آب‌‌های زیرزمینی، آب می‌رود

ایرنا- سالانه ۶۴ میلیارد مترمکعب آب از منابع زیرزمینی سرزمین ایران از طریق قنات ها، چشمه‌ها و چاه‌ها برداشت می‌شود که این میزان به طور میانگین شش میلیارد متر مکعب بیش از توان این سفره‌ها است. به گفته سرپرست معاونت آب و آبفای وزارت نیرو، در حال حاضر ۶۰۰هزار حلقه چاه در کشور شناسایی شده که بخش عمده آنها مصارف کشاورزی را تامین می‌کند. از این تعداد بیش از ۱۰۰هزار حلقه چاه غیرمجاز هستند؛ ضمن اینکه دارندگان چاه‌های مجاز هم در برخی از مواقع بیش از مصرف مجاز، برداشت می‌کنند. علیرضا دائمی تخریب سریع سرزمین را از تبعات اضافه برداشت از آب‌‌های زیر زمینی ذکر کرد و افزود: اضافه برداشت از آب‌های زیرزمینی علاوه بر افت تراز آب و کم شدن کیفیت‌ آن، منجر به از بین رفتن پوشش گیاهی، فرونشست زمین و ایجاد فروچال‌ها در سطح زمین می‌شود. بر اساس اظهارات این مقام مسوول، بیشترین مشکل در برداشت اضافه از سفره‌های زیر زمینی در اطراف تهران، فلات مرکزی، دشت‌های همدان، سمنان، یزد، اصفهان و کرمان مشاهده می‌شود؛ اما تکان‌دهنده‌ترین پیامد برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی در کرمان رخ داده؛ به گونه‌ای که ۶۰ هزار هکتار از باغات پسته رفسنجان به طور کامل خشک شده است. دائمی با اشاره به وجود بیش از ۱۰۰هزار حلقه چاه غیرمجاز در کشور و نیز افزایش برداشت اضافه از چاه‌‌های مجاز، اظهار کرد: نظارت و جلوگیری از اضافه برداشت و مسدود کردن چاه‌ها با مشکلات اجتماعی مواجه می‌شود و امکان اجرای قانون بسیار ضعیف است. به گفته وی، پرونده‌هایی در این زمینه وجود داشته که وزارت نیرو شاکی بوده، اما زمان رسیدگی به پرونده‌ها طولانی شده است و به ثمر نمی‌نشیند و حتی در برخی از مواقع دستگاه‌های ناظر و قضایی به زیان شرکت‌های آب منطقه‌ای حکم می‌دهند. دائمی با بیان اینکه به دلیل برداشت بی‌رویه، وضعیت آب‌های زیرزمینی به شدت نگران‌کننده شده است، افزود: کشاورزان برای آب و برق مصرفی خود هزینه چندانی پرداخت نمی کنند و همین امر باعث شده است رقابت مخربی برای برداشت از آب‌های زیرزمینی وجود داشته باشد. وی ادامه داد: در چنین شرایطی بروز مشکلاتی از قبیل افت سطح آب‌های زیر زمینی و فرونشست قابل پیش‌بینی و واضح بود که بعد از پنج سال دشت‌ها نابود می‌شود. به گفته وی، در حال حاضر به هر میزان آب از چاه برداشت شود، هزینه‌ای پرداخت نمی‌شود؛ در صورتی که با نصب کنتور و ارائه پروانه مصرف متعارف، مصرف کنترل می‌شود. دائمی گفت: با توجه به اینکه آب‌های زیرزمینی جزو انفال است، باید از استفاده‌کنندگان، حق مالکانه آب یا حق النظاره آب و انرژی به قیمت معقولی دریافت شود تا امکان نظارت بر آب‌های زیرزمینی وجود داشته باشد. این مقام مسوول درعین حال از نصب کنتور برای تعدادی از چاه‌ها خبر داد و گفت: برای ساماندهی چاه‌های غیرمجاز هم در قالب قانون تعیین تکلیف چاهای فاقد پروانه، عمل می‌شود با این وجود اختلافی بین وزارت نیرو و دستگاه‌های نظارتی وجود دارد.