دورنمای جنگ علیه ایران در ۲۰۲۷
دنیای اقتصاد: رویارویی با ایران سابقهای طولانی در تاثیرگذاری بر تحولات سیاسی در نقاط بسیار دوردست دارد. نزدیک به نیم قرن پیش، تسخیر سفارت آمریکا در تهران به شکست جیمی کارتر در برابر رونالد ریگان در انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۹۸۰ آمریکا کمک کرد. امروز نیز جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای آمریکا متحمل شکستی سنگین شدند که بخشی از آن ناشی از واکنش منفی به رویکرد جنگطلبانه دونالد ترامپ در قبال ایران بود. مشکلات سیاسی داخلی رئیسجمهور، یکی از دلایلی است که میتوان امیدوار بود در سال ۲۰۲۷ درگیریها در خاورمیانه کاهش یابد؛ روی کار آمدن کابینهای جدید در اسرائیل نیز میتواند دلیل دیگری باشد. با این حال، نبود یک جنگ تمامعیار، به معنای برقراری صلح نخواهد بود.
نشریه اکونومیست با پرداختن به این موضوع نوشت، سال گذشته هم گستره قدرت نظامی آمریکا و اسرائیل را آشکار ساخت و هم — همچون بسیاری از جنگهای پیشین آنان — محدودیتهای آن را نمایان کرد. برتری در میدان نبرد به دستیابی به راهحلهای سیاسی منجر نشده است. در سال ۲۰۲۷، جنگ با ایران همچنان بسیاری از پیشفرضهای دیرینه درباره موازنه قوا و امنیت در منطقه را تضعیف خواهد کرد. در تمامی این محاسبات، ترامپ همچنان بهعنوان عاملی پیشبینیناپذیر باقی خواهد ماند. فرض کنید رئیسجمهور از شکست در داخل کشورش پشیمان شده و برنامههایش برای حمله هوایی مجدد به ایران را کنار گذاشته است. ایران، امتیاز میدهد؛ تنگه هرمز را باز میکند و با مذاکره در مورد برنامه هستهای خود موافقت میکند. سپس ترامپ به سمت یک توافق عجله میکند. این توافق شکننده و پر از حفره است. هیچ کس انتظار ندارد که این توافق دوام بیاورد یا برنامههای هستهای ایران را به طور قطعی محدود کند. اما این به رئیسجمهور اجازه میدهد تا اعلام پیروزی کند - و این جنگ نیست.
این سناریو کاملا محتمل است. اما به همان اندازه ممکن است رئیسجمهور مسیر کاملا متفاوتی را در پیش بگیرد. در این ماجرای «انتخاب مسیر پیش رو» در سیاست خاورمیانهایاش، ترامپ که زخمخورده و خشمگین است، به این نتیجه میرسد که کسب یک پیروزی نظامی چشمگیر، بهترین راه برای نجات اعتبار اوست. او بار دیگر نیروهای مسلح آمریکا را به میدان میفرستد تا اهداف نظامی و غیرنظامی را هدف قرار دهند و ایران نیز در واکنش، به پایگاههای آمریکا در کشورهای عربی منطقه حمله میکند.
چه جنگ از سر گرفته شود و چه نشود، کشورهای حوزه خلیج فارس با نگرانی و دلهره نظارهگر خواهند بود. هرگونه شعلهور شدن دوباره درگیری، به کام بنیامین نتانیاهو خوش میآید؛ کسی که اگرچه دیگر نخستوزیر اسرائیل نیست، اما همچنان در کمین نشسته است. او همچنان بر طبل جنگ میکوبد تا موضوع امنیت را در کانون بحثهای سیاسی نگه دارد و بقای سیاسی خود را تضمین کند. کابینه اقلیت جدید نیز از بیرون راندن او از صحنه سیاسی ناتوان است. اما چه جنگ از سر گرفته شود و چه نشود، کشورهای خلیج فارس با نگرانی به آن نگاه خواهند کرد. عقبنشینی مداوم آمریکا از نقش خود به عنوان هژمون منطقهای، آنها را در معرض خطر قرار خواهد داد. آنها سعی خواهند کرد ترامپ را از شروع مجدد جنگ با ایران منصرف کنند، اما باید محدودیتهای نفوذ خود را تشخیص دهند. آنها با جستوجوی تضمینهای امنیتی در جای دیگر (البته نه با گسترش توافقهای ابراهیم با اسرائیل) پاسخ خواهند داد.
دولتها و کسبوکارها در خلیج فارس، با سرمایهگذاری در خطوط لوله، مسیرهای تجاری جایگزین و سایر راههای دور زدن تنگه هرمز، راهحلهای بیشتر و بهتری برای این تنگه پیدا خواهند کرد. این امر اقتصاد آنها را مقاومتر میکند، اما با کاهش فشار فوری برای یافتن یک راهحل پایدار، بیثباتی منطقهای را نیز پایدارتر خواهد کرد. سال آینده شاهد نبردهای کمتری خواهیم بود. این امر مورد استقبال قرار خواهد گرفت. اما آتشبسهای مقطعی، رویاروییهای مسلحانه و راهحلهای اقتصادی بداهه، صلح پایدار را به ارمغان نخواهد آورد. آنچه زمانی غیرقابل تصور بود یعنی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و در مقابل حملات ایران به منابع و داراییهای آمریکا در منطقه آشنا به نظر خواهد رسید. خاورمیانه باید با عدم قطعیت زندگی کند. کسانی که میتوانند به جنگ پایان معناداری بدهند، این کار را به نفع خود نخواهند دانست. در عوض، یک رویارویی تلخ، همراه با تهدیدها، شعلهور شدن آتش جنگ و تلاشهای نامنظم در دیپلماسی، غالب خواهد شد.


