پس از عبور تندروها از چهرههای باسابقه جریان راست؛
نوبت «آسیاب» به حدادعادل رسید
از «پاجوشها» تا نقد تجمعات شبانه
ماجرای تقابل جریانهای تندرو با غلامعلی حدادعادل را نمیتوان صرفا به اظهارات اخیر او محدود کرد. این شکاف از روزهای منتهی به انتخابات مجلس در ۱۱اسفند۱۴۰۲ دهان باز کرد. در آن مقطع، حدادعادل در واکنش به شکلگیری فهرستهای متعدد و موازی در جبهه اصولگرایان، از تعبیر «پاجوش» برای توصیف جریانهای نوظهور استفاده کرد. به گزارش انتخاب، وی در روز رأیگیری ۱۱اسفند۱۴۰۲ در پاسخ به حواشی این تعبیر گفت: «عدهای سودشان را در برپا کردن جنجال در این زمینه میدانند. منظور بنده فهرستهای قانونی نبود، بلکه فهرستهای خلقالساعه جعلی بود که در وزارت کشور به ثبت نرسیده بود.» با این حال، این سخنان به مذاق جریانهای موسوم به «سوپرانقلابی» خوش نیامد و از همان زمان، تخریب چهرهای که دههها ستون خیمه اصولگرایی بود، در دستور کار قرار گرفت.
این تنشها با استقرار دولت چهاردهم وارد فاز جدیدی شد. حدادعادل که در انتخابات به مسعود پزشکیان رای نداده بود، پس از پیروزی وی، رویکردی متفاوت از همقطاران تندرو خود برگزید. به گزارش خبرآنلاین، وی در ۲۲مردادماه سال جاری نیز در نشست رئیسجمهور با فعالان سیاسی اظهار کرد: «بنده در انتخابات به آقای پزشکیان رأی ندادم؛ اما بعد از اینکه انتخاب شدند، بنده پرونده قبل از انتخابات را بستم و وظیفه خود دانستم که از فردای انتخابات به دولت کمک کنم.» او همچنین با انتقاد از کسانی که به دنبال کشاندن درگیریهای انتخاباتی به خیابان هستند، تاکید کرد که در شرایط جنگی و حساس کنونی، نباید با دیدگاه انتخاباتی به فضای کشور نگریست.
واکنش تندروها: یا با ما یا بر ما
در ادامه موضعگیریهای حدادعادل در خصوص تجمعات میدانی و نقد رفتارهای افراطی،(۶شهریورسال جاری) بلافاصله با واکنش رسانههای تندرو روبهرو شد. حدادعادل با اشاره به برخی شعارنویسیها در میادین شهر گفت: «کار یک عده در میادین یک نوشته مینویسند و سعی میکنند جلوی دوربین بگیرند که مذاکره خیانت است. رهبر انقلاب میگویند این غلط است؛ این دوگانه موهوم است.» او تاکید کرد که منطق رهبری، هم آمادگی برای جنگ و هم مذاکره در جای خود است. این سخنان موجی از حملات را در فضای مجازی به راه انداخت. تا آنجا که روز شنبه یکی از خبرنگاران سایت رجا نیوز در واکنشی خطاب به او نوشت: «پزشکیان واقعا خوششانس است، در شرایطی که با شدیدترین تذکرات از سوی رهبری روبهرو شده، چهره شاخص جناح مقابلش خطاب تذکرات رهبری را از دولت به مردم برمیگرداند؛ همه چیز شدیدا به یک شوخی شبیه است!» همچنین کانال تلگرامی رجانیوز با انتشار ویدئویی از سخنان وی، آن را «حمله به مردم مبعوث و تفسیر به رأی از پیام صریح رهبر انقلاب» توصیف کرد. این برخوردها نشان داد که برای جریان تندرو، سوابق طولانی و نزدیکی به کانونهای قدرت نیز مصونیتی در برابر «خالصسازی» ایجاد نمیکند.
ریشههای اختلاف
تحلیلگران سیاسی معتقدند آنچه امروز برای حدادعادل رخ میدهد، تکرار همان الگویی است که پیش از این برای چهرههای باسابقه دیگر تکرار شده بود. همچنانکه روحالله جمعهای، فعال رسانهای، در مطلبی در صفحه شخصی خود در واکنش به اقدامات وحدتشکن رسانههای تندرو نسبت به خطر خالصسازی و تبدیل آن به خشونت هشدار داد و نوشت: «نوبت آسیاب سوپر انقلابیها به حدادعادل هم رسید!» این اشاره به جمله معروف مرحوم هاشمیرفسنجانی است که هشدار داده بود تندروی در نهایت دامنگیر خودیها نیز خواهد شد.
تقابل اخیر میان غلامعلی حدادعادل و جریانهای تندرو، بیش از آنکه یک اختلاف شخصی باشد، بیانگر یک دگردیسی در ساختار قدرت جناح راست ایران است. حداد عادل با تاکید بر اینکه «با حرف زدن کارها درست نمیشود و باید با عمل درست برخاسته از فکر درست کشور را اداره کرد»، عملا در برابر گفتمانی ایستاده است که تنها راهحل را در فریاد و تقابل میبیند. سایت تابناک در گزارشی به تاریخ ۲۲مردادماه، رفتار حداد عادل را الگویی برای آرامش جامعه دانست و نوشت: «کاش آقایان پایداری هم کمی همینطور فکر میکردند؛ انتخابات تمام شده و هر خبری که به انسجام کشور کمک کند نباید قربانی دعوای جناحی شود.» به نظر میرسد پروژه «خالصسازی» اکنون به هسته مرکزی اصولگرایی رسیده است. حداد عادل که روزی معمار ائتلافهای بزرگ بود، امروز خود را در موقعیتی میبیند که باید میان «سکوت در برابر تندروی» و «دفاع از عقلانیت حکمرانی»، یکی را برگزیند؛ انتخابی که هزینه آن حملات بیسابقه رسانههایی است که پیش از این او را به عنوان لیدر خود میشناختند.
