آیا مسکو برگ نظامی تازه‌ای به ایران می‌دهد؟
دنیای اقتصاد: گزارش‌ها از رایزنی ایران و روسیه برای خرید سامانه پیشرفته پدافندی اس ۴۰۰ حکایت دارند؛ سامانه‌ای که تهران با هدف بازسازی و تقویت شبکه دفاع هوایی خود، به‌ویژه در برابر جنگنده‌های پیشرفته آمریکا و اسرائیل، به دنبال دستیابی به آن است. به نوشته روزنامه تلگراف، این موضوع یکی از محورهای اصلی سفر محسن رضایی به مسکو و دیدار با ولادیمیر پوتین بوده است؛ هرچند این ادعا تاکنون واکنش رسمی تهران یا مسکو را در پی نداشته است. با این حال، تحویل اس ۴۰۰ به ایران با موانع سیاسی و نظامی متعددی روبه‌روست.
تجربه تاخیر طولانی در تحویل سامانه اس ۳۰۰، ملاحظات مسکو در روابط با واشنگتن و تل‌آویو و نگرانی از پیامدهای استفاده از این سامانه علیه هواگردهای آمریکایی و اسرائیلی، از جمله این موانع است. افزون بر این، جنگ اوکراین و نیاز فزاینده روسیه به تجهیزات پدافندی، از جمله اس ۴۰۰، می‌تواند توان و تمایل مسکو برای صادرات این سامانه را محدود کند. در چنین شرایطی، ایران همزمان گزینه‌های دیگری از جمله سامانه چینی اچ‌کیو ۹ را نیز دنبال می‌کند. چندی پیش نیز رویترز در خبری دیگر گزارش داده بود که ایران بخشی از نیازمندی‌های پدافندی خود، به‌خصوص موشک‌های دوش‌پرتاب، را از چین تهیه کرده است. موشک‌های دوش‌پرتاب نیز بخش دیگری از سامانه چندلایه پدافندی را تشکیل می‌دهند.
روزنامه بریتانیایی «تلگراف» روز گذشته از مذاکرات ایران و روسیه برای دستیابی تهران به سامانه پیشرفته پدافند هوایی اس-۴۰۰ خبر داده است. به گفته یک مقام ارشد ایرانی، تهران نسبت به موافقت ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه با تحویل این سامانه که ایران سال‌ها خواهان خرید آن بوده، خوش‌بین است. مذاکرات پیرامون این توافق، ادعاهای دونالد ترامپ را که می‌گفت روسیه «به هیچ وجه» به ایران کمک نمی‌کند، نقض می‌کند. اهمیت این درخواست در شرایطی است که حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، به توان پدافند هوایی کشور آسیب‌هایی را وارد آورده است. از این منظر، دستیابی به اس-۴۰۰ می‌تواند بخشی از برنامه تهران برای بازسازی توان دفاع هوایی و تقویت بازدارندگی در برابر حملات احتمالی آینده باشد. با این حال، تحویل این سامانه هنوز قطعی نیست. به نوشته تلگراف، روسیه طی سال‌های گذشته با وجود طرح وعده‌هایی برای فروش اس-۴۰۰، از نهایی کردن آن خودداری کرده است؛ زیرا نگران پیامدهای چنین اقدامی بر روابطش با اسرائیل و دیگر کشورهای منطقه بوده است. افزون بر این، درگیری روسیه با اوکراین و فشار بر ذخایر تسلیحاتی این کشور نیز می‌تواند مانعی برای صادرات سامانه‌های پیشرفته باشد.
تلگراف همچنین این مذاکرات را بخشی از راهبرد بلندمدت ایران برای تقویت همکاری‌های نظامی با قدرت‌هایی مانند روسیه و چین و آمادگی در برابر احتمال جنگی دیگر با آمریکا ارزیابی می‌کند. همزمان المانیتور نیز در گزارشی نوشت که سفر محسن رضایی، نشان‌دهنده تلاش تهران برای تقویت مناسبات راهبردی با روسیه و کاهش آسیب‌پذیری‌های امنیتی است. در این دیدار، علاوه بر ترتیبات امنیتی پس از جنگ، موضوع همکاری‌های نظامی، تامین گاز روسیه و تکمیل کریدور شمال ـ جنوب بررسی شد. فایننشال تایمز این هفته با استناد به اسناد فاش نشده صنعت دفاعی روسیه مدعی شد که مسکو موافقت کرده است ۹۰ پرتابگر بالگرد برای موشک‌های هدایت‌شونده دقیق LMUR، معروف به ایزدلیه ۳۰۵، به ایران تحویل دهد؛ موضوعی که نشان‌دهنده گسترش همکاری تسلیحاتی دو کشور است. با این حال المانیتور اینگونه تحلیل می‌کند که این همکاری‌ها لزوما به معنای تعهد امنیتی مسکو در قبال تهران نیست. پیمان جامع همکاری راهبردی دو کشور که در ژانویه ۲۰۲۵ امضا شد، فاقد بند دفاع متقابل است و روسیه را ملزم به مداخله نظامی در صورت حمله به ایران نمی‌کند. در مجموع، تهران می‌کوشد از همکاری نظامی و حمایت سیاسی روسیه به‌عنوان ابزاری برای تقویت بازدارندگی و افزایش قدرت چانه‌زنی در برابر آمریکا استفاده کند؛ اما نزدیکی راهبردی دو کشور را نباید معادل تضمین دفاعی روسیه از ایران دانست.
