پایان سلطه سینما؟
دنیای اقتصاد : رکوردزنی بازی ویدئویی «جیتیای ۶» فقط اتفاقی بزرگ در صنعت بازی نیست؛ این موفقیت، صنعت سینما را هم با یک پرسش جدی روبهرو کرده و اینکه آیا دوران سلطه سینما بر بازار سرگرمی جهان به پایان رسیده است؟ بازی جدید شرکت راکاستار گیمز با ثبت ۳میلیارد و ۷۹۰میلیون دلار فروش در نخستین روز عرضه، رکوردی به جا گذاشته که حتی بزرگترین فیلمهای تاریخ سینما نیز در برابر آن فاصله زیادی دارند.
برای درک ابعاد این رقم، باید آن را کنار درآمد فیلمهایی قرار داد که سالهاست به عنوان قلههای تجاری سینما شناخته میشوند. در این مقایسه، نامهایی مانند «انتقامجویان: پایان بازی»، «آواتار» و «تایتانیک» اهمیت ویژهای دارند؛ آثاری که نهتنها در زمان اکران به موفقیتهای کمسابقهای رسیدند، بلکه در حافظه عمومی سینمادوستان نیز جایگاه ویژهای پیدا کردند.
نکته جالب این است که جیتیای ۶ در یک روز، درآمدی بیشتر از فروش جهانی تمام دوران اکران بسیاری از این فیلمها به دست آورده است. البته باید توجه داشت که رقم بازی شامل پیشفروش و فروش روز نخست است، درحالیکه ارقام سینمایی معمولا مجموع فروش بلیت در سراسر دوره اکران را نشان میدهند. بنابراین مقایسه از نظر بازه زمانی کاملا یکسان نیست، اما از نظر مقیاس اقتصادی، تصویر روشنی از تغییر قدرت در بازار سرگرمی ارائه میکند.
بزرگترین رقیب سینمایی
در تاریخ سینما، کمتر فیلمی توانسته است به اندازه «انتقامجویان: پایان بازی» محصول ۲۰۱۹ مخاطبان را به سالنها بکشاند. این فیلم که نقطه اوج بیش از یک دهه داستانپردازی دنیای سینمایی مارول بود، در پنج روز نخست اکران جهانی خود حدود یکمیلیارد و ۲۰۹میلیون دلار فروخت و نخستین فیلم تاریخ شد که در افتتاحیه از مرز یکمیلیارد دلار عبور میکند.
سهم بازار آمریکای شمالی از این فروش، ۳۵۰میلیون دلار در سه روز نخست بود. با وجود این موفقیت، فروش افتتاحیه تاریخی این فیلم هنوز فاصله زیادی با درآمد روز نخست جیتیای ۶ دارد. حتی اگر مجموع فروش تمام دوران اکران «انتقامجویان: پایان بازی» را در نظر بگیریم، باز هم رقم بازی از آن بیشتر است. این فیلم با احتساب اکرانهای مجدد، حدود ۲.۹۴میلیارد دلار فروش جهانی داشته و در حال حاضر در صدر جدول پرفروشترین فیلمهای تاریخ قرار دارد.
فاصله با قلهها
«آواتار» ساخته جیمز کامرون یکی دیگر از نمونههای مهم در این مقایسه است. این فیلم که در سال ۲۰۰۹ اکران شد، با استفاده از فناوری سهبعدی و خلق جهانی متفاوت، به یکی از بزرگترین رویدادهای سینمایی قرن تبدیل شد. فروش جهانی آن با احتساب اکرانهای مجدد به حدود ۲.۹۲میلیارد دلار رسیده است. «تایتانیک»، دیگر اثر جیمز کامرون، نیز با فروش بیش از ۲.۲۶میلیارد دلار همچنان یکی از موفقترین فیلمهای تاریخ سینماست.
مقایسه با این دو فیلم نشان میدهد که جیتیای ۶ در همان روز نخست عرضه، درآمدی بیشتر از مجموع فروش تمام دوران اکران تایتانیک و حتی آواتار داشته است. البته این مقایسه نباید تفاوت میان فروش بلیت سینما و فروش نسخه یک بازی را نادیده بگیرد. قیمت بلیت سینما، تعداد تماشاگران و سهم سالنهای نمایش، ساختاری کاملا متفاوت از فروش نسخههای دیجیتال و فیزیکی بازی دارند.با این حال، نکته مهم آن است که سینما برای رسیدن به درآمدهای چندمیلیارد دلاری به مخاطبان بسیار گسترده و زمان طولانی نیاز دارد؛ درحالیکه یک بازی پرطرفدار میتواند با تکیه بر پیشفروش جهانی و مخاطبانی که از مدتها قبل برای خرید آن برنامهریزی کردهاند، در چند ساعت درآمدی استثنایی ثبت کند.
پایان دوران رکوردهای سینمایی؟
همیشه فیلمهای هالیوودی معیار اصلی سنجش موفقیت تجاری در صنعت سرگرمی بودند. استودیوهای بزرگ برای ساخت فیلمهایی با بودجههای چندصدمیلیون دلاری رقابت میکردند و عبور از مرز یکمیلیارد دلار فروش جهانی، موفقیتی استثنایی محسوب میشد.اما حالا ورود بازیهایی مانند جیتیای ۶ نشان میدهد که این معیارها دیگر بهتنهایی نمیتوانند قدرت اقتصادی بازار سرگرمی را توضیح دهند.
البته نباید تصور کرد که سینما جایگاه خود را از دست داده است. سینما همچنان رسانهای مهم برای تجربه جمعی، روایت داستان و خلق رویدادهای فرهنگی است. موفقیت فیلمهایی مانند «آواتار» و «انتقامجویان: پایان بازی» نیز نشان میدهد که تماشاگران همچنان برای تجربههای بزرگ سینمایی حاضرند هزینه کنند. تفاوت در این است که بازیهای ویدئویی اکنون علاوه بر سرگرم کردن مخاطب، امکان مشارکت مستقیم او در جهان داستان را فراهم میکنند؛ امکانی که سینما به شکل دیگری ارائه میدهد.
یک نکته مهم
فروش بازی و فروش بلیت سینما دو شاخص اقتصادی متفاوتاند ولی با در نظر گرفتن این تفاوت، عبور درآمد یک محصول سرگرمی در یک روز از مجموع فروش تمام دوران اکران بزرگترین فیلم تاریخ سینما، اتفاقی قابلتوجه است.
شاید مهمترین پیام موفقیت جیتیای ۶ برای هالیوود این باشد که رقیب اصلی سینما دیگر فقط شبکههای تلویزیونی و پلتفرمهای نمایش آنلاین نیستند. بازیهای ویدئویی به صنعتی تبدیل شدهاند که میتوانند در جذب مخاطب، ایجاد هیجان جهانی و درآمدزایی با بزرگترین تولیدات سینمایی رقابت کنند و در این میان سینما میداندار بیرقیب بازار سرگرمی جهان نیست.


