در انتظار «خلیج فارس»<br>
یادداشت‌های تالار شیشه‌ای
علیرضا باغانی- روز سه‌شنبه هفته جاری ۵ درصد از سهام هلدینگ خلیج فارس برای دومین بار در بورس اوراق بهادار تهران عرضه می‌شود. این عرضه به دلیل ارزشگذاری بالای شرکت (تامین سرمایه‌ها در ارزشگذاری این شرکت به اعدادی بین ۱۴ تا حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان رسیده‌اند) بزرگ‌ترین و البته مهم‌ترین عرضه تاریخ ۴۷ساله بازار سرمایه به شمار می‌رود. پیش از این برنامه عرضه هلدینگ پتروشیمی خلیج فارس در سال ۹۱ تاثیر زیادی بر روند فعالیت بازار سرمایه داشت، تا جایی که در روزهای پایانی سال ۹۱ موجب در پیش گرفته شدن سیاست تجهیز نقدینگی از سوی فعالان بازار سرمایه برای حضور در این عرضه بزرگ شده بود، بماند که در نهایت عرضه سهام در قیمتی خلاف انتظار معامله‌گران، فرصت انجام بزرگ‌ترین عرضه تاریخ بازار سرمایه در سال ۹۱ را از معامله‌گران گرفت.
اما حدود یک ماه از آن روز می‌گذرد و خصوصی‌سازی خیز دوباره‌ای برای فروش ۵ درصد از سهام این شرکت برداشته است. بدون شک تاثیر این عرضه بر روند بازار را نمی‌توان کتمان کرد، اما از سوی دیگر معامله‌گران نگران قیمت سهام این شرکت هستند و همچنین نظرات و پرسش‌هایی داشتند که لازم است فروشنده سهام به آن‌ها توجه کند.
مهم‌ترین دغدغه بازار، استناد خصوصی‌سازی به ارزشگذاری سهام و عرضه سهام بر همان مبناست. حال آنکه در عرضه‌های دولتی برای این که خریداران سهام فرصت کسب بازدهی لازم را داشته باشند و همچنین انگیزه لازم را، به طور معمول سهام شرکت‌ها با قیمت‌هایی معادل ۶۰ تا ۷۰ درصد ارزش واقعی آن بنگاه اقتصادی عرضه می‌شود تا اصطلاحا جا برای رشد داشته باشد. این در شرایطی است که درباره هلدینگ خلیج فارس گفته می‌شود که اساسا عرضه‌کننده سهام طبق ضوابط موجود می‌تواند تنها ۱۰ درصد پایین‌تر از قیمت پیشنهادی قبلی سهام این شرکت‌ها به فروش برساند و عرضه سهام در نرخ‌های کمتر نیازمند مصوبه جدید هیات عالی واگذاری و البته تجدید نظر در ارزشگذاری قبلی شرکت است.
رخدادهایی که با توجه به محدودیت زمانی موجود نمی‌تواند برای عرضه دوباره سهام «وفارس» در بورس، رقم بخورد.
اما یکی از دلایل شکست عرضه اولیه قبلی هلدینگ خلیج فارس انتشار اطلاعیه‌های مربوط به متمم بودجه و انتقال مسوولیت بدهی‌ها به شرکت بود. خیلی از کارشناسان این دو گزارش را یکطرفه می‌دانند؛ این که هیات مدیره شرکت چطور این تعهدات را پذیرفته است؟ همچنین این احتمال که برای سال‌های بعد سهامداران شرکت درگیر اقدامات مدیران در قبول چشم بسته این قراردادها خواهند بود؟ دیگر دغدغه بازار درباره «خلیج فارس» است.
از سوی دیگر درباره «خلیج فارس» اعلام شده که هرگونه بدهی که در آینده نیز از سوی دولت به شرکت اعلام شود باید توسط آن پرداخت شود،در اینجا این پرسش به وجود می آید که آیا اساسا حجم بدهی‌های شرکت مشخص است؟ و با وجود ابهام در این متغیر مهم، اصولا این شرکت چگونه قیمت‌گذاری شده است؟
پرسش دیگر این که این شرکت صدها میلیارد تومان بدهی مالیاتی پرداخت نشده دارد و اگر این بدهی‌ها بخشیده نشود، چگونه شرکت این بدهی‌ها را باید بپردازد؟همچنین مشخص نیست که این شرکت در سال‌های ۹۱ و ۹۲ با این همه بند حسابرسی،آیا می‌تواند امکان تقسیم سود داشته باشد یا...؟
افزون بر این، هلدینگ خلیج فارس قبول کرده است، بهای خوراک مورد مصرف برای محصولات صادراتی را ارزی پرداخت کند که مشخص نیست این امر چه تاثیری می‌تواند روی درآمدهای شرکت داشته باشد.
در همین حال بحث مهمی از سوی کارشناسان بر ارزش شرکت وارد شده و برخی ارزش شرکت را درحد قیمت‌های مورد نظر سازمان خصوصی‌سازی برآورد نکرده‌اند، آیا دست‌اندرکاران عرضه بر بندهای مندرج در این استدلال‌ها از جمله در مورد ذخایر اخذ نشده پاسخی دارند؟
این‌ها همه و همه پرسش‌ها و دغدغه‌های بازار درباره عرضه دوباره هلدینگ خلیج فارس است که به نظر می‌رسد باید در آستانه این عرضه بزرگ هم شفاف‌سازی لازم درباره آن انجام شود و هم این که منافع بازار نیز در این عرضه بزرگ در نظر گرفته شود.
این گونه است که می‌تواند عرضه موفقی در بازار انجام شود و به نظر می‌رسد که اگر عرضه‌کننده سهام به یک عرضه موفق و تاریخی فکر می‌کند باید ریسک‌های مترتب بر این شرکت را در قیمت روز عرضه لحاظ کند.
