«دنیای اقتصاد» نسبت شارپ داراییها را بررسی کرد؛
بهترین بازارهای ۲۰۲۵
دنیا مشهدی علیپور: سال ۲۰۲۵ را میتوان یکی از پیچیدهترین سالها برای بازارهای مالی جهان دانست که در آن سرمایهگذاران همزمان با کسب سودهای چشمگیر در برخی داراییها، با ریسکهای پنهان و آشکار روبهرو شدند. ترکیبی از سیاستهای پولی انقباضی، جهشهای فناوری بهویژه در حوزه هوش مصنوعی، و تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی شرایطی را رقم زد که نهتنها بازدهی بازارها را پراکنده و نابرابر کرد، بلکه مفهوم «ریسک» را بار دیگر به مرکز توجه سرمایهگذاران بازگرداند. در چنین شرایطی، بازارهایی مانند سهام مرتبط با هوش مصنوعی و برخی شاخصهای آسیایی عملکردی قابلتوجه ثبت کرده و بازدهیهای دورقمی و حتی سهرقمی به سرمایهگذاران خود هدیه دادند. در مقابل، نگرانیهایی مانند ارزشگذاری بیش از حد برخی از سهام آمریکایی، ضعف نشانههای بازار کار و اثر تعرفههای تجاری بر اقتصاد جهانی بسیاری از فعالان مالی را به احتیاط واداشت.
با وجود اینکه سال ۲۰۲۵ در زمره معدود سالهایی قرار گرفت که سهام، اوراق قرضه و طلا همزمان بازدهی مثبت داشتند، مسیر رسیدن به این سود برای همه بازیگران بازار یکسان و هموار نبود. نوسانات شدید قیمتی باعث شد که برخی از سرمایهگذاران در مسیر کسب سود، ریسک زیادی را متحمل شوند. در چنین فضایی، معیار اصلی ارزیابی عملکرد سرمایهگذاری نه صرفاً میزان بازده، بلکه نسبت سود به ریسک است. نسبت شارپ با سنجش بازدهی دارایی نسبت به نرخ بهره بدون ریسک، امکان ارزیابی بازده مازاد ناشی از پذیرش ریسک را فراهم کرده و نقش مهمی در تصمیمگیریهای سرمایهگذاران ایفا میکند. هرچه این نسبت بالاتر باشد، به این معناست که بازده کسبشده با ریسک کمتری همراه بوده و عملکرد سرمایهگذاری کارآمدتر ارزیابی میشود.
دارایی پرحاشیه
یکی از شگفتیهای مهم سال ۲۰۲۵ در بازارها، عملکرد بیتکوین بود. داراییای که سالها به عنوان یکی از جذابترین ابزارهای سرمایهگذاری شناخته میشد، این بار نهتنها نتوانست بازدهی مثبت ثبت کند، بلکه در میان تمام شاخصهای مرجع بررسیشده، بیشترین ریسک روزانه و سالانه را نیز به همراه داشت. بازار رمزارزها همواره با ذات نوسانی خود شناخته میشود و در سالهای گذشته، این نوسان گاه به سودهای بزرگ تبدیل شده بود؛ اما در سال ۲۰۲۵ بیتکوین برخلاف انتظار بسیاری از سرمایهگذاران، بازدهی منفی ثبت کرد و از منظر بازدهی نسبت به ریسک (نسبت شارپ) در پایینترین جایگاه ایستاد. نسبت بازدهی به ریسک بیتکوین در این سال منفی 0.22گزارش شده است. به عبارتی سرمایهگذار نه تنها پاداشی در ازای تحمل ریسک دریافت نکرد، بلکه عملا برای ورود به این بازار تنبیه شد.
درخشش فلزات
فلزات گرانبها در سال ۲۰۲۵ نقشی متفاوت ایفا کردند. نقره اگرچه با نوسان زیادی همراه بود اما درعینحال بازدهی خیرهکنندهای ثبت کرد به طوری که قیمت یک اونس نقره حتی از ارزش یک بشکه نفت نیز فراتر رفت. این موضوع نشانهای از تغییرات جدی در بازار کامودیتیها و نقش تقاضای صنعتی در این رشد به شمار می رود. نقره در طول سال روزانه بیش از ۲درصد نوسان داشت و ریسک سالانه آن به حدود ۳۷درصد رسید. باید توجه داشت که ریسک لزوما به معنای ضرر و زیان نیست و در ادبیات اقتصادی، میزان نوسان را مدنظر قرار میدهد. این رقم نقره را پس از بیتکوین در جایگاه دوم داراییهای پرریسک قرار میدهد. بااینحال، بازدهی بالای نقره باعث شد تحمل این ریسک برای سرمایهگذاران سودآور باشد؛ به طوری که نسبت بازدهی به ریسک نقره بیش از 4 ثبت شد و یکی از بهترین اعداد این شاخص را به خود اختصاص داد.
در ادامه، دیگر ستاره سال طلا بود. اگرچه طلا از نظر میزان بازدهی به اندازه نقره رشد نکرد، اما به دلیل ریسک کمتر، در میان یکی از بهترین نسبت بازدهی به ریسکها (نسبت شارپ) جایگاه خود را تثبیت کرد. طلا در ازای تحمل هر واحد ریسک، به سرمایهگذاران خود 3.7واحد پاداش داده است. ریسک سالانه طلا حدود ۲۰درصد گزارش شده و در عین حال بازدهی قابلتوجهی را هم ثبت کرده است. این ترکیب باعث شده است که طلا همچنان نقش سنتی خود را بهعنوان دارایی امن اما درعینحال سودده حفظ کند.
عملکرد نامطلوب کالاییها
نگاهی به شاخصهای کالایی مانند Bloomberg Commodity Index و Dow Jones Commodity Index نشان میدهد این شاخصها در سال ۲۰۲۵ اگرچه نوسان شدیدی نداشتند و از منظر ریسک روزانه و سالانه در سطح متوسط قرار گرفتند، اما به دلیل بازدهی پایین بخشهایی مانند انرژی و کشاورزی، نتوانستند جذابیت کافی برای سرمایهگذاری ایجاد کنند. در این سال، عملکرد ضعیف کالاهایی مانند نفت و گاز و همچنین بازار کشاورزی (از غلاتی مانند گندم و ذرت تا کالاهای نرم مانند قهوه، شکر و پنبه) باعث شد نسبت بازدهی به ریسک این شاخصها کمتر از ۱ باشد. این یعنی سرمایهگذار حتی به اندازه ریسکی که تحمل کرده نیز پاداش دریافت نکرد. این مساله میتواند نشانهای از کاهش تقاضای جهانی، فشارهای اقتصادی یا تغییر جهت سرمایه به سمت داراییهای امنتر باشد.
بهترین بازار سهام
در میان شاخصهای سهامی، کوسپی کره جنوبی بهترین عملکرد را در سال ۲۰۲۵ ثبت کرد. عامل اصلی این عملکرد رشد قابل توجه سهام دو غول فناوری یعنی Samsung و SK Hynix بود. این شرکتها در بازار تراشههای حافظه نقشی کلیدی دارند. با افزایش تقاضا برای چیپهای حافظه در حوزه هوش مصنوعی، این شرکتها در مسیر رشد پرشتابی قرار گرفتند و به دنبال آن شاخص کوسپی نیز بازدهی بالا همراه با ریسک محدود ثبت کرد. نسبت بازدهی به ریسک این شاخص بیش از ۲ گزارش شده است. این رقم بازار سهام کره جنوبی را از بسیاری از بازارهای بزرگ جهان متمایز میکند و عملکردش را مشابه طلا در این سال قرار میدهد که سود بالا با ریسکی کنترلشده به همراه داشته است.
ستاره اروپا
بازار سهام اسپانیا نیز از جمله بازارهای موفق سال ۲۰۲۵بود و نسبت بازدهی به ریسک آن نزدیک به 2.5 قرار دارد. رشد انفجاری برخی شرکتها تصویر متفاوتی از بورس اسپانیا ارائه داد. سهم Indra Sistemas با رشد ۱۸۴درصدی بهترین عملکرد را در شاخص IBEX35 ثبت کرد. این رشد تا حد زیادی ناشی از افزایش سفارشها و جهش هزینههای دفاعی در اروپا بود. در ادامه شرکت Solaria Energia ، تولیدکننده پنل خورشیدی، با رشد ۱۳۵درصدی به واسطه برنامه افزایش ظرفیت و سرمایهگذاریهای بزرگ، در میان پربازدهترین نمادها قرار گرفت. همچنین بانک بزرگBanco Santander با رشد ۱۲۶درصدی از محیط نرخ بهره بالا و سودآوری قوی بهره برد و به یکی از ستارههای مالی اروپا تبدیل شد.
بازدهی بالاتر از ریسک در شانگهای و جنوب شرق آسیا
پس از این بازارها، شاخصهای جنوب شرق آسیا و شاخص شانگهای چین در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند. شاخص شانگهای نسبت بازدهی به ریسک 1.5 ثبت کرد؛ یعنی 1.5برابر ریسک تحملشده، بازدهی خلق کرده است. هرچند این رقم در مقایسه با کره یا اسپانیا کمتر است، اما همچنان نشان میدهد بازار چین در سال ۲۰۲۵ توانسته تعادلی نسبی میان ریسک و بازدهی ایجاد کند.
رکوردشکنی بریتانیا برای پنجمین سال
در اروپا، شاخص FTSE100 که شامل ۱۰۰ شرکت بزرگ بورس لندن است، عملکردی چشمگیر از خود به جای گذاشت. این شاخص که نماینده اقتصاد بریتانیا با تمرکز بر شرکتهای چندملیتی محسوب میشود، توانست در سال ۲۰۲۵ بازدهی بالایی ثبت کند و برای پنجمین سال متوالی بازدهی مثبت ارائه دهد. نسبت بازدهی به ریسکFTSE100 حدود 1.6 گزارش شده است؛ یعنی سرمایهگذار 1.6برابر ریسک تحملشده پاداش دریافت کرده است.
بازارهایی که فقط «جبران ریسک» کردند
در میانه جدول، شاخصهایی مانندHang Seng هنگکنگ، Nikkei225 ژاپن، DAX آلمان، NYSE Composite آمریکا و MSCI World نسبت بازدهی به ریسک نزدیک به ۱ ثبت کردند. به زبان ساده، این شاخصها تنها توانستند به اندازه ریسک تحملشده بازدهی دهند، اما سود اضافهای برای سرمایهگذار ایجاد نکردند. در این میان، شاخص Nikkei225 توکیو هرچند بازدهی بیشتری نسبت به سایرین داشت، اما ریسک بالاتری نیز تجربه کرد؛ به طوری که انحراف معیار سالانه آن حدود ۲۶درصد گزارش شده است. این مساله نشان میدهد بازار ژاپن در سال ۲۰۲۵ از منظر نوسان یکی از ریسکیترین بازارهای سهام در بین کشورهای توسعهیافته بوده است.
سرمایهگذاری ناامیدکننده
در میان شاخصهای سهام بزرگ، بدترین عملکرد به بازارهای آمریکا تعلق گرفت. شاخصهای NASDAQ و S&P500 نسبت بازدهی به ریسک کمتر از ۱ ثبت کردند و نتوانستند حتی به اندازه ریسک تحملشده، بازدهی مناسبی به سرمایهگذار بدهند. این موضوع احتمالا با نگرانیهای مربوط به ارزشگذاری بیش از حد سهام فناوری، فشار نرخ بهره و فضای نامطمئن اقتصاد آمریکا ارتباط مستقیم دارد. پس از آمریکا، بازار سهام فرانسه یکی از ضعیفترین عملکردها را ثبت کرد. نسبت بازدهی به ریسک این بازار حدود 0.5 گزارش شده است؛ یعنی سرمایهگذار به ازای هر واحد ریسک، تنها نصف بازدهی دریافت کرده است. فرانسه در سال ۲۰۲۵ بازدهی نزدیک به ۱ درصد داشت، اما با ریسک حدود ۱ درصد همراه بود. این ترکیب آن را به یکی از نامناسبترین بازارها برای سرمایهگذاری در این سال تبدیل کرد.
سرمایهگذار برنده ۲۰۲۵ چه کسی بود؟
تصویر کلی بازارها در سال ۲۰۲۵ یک پیام روشن داشت: بازدهی بدون توجه به ریسک، گمراهکننده است. برخی بازارها مانند بیتکوین نشان دادند که ریسک بالا لزوما به سود بالا ختم نمیشود؛ در حالی که طلا ثابت کرد حتی با بازدهی کمتر، میتواند با ریسک پایینتر یکی از جذابترین داراییهای سال باشد. در بخش سهام نیز بازارهایی مانند کره جنوبی و اسپانیا از روندهای بزرگ جهانی مانند هوش مصنوعی و افزایش هزینههای دفاعی بهره بردند و توانستند فراتر از ریسک، به سرمایهگذاران پاداش دهند.
