اعتباردهی با پشتوانه دارایی‌های بورسی
در شرایطی که تأمین هزینه‌های روزمره می‌تواند سرمایه‌گذاران را به فروش بخشی از دارایی‌های خود وادار کند، استفاده از دارایی‌های موجود به‌عنوان وثیقه برای دریافت اعتبار، راهکاری متفاوت برای دسترسی به نقدینگی به شمار می‌رود.
گروه مالی فیروزه با معرفی خدمتی مبتنی بر دارایی‌های بازار سرمایه، امکان دریافت اعتبار تا ۴۰۰ میلیون تومان را فراهم کرده است، خدمتی که به مشتری اجازه می‌دهد بدون فروش مستقیم دارایی‌های سرمایه‌گذاری خود، از ارزش آن‌ها برای تأمین بخشی از نیازهای مصرفی استفاده کند. این محصول در واقع میان دو نیاز ارتباط برقرار می‌کند: از یک سو، سرمایه‌گذار ممکن است بخواهد دارایی خود را برای بهره‌مندی از بازدهی احتمالی آینده حفظ کند و از سوی دیگر، برای تأمین هزینه‌های جاری به نقدینگی نیاز داشته باشد. در مدل اعتباردهی با پشتوانه دارایی، قرار است این دو نیاز الزاماً در تقابل با یکدیگر قرار نگیرند. البته میزان اعتبار قابل دریافت، شرایط بازپرداخت و نوع دارایی قابل قبول به ضوابط محصول بستگی دارد و ارزش دارایی نیز به‌تنهایی به معنای دریافت اعتبار معادل کل آن نیست.
اعتبار به‌جای فروش دارایی
منطق اصلی این خدمت، تبدیل بخشی از ارزش دارایی‌های بازار سرمایه به قدرت خرید است. در شیوه متعارف، فردی که برای پرداخت هزینه‌های خود به نقدینگی نیاز دارد، ممکن است بخشی از سهام یا واحدهای صندوق سرمایه‌گذاری‌اش را بفروشد. در روش جدید، دارایی واجد شرایط می‌تواند به‌عنوان وثیقه مورد استفاده قرار گیرد تا فرد به اعتبار دسترسی پیدا کند و در عین حال، مجبور به فروش فوری دارایی‌هایش نباشد.
رامین ربیعی، مدیرعامل گروه مالی فیروزه،در مراسم رونمایی این سامانه، توسعه این خدمت را در چارچوب گسترش سبد خدمات مالی این مجموعه توضیح داده است. به گفته او، فیروزه در مسیر تبدیل شدن به یک سوپرمارکت مالی، خدمات مختلفی را برای پاسخ به نیازهای مشتریان توسعه داده و اعتبار مبتنی بر دارایی‌های سرمایه‌ای نیز در ادامه همین مسیر قرار می‌گیرد. البته حفظ دارایی به معنای حذف ریسک سرمایه‌گذاری نیست. ارزش سهام و صندوق‌ها ممکن است تغییر کند و استفاده از اعتبار نیز تعهد بازپرداخت ایجاد می‌کند. بنابراین، این ابزار بیش از آنکه جایگزینی بدون هزینه برای فروش دارایی باشد، شیوه‌ای دیگر برای مدیریت نقدینگی است.
از اپلیکیشن تا کیف پول اعتباری
میلاد معماریان، مدیرعامل فیروزه دیجیتال، نیز در این مراسم، درباره فرایند استفاده از این محصول توضیح داد: متقاضی می‌تواند از طریق اپلیکیشن فیروزه وارد بخش اعتبار شود و گزینه مربوط به اعتبار با پشتوانه دارایی را انتخاب کند. در این مرحله، کاربر نوع دارایی و میزان موردنظر را مشخص می‌کند و پس از انجام تأییدهای لازم، اعتبار در کیف پول او قرار می‌گیرد. این فرایند به تأیید پیامکی و تأیید در بستر شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه نیاز دارد. پس از تکمیل مراحل، اعتبار تخصیص‌یافته برای خرید از پذیرندگان طرف قرارداد قابل استفاده خواهد بود. مشتری در زمان پرداخت، گزینه پرداخت با فیروزه را انتخاب می‌کند و بر اساس نوع اعتبار خود، شرایط بازپرداخت را در اختیار خواهد داشت. در نتیجه، دارایی سرمایه‌گذاری‌شده به‌جای آنکه مستقیماً فروخته شود، پشتوانه دریافت اعتبار قرار می‌گیرد و اعتبار نیز در شبکه پذیرندگان برای خرید کالا و خدمات به کار می‌رود.
اعتبار دریافتی چقدر به ارزش دارایی وابسته است؟
مبلغ قابل دریافت برای همه دارایی‌ها یکسان نیست. براساس توضیحات ارائه‌شده از سوی مدیران فیروزه، نسبت اعتبار به وثیقه با توجه به نوع دارایی تغییر می‌کند. برای صندوق‌های درآمد ثابت، این نسبت تا ۹۰ درصد اعلام شده است. در برخی صندوق‌های سهامی و کالایی، نسبت‌های ۶۰ تا ۷۵ درصد مطرح شده و برای سهام پذیرفته‌شده در بازارهای اصلی و دوم نیز بسته به شرایط دارایی، دامنه ۶۰ تا ۸۰ درصد در نظر گرفته شده است. برای برخی نمادهای بازار نوآفرین و بازار پایه فرابورس، نسبت اعتبار می‌تواند تا ۳۰ درصد باشد. این تفاوت نشان می‌دهد که نوع دارایی و ضوابط پذیرش آن در تعیین اعتبار نقش مهمی دارد. همچنین، طبق اعلام مجموعه، حدود هزار و ۶۸ نماد و دارایی بورسی در فهرست دارایی‌های واجد شرایط این خدمت قرار گرفته‌اند. بنابراین، سقف کلی ۴۰۰ میلیون تومان به معنای آن نیست که هر متقاضی یا دارنده هر نوع دارایی بتواند به این مبلغ دسترسی پیدا کند. میزان اعتبار نهایی به ارزش وثیقه، نسبت تعیین‌شده برای آن دارایی و شرایط اعتباردهی وابسته است.
دو مسیر بازپرداخت
در این محصول دو شیوه اصلی برای دریافت و بازپرداخت اعتبار تعریف شده است. مسیر نخست، تسهیلات بانکی است که نرخ آن تابع مقررات مربوط و شرایط بانک همکار خواهد بود. برای این نوع اعتبار، دوره‌های بازپرداخت ۱۲ یا ۲۴ماهه در نظر گرفته شده است. مسیر دوم به اعتبار خرید یا مدل خرید اعتباری مربوط می‌شود. در این شیوه، بنا بر توضیحات ارائه‌شده، سود به شکل متعارف تسهیلات بانکی دریافت نمی‌شود، اما کارمزدها و هزینه‌های مربوط به خدمت وجود دارد. دوره‌های بازپرداخت این اعتبار نیز یک، چهار یا شش‌ماهه اعلام شده است. تفاوت این دو مسیر، انتخاب را به نیاز مشتری و توان بازپرداخت او وابسته می‌کند. دوره طولانی‌تر می‌تواند اقساط را در بازه زمانی بیشتری توزیع کند، اما تعهد مالی را نیز برای مدت بیشتری ادامه می‌دهد. در مقابل، بازپرداخت کوتاه‌مدت ممکن است برای برخی خریدها مناسب‌تر باشد، مشروط بر آنکه مشتری بتواند مبلغ سررسیدشده را تأمین کند. از این رو، بررسی هزینه نهایی اعتبار و زمان‌بندی بازپرداخت، در کنار مبلغ قابل دریافت، اهمیت دارد.
اعتبار در کدام فروشگاه‌ها قابل استفاده است؟
اعتبار تخصیص‌یافته برای خرید از شبکه پذیرندگان طرف قرارداد طراحی شده و قرار نیست به‌صورت وجه نقد آزاد در اختیار مشتری قرار گیرد. براساس توضیحات ارائه‌شده، این شبکه حوزه‌هایی مانند فروشگاه‌های اینترنتی، محصولات فناوری، مواد غذایی، طلا، لوازم خانگی و کالاهای موردنیاز روزمره را پوشش می‌دهد. دیجی‌کالا، تکنولایف و اسنپ‌فود از جمله نام‌هایی هستند که برای استفاده از این خدمت مطرح شده‌اند. کاربر در زمان خرید از پذیرنده، روش پرداخت با فیروزه را انتخاب می‌کند و سپس از شرایط اعتباری در دسترس خود استفاده خواهد کرد. گستردگی شبکه پذیرندگان می‌تواند بر میزان کاربردپذیری محصول اثر بگذارد؛ زیرا ارزش عملی اعتبار فقط به مبلغ تخصیص‌یافته محدود نیست و به امکان استفاده از آن برای کالاها و خدمات موردنیاز مشتری نیز بستگی دارد.
آیا اعتباردهی می‌تواند از فروش شتاب‌زده سهام بکاهد؟
یکی از کارکردهای مورد انتظار اعتبار مبتنی بر دارایی، کاهش نیاز به فروش فوری سرمایه‌گذاری‌ها برای تأمین مخارج است. اگر سرمایه‌گذار بتواند بدون نقد کردن دارایی خود به اعتبار دسترسی پیدا کند، ممکن است در برخی شرایط از فروش شتاب‌زده سهام یا واحدهای صندوق‌ها صرف‌نظر کند. با این حال، میزان تحقق این اثر به هزینه اعتبار، شرایط بازار، توان بازپرداخت مشتری و گستردگی پذیرندگان بستگی دارد و نمی‌توان آن را نتیجه‌ای قطعی دانست. در حال حاضر، اعتبار این محصول برای خرید مستقیم دارایی‌های بازار سرمایه قابل استفاده نیست. مماریان ابراز امیدواری کرده است که امکان توسعه این قابلیت در آینده فراهم شود؛ موضوعی که در صورت تحقق، دامنه کاربرد محصول را تغییر خواهد داد، اما به شرایط اجرایی و مقررات مربوط وابسته است. در مجموع، اعتباردهی با پشتوانه دارایی‌های بورسی را می‌توان تلاشی برای پیوند دادن سرمایه‌گذاری و مصرف دانست؛ مدلی که به دارنده دارایی امکان می‌دهد بخشی از ارزش سرمایه خود را برای تأمین نیازهای جاری به کار گیرد، بدون آنکه الزاماً دارایی را بفروشد. با این حال، ارزیابی نهایی کارایی آن به هزینه واقعی استفاده، شفافیت شرایط قرارداد، سهولت فرایند دریافت اعتبار و توان مشتریان در بازپرداخت تعهدات بستگی خواهد داشت.
براساس این گزارش، این امکان از امروز۵ آبان ماه ۱۴۰۵ در اپلیکیشن فیروزه به نشانی app.firoUzeh.com در دسترس همه قرار خواهد گرفت.
