دریای خزر

نوسانات سطح آب دریای خزر و عقب‌نشینی خط ساحلی پدیده‌های تازه‌ای نیستند و در طول تاریخ این دریا بارها تکرار شده‌اند، اما اکنون مشکلات تازه ای این بزرگترین دریاچه جهان را تهدید می کند. نگارنده نیز در زادگاه خود، شهر ساحلی نور در استان مازندران، افزایش قابل‌توجه سطح آب دریای خزر پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی را از نزدیک تجربه کرده است؛ دوره‌ای که در آن، شمار بسیار زیادی از خانه‌ها و تأسیسات ساحلی به زیر آب رفتند.

نوسانات سطح آب دریای خزر و عقب‌نشینی خط ساحلی پدیده‌های تازه‌ای نیستند و در طول تاریخ این دریا بارها تکرار شده‌اند، اما اکنون مشکلات تازه ای این بزرگترین دریاچه جهان را تهدید می کند. نگارنده نیز در زادگاه خود، شهر ساحلی نور در استان مازندران، افزایش قابل‌توجه سطح آب دریای خزر پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی را از نزدیک تجربه کرده است؛ دوره‌ای که در آن، شمار بسیار زیادی از خانه‌ها و تأسیسات ساحلی به زیر آب رفتند.

ایرنا: نبی‌الله اعظمی ساردویی گفت: «در صورت لازم الاجرا شدن کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر در تعیین سهم کشورمان از منابع انرژی دریای خزر (نفت و گاز و غیره) هیچ تغییری ایجاد نخواهد شد.»

مباحثه درباره کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر پس از هشت سال بار دیگر به بحثی جنجالی در فضای سیاسی و رسانه‌ای ایران تبدیل شده است؛ بحثی که بخش مهمی از آن حول ادعای سهم ۵۰درصدی ایران از خزر می‌چرخد. اما آیا اساسا چنین سهمی در معاهدات ایران و شوروی تعیین شده بود؟ باشگاه اقتصاددانان روزنامه دنیای‌اقتصاد در این پرونده تلاش دارد با مرور مفاد معاهدات ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ و روند مذاکرات رژیم حقوقی خزر، تصویری متفاوت از این مناقشه ارائه دهد و نشان دهد کنوانسیون خزر چه می‌گوید، ایران در جریان مذاکرات چه به دست…

با مطرح شدن تصویب کنوانسیون خزر شاهد جنجالی دوباره در مورد این کنوانسیون هستیم. جنجالی که مخالفان کنوانسیون طی ۸سال گذشته در مخالفت با آن به راه انداخته‌اند، جنجالی پرسروصدا، اما عاری از هرگونه محتوای حقوقی و منطقی است. برخورد با مسائل دریای خزر نیز مانند بسیار از دیگر مسائل سیاست خارجی بیشتر سیاسی و جناحی است و کمتر با واقعیت قضایا و منافع ملی ارتباط دارد.

بحث‌هایی که دوباره درباره کنوانسیون دریای خزر به وجود آمده و ادعایی که درباره سهم ۵۰درصدی ایران از دریای خزر مطرح شده، از کجا ناشی می‌شود و چقدر صحت دارد؟

بحث درباره رژیم حقوقی دریای خزر در بستر عمومی و نخبگانی ایران همواره در نوسان میان خوانش‌های تاریخی و واقعیت‌های عینی حقوق بین‌الملل بوده است. ادعای مالکیت «سهم ۵۰درصدی» که پس از فروپاشی شوروی در بخشی از افکار عمومی شکل گرفت، در واقع تعمیم مفاهیم جدید حقوق دریاها به معاهدات ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ بود؛ مفاهیمی که هنگام امضای آن اسناد هنوز شکل نگرفته بودند و اساسا وجود نداشتند. بنابراین، مساله اصلی ایران در خزر نه اثبات حقوق تاریخی ناشی از آن اسناد، بلکه مواجهه با واقعیت‌های جغرافیای ساحلی، تعیین رژیم بستر…

اقتصادنیوز: تریتا پارسی، معاون موسسه کوئینسی با بیان اینکه احتمال کشیده شدن ایران به جنگ با اوکراین هنوز هم می‌تواند وجود داشته باشد،گفت: من تصور نمی‌کنم که ایران کاملا نسبت به تلافی حملات اوکراین منصرف شده باشد. آنها به این دلیل پاسخ را متوقف کرده‌اند که درگیر مسائل دیگری هستند. آنها نمی‌خواهند اکنون کاری انجام دهند که در صورت حمله متقابل به اوکراین، در دام بیفتند.

تراز خزر به پایین‌ترین سطح ۲۰۰سال اخیر رسید: مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران ‌گفت: تراز آب دریای خزر به پایین‌ترین میزان ‌طی ۲۰۰سال اخیر رسید. محمدرضا کنعانی، با بیان اینکه تغییرات اقلیمی در سال‌های اخیر تاثیر محسوسی بر وضعیت دریای خزر گذاشته است، اظهار کرد: طی دو دهه گذشته دمای آب خزر حدود یک و نیم درجه افزایش یافته و همین مساله میزان تبخیر را بین ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش داده است. وی با اشاره به منابع تامین آب دریای خزر افزود: حدود ۲۵درصد آب خزر از بارش‌ها و ۷۵درصد از طریق رودخانه‌ها تامین…

فارس: عضو شورای مرکزی حزب موتلفه اسلامی گفت: این کنوانسیون را باید در امتداد پروژه‌هایی مانند «کریدور میانی» و «کریدور زنگزور» ارزیابی کرد؛ چراکه این روند در نهایت می‌تواند ایران را از مسیرهای اصلی ترانزیت انرژی و کالا کنار بگذارد.

فارس: غریب‌آبادی بیان کرد: اختلاف دیدگاه‌ها و تفاوت اولویت‌های ملی، امری طبیعی است و نمی‌توان انتظار داشت پنج کشور ساحلی در همه موضوعات نگاه یکسانی داشته باشند.

ايسنا: معاون حقوقی وزیر امور خارجه گفت: امنیت حوزه خزر و ممنوعیت حضور نظامی کشورهای غیرساحلی مورد تأکید جمهوری اسلامی ایران و سایر کشورهای ساحلی است.

ايسنا: یک کارشناس مسائل بین‌الملل تصریح کرد: میزان سهم ایران از دریای خزر در مذاکرات آتی با همسایگان به ویژه ترکمنستان و آذربایجان قابل تعیین است و تا آن زمان صحبت از ۵۰، ۲۰ یا ۱۱ درصد اشتباه است.

میزان: سخنگوی وزارت خارجه گفت: تصمیم‌گیری نهایی درباره سند دریای خزر به مجلس واگذار شد.

فارس: نائب رئیس کمیسیون اصل نود مجلس گفت: ما امروز از موضع قدرت و با پشتیبانی ملت بزرگ ایران جلو می‌رویم. دشمن در تهاجم خود، از تنگه هرمز تا جنگ شهرها، شکست خورده و ناچار به عقب‌نشینی شده است.

خبرگزاری دانشجو: وزیر امور خارجه در نشست خبری رئیس جمهور با اصحاب رسانه گفت: موضوعی که در جامعه ایران به‌عنوان «سهم ایران از دریای خزر» مطرح می‌شود، مربوط به اختلافات درباره خط مبدأ و تقسیم بستر و زیربستر دریاست.

دنیای اقتصاد: ۸ سال بعد از امضای کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر، هفته گذشته این لایحه برای تصویب به مجلس شورای اسلامی ارسال شد. این لایحه حقوقی که حاصل سال‌ها دیپلماسی فشرده میان ۵ کشور ساحلی خزر است، در شرایطی راهی بهارستان می‌شود که ایران تنها کشور، از میان پنج کشور ساحلی دریای خزر است که هنوز این سند بنیادین را در پارلمان خود به تصویب نرسانده است. از جمله دلایلی که منجر به تاخیر ارسال این لایحه به مجلس شده است، حساسیت شدید داخلی درباره سهم ایران در خزر و ابهام در تعیین مرز بستر و زیربستر…

انتخاب: وزیر امور خارجه گفت: کشورهایی مانند روسیه به دنبال اجرای سریع کنوانسیون هستند و از ویژگی‌های این کنوانسیون این است که هیچ نیروی نظامی خارجی در دریای خزر وجود نخواهد داشت.

مهر: صادق ضیاییان، رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوای سازمان هواشناسی از وزش باد شدید برای برخی مناطق کشور طی پنج روز آینده خبر داد.

روزنامه همشهری: بستن تنگه هرمز مهم است‌ اما کافی نیست. بازار نفت فقط با «واقعیت عرضه» نمی‌چرخد، با «انتظار» هم حرکت می‌کند. اگر اختلال فقط چند روز یا یکی دو هفته طول بکشد، بازار با ذخایر، مسیرهای جایگزین و مدیریت روانی، شوک را تا حدی جذب می‌کند.

دنیای‌اقتصاد: ‌‌‌‌در پی افزایش تنش میان تهران و کی‌یف پس از حمله اوکراین به یک شناور تجاری ایرانی در دریای خزر، رایزنی‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید بحران آغاز شده است. سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، سه‌شنبه‌شب در تماس تلفنی با آندری سیبیها، وزیر خارجه اوکراین، ضمن تاکید بر غیرقابل قبول بودن تعرض به منافع ایران، خواستار جبران کامل خسارات شد. همزمان، عراقچی در گفت‌وگویی جداگانه با کایا کالاس، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، درباره راه‌های کاهش تنش و حفظ ثبات منطقه رایزنی کرد.‌‌‌…

ایرنا: سخنگوی وزارت خارجه روسیه در واکنش به حمله اوکراین علیه کشتی ایرانی آنا در دریای خزر گفت: چنین اقدامات جنایتکارانه‌ای نشان‌دهنده تمایل غیرقابل انکار حکومت اوکراین به گسترش دامنه جغرافیایی فعالیت‌های تروریستی خود است.

دنیای‌اقتصاد: حمله اخیر ارتش اوکراین به یک شناور تجاری ایرانی در دریای خزر، به نقطه‌ای تازه در روند پرتنش روابط تهران و کی‌یف تبدیل شده است؛ اقدامی که برای نخستین بار از آغاز جنگ روسیه و اوکراین، با پذیرش علنی مسوولیت از سوی اوکراین همراه شد و واکنش شدید جمهوری اسلامی ایران را به دنبال داشت. تهران این اقدام را نه‌تنها نقض اصول بنیادین حقوق بین‌الملل، بلکه تهدیدی علیه امنیت کشورهای ساحلی دریای خزر دانسته و هشدار داده است که این «ماجراجویی خطرناک» بدون پاسخ نخواهد ماند.

ايسنا: سخنگوی کرملین به تعرض نظامی اوکراین به کشتی تجاری ایران در دریای خزر واکنش نشان داد.

ایرنا: شبکه خبری سی‌ان‌ان در گزارشی نوشت که دریای خزر به جدیدترین عرصه تقابل میان ایران، روسیه و اوکراین تبدیل شده است؛ مسیری راهبردی که در سال‌های اخیر به دلیل گسترش همکاری‌های تهران و مسکو، اهمیت ویژه‌ای یافته است.

ایرنا: وزارت خارجه ایران اقدام اوکراین در حمله به شناور تجاری ایرانی در دریای خزر در بامداد شنبه ۳ مرداد را به شدت محکوم کرد.

دنیای اقتصاد: ‌ جلسه هیات دولت صبح روز چهارشنبه ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵به ریاست مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور برگزار شد و اعضای دولت ضمن بررسی آخرین وضعیت بازسازی و جبران خسارت‌های واردشده به زیرساخت‌های استان‌های جنوبی در پی جنگ تحمیلی اخیر، گزارش‌هایی از روند خدمات‌رسانی دستگاه‌های اجرایی، تحولات سیاست خارجی و فضای مجازی ارائه کردند. در این نشست همچنین لایحه کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر با فوریت به تصویب رسید.

مهر: رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در پاسخ به پرسشی درباره کاهش سطح آب دریای خزر و تأثیر اقدامات کشورهای همسایه بر این روند گفت: یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی دریای خزر در سال‌های اخیر کاهش تراز آب این پهنه آبی است.

اکوایران : مسعود دانشمند، رئیس کانون شرکت های حمل و نقل بین المللی، در برنامه« اکوپالس» درباره این موضوع توضیحاتی ارائه داده است.

طی ماه‌های گذشته و در پی بارندگی‌های بیش از حد نرمال در فصل زمستان و بهار، میزان آبگیری در بخش‌های وسیعی از دریاچه‌ هامون نسبت به سال‌های کم‌بارش بیشتر بوده و باعث خوشحالی اهالی این منطقه شده است. این دریاچه، سومین دریاچه بزرگ ایران پس از دریای خزر مازندران و دریاچه ارومیه و همچنین هفتمین تالاب بین‌المللی جهان است. / ایسنا