روایت سرپرست دادسرای جنایی از «زنده‌شور»
نشست پخش و نقد حقوقی فیلم سینمایی «زنده‌شور» ساخته کاظم دانشی با حضور حقوقدانان، جرم‌شناسان و کارگردان فیلم در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران برگزار شد. در این نشست محمد شهریاری سرپرست دادسرای امور جنایی تهران گفت: فیلم فقط یک شب از زندگی یک قاضی اجرای احکام را نشان می‌دهد، درحالی‌که او شاید هزاران شب مشابه را تجربه کرده است. به گفته شهریاری فیلم همان یک شب را از دید قاضی، خانواده محکومان و خود محکومان روایت می‌کند. او با اشاره به اینکه در تهران اجرای احکام قصاص چهارشنبه‌ها انجام می‌شود، توضیح داد که جلسات آماده‌سازی پرونده و آخرین تلاش‌ها برای مصالحه یک روز پیش از اجرا برگزار می‌شود.
به گزارش ایسنا، شهریاری گفت: فضای جلسات مصالحه‌ای که خودش اداره می‌کند شباهت زیادی به فضای جلسه‌ای دارد که در فیلم دیده می‌شود. در این جلسات گاه وکلای کانون و افراد خیراندیش هم برای کمک به مصالحه حاضر می‌شوند و بر اساس آیین‌نامه، آخرین ملاقات‌های محکوم با نزدیکانش در زندان انجام می‌شود.
او فیلم را در به چالش کشیدن و نمایش بخشی از واقعیت‌های اجرای احکام موفق دانست و گفت: نگاه فیلم این نبوده که به مقررات صرف آیین دادرسی بپردازد. به همین دلیل برخی مبانی حقوقی در آن رعایت نشده است؛ برای نمونه حضور قاضی دادگاه در محل اجرا مرسوم نیست و قانون آن را پیش‌بینی نکرده و همچنین اعطای مهلت یا بخشش در این قالب با رویه موجود هم‌خوان نیست. شهریاری گفت: اگر فقط با نگاه حقوقی به فیلم نگاه نکنیم، می‌بینیم که اثر بیشتر به تجربه زیسته زندانیان و موضوع بزهکاری نظر دارد.
در این نشست علیرضا مشهدی‌زاده، عضو هیات علمی دانشکده حقوق دانشگاه آزاد، گفت: کار سینما تبدیل مضامین اخلاقی، حقوقی و اجتماعی به نوعی سرگرمی است. او توضیح داد که فیلم‌ساز باید این مضامین را در قالب درام بگنجاند تا مخاطب بتواند دو ساعت تماشایشان کند، بنابراین نمی‌توان با نگاه صرفا حقوقی به فیلم نگاه کرد.او افزود که در پس هر صحنه مضامین مختلفی نهفته است و نمونه‌اش سینمای‌هالیوود است که حتی یک دادگاه معمولی را به روایتی دراماتیک تبدیل می‌کند، مثلا قاضی‌ای که میان اجرای قانون و پیروی از احساسات برآمده از پرونده درگیر است.
مشهدی‌زاده درباره نگاه فیلم به قصاص گفت: در مواجهه با جرائم دو الگوی «نظام کیفری سخت» مانند چین و آمریکا و «نظام کیفری نرم» مانند کشورهای اروپایی وجود دارد و باید دید قانون‌گذار یا عقل جمعی هر جامعه در چه بستری به یکی از این دو رسیده است. او پرسید آیا صرف زیر سوال بردن یک مجازات و تکیه بر روندهایی که از دیگر کشورها ترجمه شده، با مقتضیات کشور ما سازگار است.
این استاد حقوق گفت: در فیلم‌ها و سریال‌های ما معمولا خانواده مجنی‌علیه دیده نمی‌شود و همیشه در روند دادرسی تصویرشده، مجرم را می‌بینیم.
عباس شیری دانشیار دانشگاه تهران هم فیلم را از منظر «جرم‌شناسی معرفتی» و «بی‌عدالتی معرفتی» بررسی کرد؛ رویکردی که به جنبه شناختی و معرفت‌شناسانه پدیده بزهکاری می‌پردازد.
او گفت در زندان افراد با نام کاری که انجام داده‌اند، شناخته می‌شوند و با عناوینی مانند «حسن‌زده» خوانده می‌شوند، چون قرار است نشان داده شود این آدم بد است. در مقابل، طرفداران این رویکرد معتقدند هر کسی با هر پیشینه‌ای ممکن است در موقعیت بزهکاری قرار بگیرد. او تفاوت «زنده‌شور» با فیلم «قیصر» مسعود کیمیایی را در محور اثر دانست.
به گفته او، در «قیصر» بهروز وثوقی آدم می‌کشد و تماشاگران برایش کف و سوت می‌زنند، چون قتل از سر غیرت است و محور آثار کیمیایی غیرت است. اما کار دانشی سطح دیگری را ارائه می‌کند که محورش انسانیت است و اینکه انسان‌ها اساسا موجودات بدی نیستند و تحت شرایطی مرتکب جرم می‌شوند.
کاظم دانشی تهیه‌کننده و کارگردان فیلم «زنده‌شور» گفت: هر شخصیتی را می‌توان بازی کرد یا نوشت، به شرط آنکه مانند او فکر کنیم. مثلا ۲۸ قسمت سریال درباره صدام حسین نوشته‌ام و حتی برای آدمی که از بیرون پلید به نظر می‌رسد، وقتی از چشم خودش به جهان نگاه کنیم، می‌توان او را فهمید.
