویترز در روز سه‌شنبه تلفن کرد تا گزارشات در خصوص اختلافات داخلی در وین را تکذیب کند.
این مقام عالی‌رتبه نزدیک به محمد البرادعی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قدرت‌های غربی را که نامی از آنها نبرد به توسل به همان جار و جنجالی که در آستانه تهاجم آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ علیه عراق مطرح می‌شد متهم کرد و افزود که آنها برای توجیه اعمال تحریم‌های بیشتر علیه ایران بر سر برنامه هسته‌ای به چنین جار و جنجالی متوسل می‌شوند.
وی که خواست نامش فاش نشود گفت: اخباری که درباره اختلافات در میان آژانس بر سر گزارش مربوط به ایران که تا چندی دیگر منتشر می‌شود یاوه گویی است.
وی افزود: کار بر روی اولین پیش‌نویس گزارش حتی هنوز آغاز نشده است.
این مقام ادامه داد: برخی نمی‌خواهند ببینند که مساله ایران حل می‌شود؛ زیرا این امر با دستور کارهای پنهانی‌شان مغایرت دارد.
وی گفت: آنها باید از اشتباهاتشان در گذشته در حالی که همه جار و جنجال‌ها درباره تسلیحات کشتار جمعی در عراق غلط از آب درآمد درس بگیرند. اینها فقط جال و جنجال بود. ایران در ماه ژانویه توافق کرد تا به همه پرسش‌های باقی مانده درباره فعالیت‌های هسته‌ای پنهانش ظرف یک ماه پاسخ دهد.
منابع آژانس می‌گویند پیشرفت اساسی از آن زمان تاکنون حاصل شده است و تحقیقات اکنون در مراحل پایانی‌اش قرار دارد.
مقام عالی‌رتبه آژانس که پیشتر به وی اشاره شد گفت که ایران هنوز مساله نهایی و مهم‌ترین مساله در فهرست سوابق برنامه هسته‌ای خود را روشن نکرده است و آن تلاش‌های نسبت داده شده تحت نظارت نظامی برای تسلیحاتی کردن مواد هسته‌ای است.
به گزارش ایسنا وی گفت: بازرسان ما همچنان برای روشن کردن واقعیات درباره فعالیت‌های تسلیحاتی نسبت داده شده به ایران کار می‌کنند. این مقام ادامه داد: نقش اساسی آژانس جمع‌آوری اطلاعات بی‌طرفانه و قراردادن آن در برابر اعضای شورای حکام است.
وی افزود: شاید واقعیات با اهداف سیاسی برخی که تمایل دارند تحریم‌های بیشتری علیه ایران اعمال کنند مغایرت دارد و این برای آنها غیرقابل پذیرش است.
آمریکا در آستانه حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ گزارش‌های آژانس به شورای امنیت را مبنی‌بر اینکه هیچ دلیلی وجود ندارد که اثبات کند عراق همچنان به دنبال سلاح هسته‌ای است نادیده گرفت. هیچ مدرکی که بتواند توجیه آمریکا برای آنچه که به اشغال عراق انجامید را اثبات کند تاکنون یافت نشده است. مقام آژانس ادامه داد: تاکنون هیچ یک از کشورهای عضو حتی یک مساله درباره بی‌طرفی و حرفه‌ای بودن گزارش‌های ما مطرح نکرده‌اند. گزارش بعدی آژانس هم با سایر گزارش‌های از این لحاظ تفاوتی نخواهد داشت.
وی از جار و جنجال درباره تلاش ایران برای دستیابی به تسلیحات هسته‌ای در حالی که گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا در دسامبر اعلام کرد که ایران از سال ۲۰۰۳ به دنبال چنین تسلیحاتی نبوده است انتقاد کرد. به نظر می‌رسد مقاومت برای تصویب پیش‌نویس قطعنامه سوم تحریم ایران در شورای امنیت پیش از انتشار گزارش البرادعی شدت گرفته و دولت‌های خواهان تشدید فشار بر ایران تلاش می‌کنند با زیر سوال بردن اعتبار و بی‌طرفی آژانس، اعضای غیردائم شورای امنیت را وادار به دست برداشتن از مقاومت خود کنند.
رویترزبه نقل از دیپلمات‌ها گزارش داد: شورای امنیت سازمان ملل احتمالا تا پیش از انتشار گزارش کلیدی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره برنامه هسته‌ای ایران، سومین قطعنامه تحریم علیه این کشور را به رای نخواهد گذاشت.
واشنگتن برای به رای گذاشتن سریع قطعنامه شورای امنیت علیه ایران اعمال فشار کرده است؛ اما آفریقای جنوبی که از اعضای غیردایم شورای امنیت است؛ پنج عضو دایم شورا را تحت فشار قرار داده است که تا زمان انتشار گزارش محمد البرادعی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره ایران منتظر بمانند.
یکی از دیپلمات‌های اروپایی در سازمان ملل که خواست نامش فاش نشود، گفت: رای‌گیری به طور خاص ارتباطی با گزارش آژانس ندارد؛ اما به نظر می‌رسد ما برای رای‌گیری در این باره تنها زمانی دور هم جمع شویم که گزارش آژانس را اعضای شورای امنیت بررسی کرده باشند. کشورهای غربی می‌گویند از آنجا که تحقیقات آژانس درباره فعالیت‌های هسته‌ای گذشته ایران مهم است، اما با برنامه اتمی ایران در آینده ارتباط اندکی دارد، نباید در روند تصویب قطعنامه‌ها تاثیرگذار شود. آنها مدعی هستند که خودداری ایران از پایبندی به درخواست‌های شورای امنیت مبنی‌بر توقف غنی‌سازی اورانیوم این احتمال را که تهران به دنبال سلاح هسته‌ای است تقویت می‌کند.
مارک فیتزپاتریک، کارشناس ارشد منع گسترش تسلیحاتی در موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک در لندن با نادیده گرفتن این که غرب جوسازی منفی گسترده‌ای علیه فعالیت هسته‌ای گذشته ایران انجام داد، گفت: مساله مهم این نیست که ایران در گذشته چه کرده است؛ بلکه این است که اکنون مشغول چه کاری است و در آینده چه خواهد کرد. وی در گفت‌وگو با رویترز گفت: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای اینکه توانایی تشخیص غنی‌سازی پنهانی را در آینده داشته باشد باید دسترسی غیرمحدود به این کشور داشته باشد و بتواند نمونه‌گیری‌های محیطی گسترده‌ای را انجام دهد.
گزارش اخیر برآورد اطلاعات اخیر جاسوسی آمریکا که در اواخر سال ۲۰۰۷ منتشر شد تاکید کرد که ایران ازسال ۲۰۰۳ تاکنون به دنبال سلاح هسته‌ای نبوده است. برخی دیپلمات‌های غربی گفته‌اند که قطعنامه جدید که آن را ملایم‌تر از قطعنامه‌های قبلی توصیف می کنند بهترین کاری است که می‌توانند پس از انتشار گزارش غیر منتظره اطلاعاتی آمریکا انجام دهند.
آفریقای جنوبی و دیگر اعضای جنبش عدم تعهد می‌گویند که مساله ایران به تحقیقات آژانس مربوط می‌شود و می‌خواهند که شورا منتظر باقی بماند تا حداکثر اطلاعات ممکن را در اختیار داشته باشد.
پیش‌نویس قطعنامه‌ای که در اختیار رویترز قرار گرفته است مسدود شدن سرمایه‌ها و منع اجباری سفر برای مقامات ایرانی را خواستار می‌شود و نیز نظارت بر فعالیت‌های همه بانک‌های ایران را در نظر می‌گیرد. این پیش‌نویس همچنین درخواست شورا مبنی‌بر اینکه تهران باید غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کند تکرار می‌کند.
یک مقام آمریکایی گفت که رای‌گیری ممکن است هر زمانی انجام شود و لازم نیست در انتظار گزارش البرادعی که دیپلمات‌ها می‌گویند در آن اعلام می‌شود آژانس اکثر پرسش‌های باقی مانده درباره فعالیت‌های هسته‌ای گذشته ایران را حل کرده است، منتظر ماند. دیگر دیپلمات‌ها می‌گویند که رای‌گیری احتمالا اواخر فوریه یا اوایل مارس انجام خواهد شد. آنها می‌گویند فرانسه، انگلیس و آلمان که حامیان قطعنامه‌اند می‌توانند این جدول زمانی را بپذیرند. برخی دیپلمات‌ها نیز می گویند منتظر ماندن برای گزارش آژانس به آنها کمک می‌کند تا اطمینان یابند که رای مثبت آفریقای جنوبی را دریافت می‌کنند.
دیپلمات‌ها می گویند نگرانی‌های لیبی و ویتنام نیز رای‌گیری را به تاخیر می‌اندازد. لیبی که تا چندی پیش هدف تحریم‌های سازمان ملل بود، در کل با تحریم مخالف است. در حالی که ویتنام تمایل ندارد در امور داخلی دیگر کشورها دخالت کند. دیپلمات‌ها همچنین گفتند که پنج عضو دایم شورای امنیت در ایجاد تغییرات اساسی در پیش‌نویس قطعنامه اکراه دارند.
یک دیپلمات اروپایی ابراز امیدواری کرد که این قطعنامه با اتفاق آرا تصویب شود و افزود: اگر انتظار موجب به دست آوردن رای مثبت ۱۵ عضو شورای امنیت شود ارزشش را دارد. دیپلمات یاد شده گفت اگر نتیجه رای‌گیری ۱۵ به صفر باشد علامتی بسیار جدی‌تر خواهد بود. اما ممکن است به اتفاق آرا تصویب نشود و به هر حال هر قطعنامه‌ای که به تصویب شورای امنیت برسد علامتی جدی است.
ایران به سوالات مربوط به «آلودگی» پاسخ داده است
دیپلمات‌ها گفتند که در گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ذکر خواهد شد که ایران به سوالات مربوط به آثار اورانیوم بسیار غنی شده که در سایت‌های تحقیقاتی هسته‌ای ایران پیدا شده بود پاسخ داده است که این امر تحقیقات درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران در گذشته را به پایان آن نزدیک خواهد کرد.
این دیپلمات‌ها از گفت‌وگو درباره جزییات خودداری کردند، اما برخی تحلیل‌گران براین باورند که این گزارش اعلام خواهد کرد که اورانیوم بسیار غنی شده از خارج کشور آمده و حاصل تلاش‌های ایران برای ساخت بمب نیست. در برآورد اطلاعات جاسوسی آمریکا در سال ۲۰۰۵ که در اختیار بازرسان آژانس قرار گرفت به فعالیت ایران در زمینه فرآوری اورانیوم، آزمایش‌های انفجاری و تحقیقات درباره طراحی کلاهک موشکی تحت نظارت‌های نظامی اشاره شده است، پیوندی که ایران آن را به عنوان تبلیغات تو خالی رد کرده است.
به گزارش ایسنا این دیپلمات‌ها در عین حال مدعی شدند که به نظر می‌رسد ایران به اندازه کافی مایل به همکاری نخواهد بود تا یک مساله مهم باقی مانده (یعنی پیوندهای احتمالی بین فرآوری اورانیوم، آزمایش‌های انفجاری با قدرت بالا و طراحی موشک) را به موقع و قبل از انتشار گزارش آژانس که قرار است بین ۲۰ تا ۲۲ فوریه (۱ تا ۳ اسفند) ارایه شود، حل کند. خبرگزاری رویترز در ادامه این گزارش نوشت: قدرت‌های جهانی از پیشرفت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در شفاف‌سازی فعالیت‌های هسته‌ای ایران در گذشته استقبال می‌کنند. اما آنها بیشتر نگران فعالیت‌های کنونی ایران هستند. برخی دیپلمات‌های غربی هفته گذشته مدعی شدند که ایران در حال آزمایش سانتریفیوژهای پیشرفته است که به این کشور اجازه می‌دهد اورانیوم را سریع‌تر غنی‌سازی کند.
