مصاحبه با مسعود نیک‌تبار؛ جوان کارآفرین برتر ملی درباره چالش‌های تولید و مسیر توسعه صنعت
توسعه تولید در ایران با چالش‌هایی مانند تأمین مواد اولیه، سرمایه در گردش، دسترسی به فناوری، نیروی انسانی متخصص و زیرساخت‌های مناسب همراه است. با این حال، ساخت یک مجموعه صنعتی موفق تنها به تجهیزات و سرمایه‌گذاری محدود نمی‌شود؛ طراحی سیستم‌های مدیریتی، شناخت فرآیندها و توجه به استانداردها نیز در رشد سازمان نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.
رپرتاژ آگهی: صنعت ریخته‌گری، به‌عنوان یکی از حلقه‌های زنجیره تأمین صنایع مادر، بیش از گذشته به دانش متالورژی، مهندسی مواد، کنترل کیفیت و توسعه فناوری وابسته است.
در همین راستا، با مسعود نیک‌تبار، جوان کارآفرین برتر ملی در سال ۱۴۰۵ و مدیرعامل شرکت فناوری تایماز فولاد (متکو)، درباره تجربه مدیریت صنعتی، چالش‌های تولید و آینده ریخته‌گری گفت‌وگو کردیم.
ابتدا درباره مسیر فعالیت حرفه‌ای خود و ورود به صنعت توضیح دهید:
مسعود نیک‌تبار:
مسیر حرفه‌ای من از مهندسی صنایع و مدیریت صنعتی آغاز شد. تحصیل در رشته مهندسی صنایع با گرایش تولید صنعتی و ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، زمینه آشنایی من با برنامه‌ریزی تولید، مدیریت فرآیندها و بهره‌وری را فراهم کرد.
بخش مهمی از تجربه من در فضای واقعی صنعت شکل گرفت. مدیریت دولتی در حوزه صنایع مناطق آزاد و حضور در پروژه‌های صنعتی، شناخت من را از مسائل تولید توسعه داد. در طراحی، راه‌اندازی و مدیریت چند مجموعه تولیدی، از جمله در حوزه باتری خودرو، نیز نقش داشتم.
این تجربیات نشان داد موفقیت کارخانه فقط به تجهیزات وابسته نیست؛ بخش‌های طراحی، تولید، کنترل کیفیت، منابع انسانی و توسعه بازار باید در قالب یک سیستم منسجم و هماهنگ فعالیت کنند.
به اعتقاد من، نگاه سیستمی زمانی معنا پیدا می‌کند که تصمیم‌های هر بخش با نیاز بخش‌های دیگر هماهنگ باشد. افزایش ظرفیت تولید، بدون توجه به تأمین مواد اولیه، کیفیت و بازار فروش، به‌تنهایی نمی‌تواند رشد پایدار یک مجموعه صنعتی را در بلندمدت نیز تضمین کند.
به‌عنوان جوان کارآفرین برتر ملی، مهم‌ترین عوامل موفقیت در کارآفرینی صنعتی را چه می‌دانید؟
مسعود نیک‌تبار:
اولین قدم، شناخت درست نیاز بازار است. داشتن محصول یا ظرفیت تولید کافی نیست؛ باید بدانیم چه مسئله‌ای را برای مشتری حل می‌کنیم. بسیاری از پروژه‌های صنعتی فراتر از ساخت یک قطعه هستند. گاهی قطعه‌ای ظاهری ساده دارد، اما شرایط کاری، نوع آلیاژ و الزامات کیفی آن، فرآیند تولید را پیچیده می‌کند.
عامل دیگر، ایجاد سیستم مدیریتی مناسب است. استانداردها، روش‌های مدیریتی و فرآیندهای مشخص، پایه‌های توسعه مجموعه هستند. کیفیت نباید وابسته به افراد باشد؛ بلکه باید در ساختار سازمان و فرآیندهای کاری نهادینه شود.
مهم‌ترین چالش‌های امروز تولیدکنندگان ایرانی چیست؟
مسعود نیک‌تبار:
سرمایه در گردش و شرایط اقتصادی از مهم‌ترین چالش‌ها هستند. تولید زنجیره‌ای به‌هم‌پیوسته است؛ باید مواد اولیه تأمین شود، جریان تولید حفظ شود و هم‌زمان برای توسعه نیروی انسانی و آینده مجموعه برنامه‌ریزی کرد.
ناترازی برق و گاز نیز مسئله مهمی است. توقف‌های مکرر تولید در تابستان و زمستان، علاوه بر افزایش هزینه‌های سربار، موجب تأخیر در تحویل سفارش‌های خارجی شده و برنامه‌ریزی تولید را دشوار کرده است.
چالش دیگر، دسترسی به فناوری‌های جدید است. امروز کیفیت، بهره‌وری و توانایی ساخت محصولات پیچیده مزیت رقابتی ایجاد می‌کند. در صورت اصلاح قیمت حامل‌های انرژی، مصرف بالای تجهیزات فرسوده می‌تواند هزینه تمام‌شده را افزایش دهد. اگر این تغییر با نوسازی تجهیزات همراه نباشد، توان رقابت در بازارهای خارجی کاهش می‌یابد و صادرات صنعتی آسیب می‌بیند.
درباره سیاست‌های حمایتی از تولید و چالش‌های صادراتی چه دیدگاهی دارید؟
مسعود نیک‌تبار:
یکی از مسائل تولیدکنندگان، رفع تعهد ارزی است. به نظر من، حرکت واقعی سیاست‌های ارزی به سمت تک‌نرخی شدن می‌تواند بسیاری از مشکلات بازگشت ارز و فرآیندهای صادراتی را کاهش دهد. تولیدکننده برای توسعه صادرات و سرمایه‌گذاری به فضایی شفاف و قابل پیش‌بینی نیاز دارد.
انرژی نیز یکی از مزیت‌های صنعت ایران بوده است، اما حفظ رقابت‌پذیری نیازمند سرمایه‌گذاری در فناوری و بهره‌وری است. تا زمانی که محدودیت‌های بین‌المللی وجود دارد، حمایت از نوسازی صنایع و دسترسی به فناوری‌های پیشرفته اهمیت زیادی دارد. نمی‌توان با تجهیزات قدیمی و فرآیندهای پرمصرف، در شرایط افزایش قیمت انرژی، انتظار رقابت پایدار در بازارهای جهانی داشت.
ایده شکل‌گیری شرکت فناوری تایماز فولاد از چه نیازی شکل گرفت؟
مسعود نیک‌تبار:
ایده شکل‌گیری تایماز فولاد از نیاز صنایع مادر به قطعاتی ایجاد شد که تولید آن‌ها به دلیل پیچیدگی فنی، نوع آلیاژ یا شرایط کاری خاص، ساده نیست.
شرکت فناوری تایماز فولاد در سال ۱۳۹۹ با هدف تولید قطعات چدنی، فولادی و آلیاژی تأسیس شد. از ابتدا، در کنار ایجاد ظرفیت تولید، بر توسعه توان مهندسی ساخت قطعات حساس و استراتژیک تمرکز داشتیم.
امروز این مجموعه دانش‌بنیان، قطعات مورد نیاز صنایع مختلف را تولید می‌کند. یکی از نمونه‌ها، قطعات ویژه صنعت پتروشیمی است که پیش‌تر تولید آن‌ها در اختیار تعداد محدودی از کشورهای خارجی بود. با توسعه توان فنی مجموعه، امکان تولید داخلی و تأمین نیاز کشور در این حوزه فراهم شده است.
تایماز فولاد در مسیر توسعه خود چه رویکردی را دنبال کرده است؟
مسعود نیک‌تبار:
رویکرد ما، تکمیل زنجیره تولید و عرضه محصول آماده بوده است. توسعه مجموعه ریخته‌گری نباید به افزایش ظرفیت قطعات خام محدود شود؛ توان انجام ماشین‌کاری، عملیات نهایی و آماده‌سازی محصول برای استفاده در صنعت نیز باید شکل بگیرد.
در همین راستا، توسعه خدمات ریخته‌گری دقیق، تقویت توان ماشین‌کاری و تکمیل فرآیندهای تولید را دنبال کرده‌ایم. این رویکرد، علاوه بر ایجاد ارزش افزوده، امکان کنترل بهتر کیفیت و تأمین بخش بیشتری از نیاز مشتری را فراهم می‌کند.
هدف دیگر، حرکت به سمت تولید و صادرات محصول آماده با برند ایرانی در حوزه‌هایی است که بیشتر واردکننده بوده‌ایم. برندسازی بین‌المللی تنها معرفی محصول نیست؛ رعایت استانداردها، ثبات کیفیت و پایبندی به تعهدات، پایه‌های اعتماد مشتری و ماندگاری در بازار هستند.
بسیاری ریخته‌گری را صنعتی سنتی می‌دانند. آینده آن را چگونه می‌بینید؟
مسعود نیک‌تبار:
نگاه سنتی با واقعیت امروز این صنعت همخوانی ندارد. ریخته‌گری مدرن ترکیبی از دانش متالورژی، مهندسی مواد، کنترل فرآیند و فناوری‌های جدید است.
انتخاب آلیاژ، شناخت شرایط کاری قطعه و آزمون‌های کیفی در نتیجه نهایی تأثیر دارند. آینده متعلق به مجموعه‌هایی است که به سمت تولید قطعات تخصصی، مهندسی‌شده و با ارزش افزوده بالاتر حرکت کنند.
چه برنامه‌ای برای آینده تایماز فولاد دارید؟
مسعود نیک‌تبار:
برنامه ما افزایش توان فنی و گسترش سبد محصولات آماده بر اساس نیاز واقعی مشتریان و ظرفیت بازارهای داخلی و خارجی است.
در صادرات نیز گسترش بازارهای هدف و ایجاد همکاری‌های بلندمدت را دنبال می‌کنیم. ارتقای کیفیت، تأمین استانداردهای مورد نیاز و توان تحویل منظم سفارش‌ها، از اولویت‌های توسعه مجموعه هستند.
برای ما، توسعه بازار باید هم‌زمان با تقویت توان پاسخ‌گویی به مشتری پیش برود. شناخت الزامات فنی هر سفارش و برنامه‌ریزی برای اجرای آن، کمک می‌کند همکاری با مشتری به یک سفارش محدود نماند و زمینه تداوم ارتباط و اعتماد فراهم شود.
پیام شما به جوانانی که قصد ورود به کارآفرینی صنعتی دارند چیست؟
مسعود نیک‌تبار:
ورود به صنعت نیازمند علاقه، یادگیری مداوم و صبر است. تولید همیشه با چالش همراه خواهد بود، اما شناخت نیاز واقعی بازار، تشکیل تیم مناسب و تلاش برای حل مسائل می‌تواند مسیر اثرگذاری را فراهم کند.
موفقیت صنعتی زمانی پایدار می‌شود که علاوه بر ایجاد کسب‌وکار، برای صنعت و اقتصاد کشور نیز ارزش ایجاد کند.
تولید محتوای بخش «وب گردی» توسط این مجموعه صورت نگرفته و انتشار این مطلب به معنی تایید محتوای آن نیست.
